Dağ
Dağ — təpədən uca, quruluqlarda yer üzündən ucalan yerlərə deyilir.Dağlar kiçik dağlar (mütləq hündürlüyü 500m–1000 m), orta-hündür dağlar (1000m–2500 m) və hündür dağlara (2500 m-dən yüxarı) bölünür.Həmçinin dağlar şiş uclu olarsa ,bu dağlar pik adlanır.
Dağlar Asiyanın 54%, Şimali Amerikanın 36%, Avropanın 25%, Cənubi Amerikanın 22%, Avstraliyanın 17%, Afrikanın isə 3% ərazisini təşkil edir. Yer kağlıq ərazidir və insanların 10%-i bu ərazilərdə yaşayır. Əksər çaylar mənbəyini daglardan götürür.
Dünyanın ən hündür zirvəsi - Himalay dağlarındadır.
- Alçaq dağlar: Torağay, Keyrəki, Comolunqma zirvəsi, Kəniz dağ, Şıx zəyirli və s.
- Orta-hündür dağlar: Ural, Appalaç, Böyük suayırıcı və s.
- Yüksək dağlar: Tavr, Zaqros, Appennin
- Qədim dağlar: Kap, Əjdəha, Ural,
- Cavan dağlar: Qafqaz, And, Amir, Hindquş
- Faylı dağlar: Qazaxıstan xırda təpəliyi, Ural, Skandinaviya
- Qırışıq-faylı: Altay, Sayan, Tyanşan və s.
- Qırışıq: Atlas, Kərım, Qafqaz və s.
- Vulkanik: Çimbboraso, Ruis, Kameron, Etna, Vezuvi və s.
Ön silsilə[redaktə | əsas redaktə]
Ön silsilə dağlıq ölkənin kənarında, ona bitişik düzənlik boyu uzanan dağ silsiləsi. Əsas silsiləyə paralel uzanıb,ondan bəzən uzununa tektonik çökəkliklə ayrılır və daha cavan çokmə süxurkardan təşkil olunması, yüksəkliyinin az olması və suayrıcının hamar olması ilə fərqlənir. Adətən antesedent dərələrlə kəsilir. Uzun müddət qalxmaqda davam edən dağlıq ölkənin bir neçə Ön silsiləsi ola bilər.[1]
İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]
- ↑ Geomorfoloji terminlərin izahlı lüğəti . Bakı, "Elm"-2012 s.218
Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]
dağlar haqqında məlumat wikipediadır
| Dağ ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
| Təbii zonalar | |
|---|---|
| Quru | Arktik səhralar | Antarktik səhralar | Tundra | Meşə-tundra | Tayqa | Yarımtayqa | Qarışıq meşələr | yarpaqlı ağac meşələri: Enliyarpaq meşələr və Xırdayarpaq meşələr | Çöl-səhra | Çöl | Yarımsəhra | Səhra | Savanna | Subtropik meşələr | Dəyşkən rütubətli meşələr | Rütubətli tropik meşələr — Cəngəlliklər | Quru tropik meşələr - Kaatinqa | Rütubətli ekvatorial meşələr: Selva və Gileya | Alp zolağı | Subalp zolağı | Aralıq dənizi zonası | Yüksəklik qurşaqları sahəsi | Sahilboyu və bataqlaşmış: ciillik, subasar zona, bataqlıq, şoranlıq, marşlar? |
| Coğrafiya | |
| Asiya dağ sistemləri | ||
|---|---|---|
| Altay | Antilivan | Böyük Qafqaz | Bırranqa | Şərqi Sayan | Himalay | Hindiquş | Cunqcur | Şərqi Sayan | İmeon | Qafqaz | Qaraqorum | Kopetdağ | Kunlun | Kiçik Qafqaz | Pamir | Sixote-Alin | Stanov yaylası | Tyan-Şan | Ural | Hamar-Daban | Elbrus | ||
| Avropa dağ sistemləri | ||
|---|---|---|
| Alp • Appenin • Arden • Balkan dağları • Böyük Qafqaz • Velebit • Vogez • Dinar yaylası • İslandiya • Qafqaz • Karpat • Kordilyer-Betik • Krım dağları • Matra • Parnon • Pennin dağları • Pind • Pireney • Pirin • Rila • Rodop • Skandinaviya dağları • Sudet • Cerra-Morena • Tayget • Tatr • Ural • Xibin • Mərkəzi Kordilyer • Mərkəzi massiv • Şvarsvald • Şotlandiya dağları • Yura dağları | ||