Caypur

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Caypur
ing. Jaipur
Jaipur Montage.png
Caypur şəhəri
Bayraq
Bayraq
Ölkə Hindistan
Status Racəsthan ştatı
Koordinatlar 26°55′0″N 75°52′0″E / 26.91667°N 75.86667°E / 26.91667; 75.86667Koordinatlar: 26°55′0″N 75°52′0″E / 26.91667°N 75.86667°E / 26.91667; 75.86667
İcra başçısı Aşok Lahoti
Yaradılıb 18 Noyabr, 1727
Sahəsi 484.64 km2 km²
Mərkəzin hündürlüyü 431 m
Əhalisi 3,046,189 nəfər (2011)
Sıxlığı 6,300/km2 nəf./km²
Saat qurşağı UTCIST (UTC+5:30)
Poçt indeksləri 302001[1]
Nəqliyyat kodu RJ-14
Rəsmi sayt www.jaipur.rajasthan.gov.in
Xəritəni aç/bağla
Caypur  — yerləşdiyi ərazi Hindistan
Caypur

CaypurHindistanın şimal qərbində şəhər. Racəsthan ştatının inzibati mərkəzi.[2]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Əhalisi 2,9 milyon nəfərdir (2007).[2]

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Aravalli silsiləsinin ətəklərində, 431 m hündürlükdə yerləşir. İri nəqliyyat qovşağı və beynəlxalq aeroportdur.[2]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Əsasını 1728-ci ildə, 12-ci əsrdə bu torpaqları işğal etmiş racput tirələrindən birinin nümayəndəsi – Amber maharacəsi II Cay Sinqh qoymuşdur. Moğol imperiyasının vassalı olmuş Caypur racəliyinin eyniadlı yeni paytaxtı kimi yaradılmışdır. 1947-ci ildə Hindistan müstəqilliyik qazandıqdan sonra Caypur Racəsthan ştatının inzibati mərkəzi oldu (1948). [2]

Memarlığı[redaktə | əsas redaktə]

Divarlarla əhatə olunmuş köhnə şəhərin memarlığında çəhrayı qumdaşıdan çox istifadə edildiyi üçün Caypur “çəhrayı şəhər” kimi məşhurdur. Onun düzgün planlaşdırılması qədim hind memarlığı ənənələrinin (düz bucaq altında kəsişən geniş küçələr dünyanın 4 cəhətinə istiqamətləndirilmişdir) davamıdır: Hava-Mahal sarayı (“Küləklər sarayı”; 18-ci əsrin 2-ci yarısı) orijinaldır: onun ornamentli fasadında 953 pəncərə var. Çandra-Mahal sarayı (18-ci əsr; hazırda Caypur maharacəsinin muzeyi), Cantar-Mantar rəsədxanası (1728–34), bağlar, fəvvarələr və s.-nin daxil olduğu şəhər sarayı kompleksinin (köhnə Caypur meydanının 1/7 hissəsi) qəribə üslubunda racput və moğol memarlığının elementləri birləşir.

Şəhər divarları xaricində 19–20-ci əsrə aid evləri olan Caypurun yeni hissəsi yerləşir. Şəhərdə Racəstan universiteti (1947); 50-yə yaxın kollec (o cümlədən kənd təsərrüfatı, tibb, mühəndislik və s.); Albert muzeyi (1876, 1886-cı ildə açılmışdır; -miniatür, xalça, silah və s.-dən ibarət kolleksiya) fəaliyyət göstərir. Caypur Hindistanda kriket mərkəzlərindən biridir. “Savay Mansinqx” stadionunda (təqr. 30 min tamaşaçı tutur) 19871996-cı illərdə kriket üzrə Dünya kuboku yarışları keçirilmişdir.

Sənayesi[redaktə | əsas redaktə]

Mühüm sənaye-ticarət mərkəzidir. Kimya, elektrotexnika, sement, şüşə-saxsı, yüngül (o cümlədən pambıq parça), yeyinti sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir. Caypur Hindistanda qiymətli və yarım qiymətli daşların və əlvan daşların emalı üzrə ən iri mərkəzdir. Bədii sənətkarlıq (zərgərlik məmulatlarının rəngkarlıq miniatürlərinin, xalçaların hazırlanması; zərbetmə, fil sümüyü və daş üzərində oyma və s.); turizm inkişaf etmişdir. Caypurun yaxınlığında Amber şəhərinin iç qalasında, racəstxan knyazlarının sarayı (16-cı əsrin sonu – 17-ci əsr), Cayqarx istehkamı, çariça Sisodinin bağları, Qalta məbəd kompleksi (18-ci əsr, divar naxışları) var.[2]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Jaipur Pin CodeCoğrafi xəritə.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Caypur// Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). — V cild. Bakı, 2009. — Səh.: 203-204.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]