Deni Didro

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Deni Didro
fr. Denis Diderot
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 5 oktyabr 1713(1713-10-05)
Doğum yeri Langres, Fransa
Vəfatı 31 iyul 1784 (70 yaşında)
Vəfat yeri Paris, Fransa
Dəfn yeri
  • Müqəddəs Rox kilsəsi[d]
Vətəndaşlığı
Təhsili
Fəaliyyəti filosof, roman yazıçısı, essist, ensiklopediyaçı, art critic, dramaturq, ədəbiyyat tənqidçisi, müxbir, tərcüməçi, tarixçi, politoloqlexicographer
Fəaliyyət illəri 18. əsr fəlsəfəsi
Əsərlərinin dili Fransız dili[1]
İmza
denis-diderot.com
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Deni Didro (5 oktyabr 1713[1][2][…], Langres[d][4]31 iyul 1784[5][2][…], Paris[4]) - görkəmli Fransa maarifçisi, ensiklopedist.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Fransız maarifçilərinin görkəmli nümayəndəsi olan Deni Didro (1713-1784) sənətkar ailəsində doğulmuşdur. D.Didro əvvəl "Fəlsəfi düşüncələr" ardınca isə "Korların məktubu və gözlülərə nəsihət" adlı əsərlərini yazır. İctimai formasiyanın tənqidinə həsr olunan əsər hökumət tərəfindən mənfi reaksiya görür. Bu əsərə görə də onu həbs edirlər. O, həbsdən sonra həyatını elm, incəsənət və sənət ensiklopediyasını nəşr etmək işinə həsr edir. Fransız maarifçilərini çox vaxt ensiklopediyaçılar adlandırırlar. Onların çoxu ensiklopediya və ya elm, incəsənət və sənətlərin izahlı lüğətinin hazırlanmasında iştirak etmişlər. Didro dövrünün tanınmış intellektuallarını ensiklopediya ətrafına toplayırdı. Ensiklopediya tərəqqidə olan yeni cəmiyyət arasında böyük nüfuza malik idi. O, siyasi, fəlsəfi, mədəni və praktik əhəmiyyət daşıyırdı. Hökumət tərəfindən ensiklopediyaya göstərilən təzyiqlərə baxmayaraq, 1780-ci ilə kimi onun 35 cildi nəşr olunmuşdu. Bu, Didronun və onun həmkarı Dalamberin xidmətinin nəticəsi idi.

D.Didronun adı XVIII əsr Rusiyasında da məşhur olmuşdur. O, 1773-cü ildə II Yekaterinanın dəvəti ilə Peterburqa gəlmişdir. Qərb modelinə uyğun yeni tədris sistemi yaratmağa çalışan II Yekaterina ona yeni əsaslar üzrə maarif haqqında plan tərtib etməyi tapşırır. O, "Rusiyanın universitet planı" adlı demokratik ruhlu layihə hazırlayır. Silki məhdudiyyəti aradan qaldıran bu layihəyə görə, bütün ibtidai məktəblər ümumi, pulsuz və icbari olmalı idi. İbtidai məktəbi qurtaranlar bütün tip məktəblərə daxil ola bilərdi. Layihənin demokratik əhvali-ruhiyəsi II Yekaterinanı qorxutduğundan o, bunu nəinki realizə etmədi, hətta müzakirəyə belə qoymadı.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 BnF authorities: açıq data platforma — 2011.
  2. 2,0 2,1 RKDartists
  3. 3,0 3,1 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 Дидро Дени // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / red. ilə А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. Almaniya Milli Kitabxanası, Berlin Dövlət Kitabxanası, Bavariya Dövlət Kitabxanası və s. Record #118525263 // Ümumi tənzimləmə nəzarəti (GND) — 2012—2016.