Dəniz hüququ haqqında Konvensiya

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Dəniz hüququ haqqında Konvensiya
Sunnmøre Atlantic.jpg
İmzalanma tarixi 10 dekabr 1982
İmzalanma yeri
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
Beynəlxalq sular mavi ilə işarələnmişdir.

Dəniz hüququ haqqında Konvensiya — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 29 aprel 1958-ci il tarixli Cenevrədəki konfransının nəticələrindən sonra bağlanmış beynəlxalq müqavilə. 30 sentyabr 1962-ci ildə qüvvəyə minmişdir[1].

Sənədin rəsmi orijinal dilləri ingilis (ing. Convention on the High Seas), ispan (isp. Convención sobre Alta Mar), Çin (çin 公海公約), Rus və Fransız dilləridir (fr. Convention sur la haute mer).

SSRİ konvensiyanı 20 oktyabr 1960-cı ildə təsdiqlədi[2].

63 ölkə tərəfindən təsdiqlənən 2018-ci il üçün: son dəfə Çernoqoriya tərəfindən 2006-cı ildə təsdiq edilmişdir[3].

Haqqında[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bu Konvensiyaya üzv dövlətlər, dəniz hüququna dair bütün məsələlərin qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq ruhunda həll olunmasını arzulayaraq və bütün dünya xalqları arasında sülhün, ədalətin və tərəqqinin saxlanılması üçün əhəmiyyətli əməkdaşlığın təmin edilməsi üzrə bu Konvensiyanın tarixi zəruriliyini dərk edərək, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 1958-ci və 1960-cı illərdə Cenevrədə keçirilmiş Dəniz Hüququ üzrə konfranslarından sonra baş verən inkişafın dəniz hüququna dair yeni və ümumi qəbul olunmuş Konvensiyaya ehtiyac yaratdığını qeyd edərək, okean məkanı problemlərinin sıx əlaqəli olduğunu və bütövlükdə nəzərdən keçirilməsinə ehtiyacın olduğunu dərk edərək,

  1. Konvensiya ilə bütün dövlətlərin suverenliyi əsasında, beynəlxalq kommunikasiyanı asanlaşdıracaq, dəniz və okeanların dinc məqsədlərlə istifadəsini, onların ehtiyatlarından bərabər və səmərəli şəkildə faydalanmağı, canlı ehtiyatlarının mühafizəsini və dəniz mühitinin qorunub saxlanılmasını və öyrənilməsini təşviq edəcək dəniz və okeanlar üzrə hüquqi rejim yaradılması arzusunu vurğulayaraq, bu məqsədlərə nail olunmasının bütün bəşəriyyətin maraqlarını və ehtiyaclarını, xüsusilə sahilyanı olmasından və ya dənizə çıxışı olmamasından asılı olmayaraq, inkişaf etməkdə olan ölkələrin xüsusi maraq və ehtiyaclarını nəzərə alacaq ədalətli və bərabərhüquqlu beynəlxalq iqtisadi qaydanın yaradılmasına töhfə verəcəyini dərk edərək,
  2. Konvensiya ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasının milli yurisdiksiyanın hüdudlarından kənar dəniz və okeanların dibinin və təkinin, habelə onların ehtiyatlarının bəşəriyyətin ümumi irsi olduğunu və onların tədqiqatı və istismarının dövlətlərin coğrafi mövqelərindən asılı olmayaraq, bütövlükdə bəşəriyyətin mənfəəti üçün aparılacağını təntənəli şəkildə elan etdiyi 1970-ci il 17 dekabr tarixli 2749 (XXV) nömrəli Qətnaməsində öz əksini tapmış prinsipləri inkişaf etdirmək arzusunda olaraq, bu Konvensiya ilə əldə edilən dəniz hüququnun məcəllələşdirilməsi və mütərəqqi inkişafının ədalətli və bərabərhüquqlu prinsiplər əsasında bütün dövlətlər arasında sülhün, təhlükəsizliyin, əməkdaşlığın və dostluq münasibətlərinin möhkəmləndirilməsinə töhfə verəcəyinə və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsində nəzərdə tutulmuş məqsəd və prinsiplərə əsasən, dünyanın bütün xalqlarının sosial və iqtisadi inkişafına yardım edəcəyinə inanaraq, bu Konvensiya ilə tənzimlənməyən məsələlərin ümumi beynəlxalq hüququn qayda və prinsipləri əsasında tənzimlənməkdə davam edəcəyini təsdiq edərək, aşağıdakılar barədə razılığa gəldilər:
  • Maddə 1: Dövlətlərin ərazi və ya daxili suları xaricindəki bütün sular olaraq "açıq dəniz" tərifi.
  • Maddə 2: Açıq dəniz prinsiplərinin bəyannaməsi: üzgüçülük azadlığı, balıq ovu, sualtı kabellərin və boru kəmərlərinin çəkilməsi, uçuşlar.
  • Maddə 3: Dənizə çıxışı olmayan dövlətlər üçün dənizə giriş prinsipinin elan edilməsi.
  • Məqalələr 4-7: Bayraq Dövlətinin Konsepsiyası.
  • Maddə 8: Hərbi gəmilər.
  • Maddə 9: Dövlət xidmətindəki digər gəmilər.
  • Maddələr 10-12: Təhlükəsizlik, qurtuluş.
  • Maddə 13: Qulların dənizdə daşınmasının qadağan edilməsi.
  • Məqalələr 14-21: Quldurluq.
  • Maddə 22: Ticarət gəmilərinin hərbi gəmilər tərəfindən yoxlanılması.
  • Maddə 23: Hüquq mühafizə orqanlarının əməkdaşları tərəfindən açıq dənizdə bir gəmi təqib etmək qaydaları.
  • Maddələr 24-25: Çirklənmə.
  • Məqalələr 26-29: Dənizaltı kabellər və boru kəmərləri.
  • Maddələr 30-37: Qanuni çərçivə, təsdiqləmə, qoşulma.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "CONVENTION ON THE HIGH SEAS - Membership". 2020-11-11 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2021-04-23.
  2. Text of CONVENTION ON THE HIGH SEAS Arxivləşdirilib 2019-02-22 at the Wayback Machine (U.N.T.S. No. 6465, vol. 450, pp. 82-103)
  3. "Chapter XXI : Law of the Sea : 2. Convention on the High Seas" (ingilis). United Nations Treaty Collection. 2017-10-06 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2017-04-24.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]