Corc Olah

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Corc Olah
ing. George Andrew Olah, mac. Oláh György
Oláh György előadása 8299.jpg
Doğum tarixi 22 may 1927(1927-05-22)[1][2][3][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 8 mart 2017(2017-03-08)[4][1][2][…] (89 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Elm sahəsi kimya
İş yeri
Təhsili
Üzvlüyü
Mükafatları

Kimya üzrə Nobel mükafatı (1994)

Order of the Rising Sun
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Corc Olah (ing. George Andrew Olah, mac. Oláh György, 22 may 1927[1][2][3][…], Budapeşt8 mart 2017[4][1][2][…], Beverli-Hillz, Kaliforniya[5]) — macar əsilli ABŞ kimyaçısı. 1994-cü ildə “Karbokation kimyasına xidmətlərə görə” Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Corc Olah 1927-ci ildə Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə anadan olub. Olah Budapeşt Texniki Universitetini bitirib və orada da doktorluq dərəcəsi alıb. O, öz elmi karyerasına macar kimyaçısı Qeza Zempelin yanında başlayıb. 1950-ci illərin əvvəllərində Olah Budapeşt Texniki Universitetinin Üzvi kimya İnstitutunda tədqiqat qrupu yaratmışdır və eyni zamanda 1954-cü ildə Macarıstan Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Elmi-Tədqiqat Kimya İnstitutunun yaradıcılarından biri olmuşdur. 1957-ci ildə Kanadaya köçmüş və 1965-ci ilə qədər “Dou Kemikal” şirkətində Kanadada və ABŞ-da işləmişdir və bundan sonra ali təhsil sisteminə qayıtmışdır. Onun rəhbərliyi altında Qərb Ehtiyat Universitetinin (Western Reserve University) və Ohayo ştatında Klivlenddə Keys Texnaloji İnstitutunun kimya fakultələri birləşdirilmişdir. 1977-ci ildə Cənubi Kaliforniya Universitetinə keçmiş, burada sonralar Loker adına Karbohidrogenlər İnstitutu adını almış institut yaratmışdır. 1996-cı ildən Cənubi Kaliforniya Universitetində onun adı ilə bağlı mühazirələr oxunur. Olah 8 Mart 2017-ci ildə 89 yaşında vəfat etmişdir.

Mükafatları[redaktə | mənbəni redaktə et]

1976-cı ildən ABŞ-ın Milli Elmlər Akademiyasının, 1990-cı ildən Macarıstan Elmlər Akademiyasının üzvüdür. ABŞ-ın ən görkəmli alimləri üçün verilən Aleksandr fon Qumboldt adına mükafat (1979-cu ildə), 1996-cı ildə F.A. Kotton medalını almışdır. 1994-cü ildə “Karbokation kimyasına xidmətlərə görə” Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə "London Kral Cəmiyyəti"nin xarici üzvü seçilmişdir. 2001-ci ildə Artur Kop mükafatı, 2007-ci ildə isə "Amerikan Kimya Cəmiyyəti" tərəfindən "Pristli" medalı ilə mükafatlandırılmışdır.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 George A. Olah // Encyclopædia Britannica (ing.)
  2. 1 2 3 4 George A. Olah // Solomon Quqqenhaym muzeyi — 1937.
  3. 1 2 George A. Olah // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.)
  4. 1 2 George Oláh, Nobel Prize Winning Hungarian-American Chemist, Dies at 89 (ing.) // Hungary Today — 2017.
  5. 1 2 Meghalt Oláh György Nobel-díjas kémikus (mac.) // IndexMagyarország: Index.hu Zrt., 2017. — ISSN 1585-3241
  6. NNDB (ing.) — 2002.