Corc Berkli

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Corc Berkli
George Berkeley
George Berkeley by Jonh Smibert.jpg
Doğum tarixi 12 mart 1685(1685-03-12)[1][2][3][…]
Doğum yeri
  • Kilkenni[d], Kilkenni qraflığı[d]
Vəfat tarixi 14 yanvar 1753(1753-01-14)[1][2][3][…] (67 yaşında)
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
  •  İrlandiya Krallığı[d]
İstiqaməti Empirik
Əsas maraqları fəlsəfə, teologiya, təhsil, epistemologiya, metafizika, Elmin fəlsəfəsi
Təsirlənib Con Lokk
İmza
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Corc Berkli (12 mart 1685[1][2][3][…], Kilkenni[d]14 yanvar 1753[1][2][3][…], Oksford[4]) — İngilis idealist filosofu.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

12 mart 1685-ci ildə doğulub.

1753-cü ildə vəfat edib.

Fəlsəfəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bir vaxtlar irland əsilli ingilis filosofu Corc Berkli (1685–1753) sübuta yetirmişdi ki, duyğularımıza təsir edən və çevrəmizdə var olan bu maddi aləm — yuxudur. Nə o özü, nə də başqaları sona qədər bu nəzəriyyəyə inanmayıblar. Danışırlar ki, bir gün Berkli həkim dostu Consonla birlikdə gəzintiyə çıxıbmış. Filosof özündən razı halda dostunun qarşısında öyünür: "Mən hamıya sübut eləmişəm ki, bu maddi dünyaya bel bağlamaq, inanmaq olmaz, çünki o, bir yuxu qədər keçicidir. Hələ ki, heç kəs bunun əksini sübut etməyə cürət etməyibdir".

Bu sözləri eşidən həkim Conson əyilib, yerdən bir daş götürür və onu zərblə dostu Berklinin ayağına vurur. Özündənrazı filosofun ağrıdan bağırdığının şahidi olan Conson soyuqqanlılıqla deyir: "Hə, bax, bu daş — son dərəcə realdır. Yuxu-filan deyilmiş!". Buna cavab olaraq Berkli qəhqəhə çəkib deyir: "Amma heç bu faktın özü də mənim nəzəriyyəmi alt-üst etmir. Ola bilsin ki, indicə qulağını çınladan bu bağırtını əslində sən öz yuxunda eşitdin. Bu ayağımdakı yaradan axan qanın nə dərəcədə gerçək, nə dərəcədə yuxu olduğunu isə sən mənə heç cür sübut edə bilməzsən".

Əsərləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Onun ən məşhur əsərləri İnsani biliyin prinsipləri haqqında traktat (Treatise on the Principles of Human Knowledge, 1710) və Hilas və Filonus arasında üç söhbət (Three Dialogues between Hylas and Philonous, 1713) əsərləridir…

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru (fr.): açıq məlumat platforması. 2011.
  2. 1 2 3 4 Maktutor riyaziyyat tarixi arxivi.
  3. 1 2 3 4 George Berkeley // Babelio (fr.). 2007.
  4. 1 2 Беркли Джордж // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохоров 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]