Caypur

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox map.png
Caypur
ing. Jaipur
Jaipur Montage.png
Caypur şəhəri
Bayraq
Bayraq

26°55′0″N 75°52′0″E / 26.91667°N 75.86667°E / 26.91667; 75.86667Koordinatlar: 26°55′0″N 75°52′0″E / 26.91667°N 75.86667°E / 26.91667; 75.86667


Ölkə Flag of India.svg Hindistan
Tabesində Racəsthan ştatı
İcra başçısı Aşok Lahoti
Yaradılıb18 Noyabr, 1727
Sahəsi484.64 km2 km2
Hündürlüyü431
Saat qurşağıUTCIST (UTC+5:30)
Əhalisi3,046,189 nəfər (2011)
Sıxlığı6,300/km2 nəf./km²
Telefon kodu141
Poçt indeksi302001
Nəqliyyat koduRJ-14
Rəsmi saytwww.jaipur.rajasthan.gov.in
Xəritə
Caypur — yerləşdiyi ərazi Hindistan
Caypur
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar
Vikidatada redaktə et: Vikidatada redaktə et

CaypurHindistanın şimal qərbində şəhər. Racəsthan ştatının inzibati mərkəzi.[1]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisi 2,9 milyon nəfərdir (2007).[1]

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Aravalli silsiləsinin ətəklərində, 431 m hündürlükdə yerləşir. İri nəqliyyat qovşağı və beynəlxalq aeroportdur.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Əsasını 1728-ci ildə, 12-ci əsrdə bu torpaqları işğal etmiş racput tirələrindən birinin nümayəndəsi – Amber maharacəsi II Cay Sinqh qoymuşdur. Moğol imperiyasının vassalı olmuş Caypur racəliyinin eyniadlı yeni paytaxtı kimi yaradılmışdır. 1947-ci ildə Hindistan müstəqilliyik qazandıqdan sonra Caypur Racəsthan ştatının inzibati mərkəzi oldu (1948).[1]

Memarlığı[redaktə | əsas redaktə]

Divarlarla əhatə olunmuş köhnə şəhərin memarlığında çəhrayı qumdaşıdan çox istifadə edildiyi üçün Caypur “çəhrayı şəhər” kimi məşhurdur. Onun düzgün planlaşdırılması qədim hind memarlığı ənənələrinin (düz bucaq altında kəsişən geniş küçələr dünyanın 4 cəhətinə istiqamətləndirilmişdir) davamıdır: Hava-Mahal sarayı (“Küləklər sarayı”; 18-ci əsrin 2-ci yarısı) orijinaldır: onun ornamentli fasadında 953 pəncərə var. Çandra-Mahal sarayı (18-ci əsr; hazırda Caypur maharacəsinin muzeyi), Cantar-Mantar rəsədxanası (1728–34), bağlar, fəvvarələr və s.-nin daxil olduğu şəhər sarayı kompleksinin (köhnə Caypur meydanının 1/7 hissəsi) qəribə üslubunda racput və moğol memarlığının elementləri birləşir.

Şəhər divarları xaricində 19–20-ci əsrə aid evləri olan Caypurun yeni hissəsi yerləşir. Şəhərdə Racəstan universiteti (1947); 50-yə yaxın kollec (o cümlədən kənd təsərrüfatı, tibb, mühəndislik və s.); Albert muzeyi (1876, 1886-cı ildə açılmışdır; -miniatür, xalça, silah və s.-dən ibarət kolleksiya) fəaliyyət göstərir. Caypur Hindistanda kriket mərkəzlərindən biridir. “Savay Mansinqx” stadionunda (təqr. 30 min tamaşaçı tutur) 19871996-cı illərdə kriket üzrə Dünya kuboku yarışları keçirilmişdir.

Sənayesi[redaktə | əsas redaktə]

Mühüm sənaye-ticarət mərkəzidir. Kimya, elektrotexnika, sement, şüşə-saxsı, yüngül (o cümlədən pambıq parça), yeyinti sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir. Caypur Hindistanda qiymətli və yarım qiymətli daşların və əlvan daşların emalı üzrə ən iri mərkəzdir. Bədii sənətkarlıq (zərgərlik məmulatlarının rəngkarlıq miniatürlərinin, xalçaların hazırlanması; zərbetmə, fil sümüyü və daş üzərində oyma və s.); turizm inkişaf etmişdir. Caypurun yaxınlığında Amber şəhərinin iç qalasında, racəstxan knyazlarının sarayı (16-cı əsrin sonu – 17-ci əsr), Cayqarx istehkamı, çariça Sisodinin bağları, Qalta məbəd kompleksi (18-ci əsr, divar naxışları) var.[1]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Caypur// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 203-204.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]