Der Spiegel

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox journal.png
Der Spiegel
Loqo
Şəkil
Redaktor Volfqanq Byuxner
Növməlumatlandırıcı-siyasi
Dövrilikhəftəlik
Tiraj1 113 078
İlk buraxılışı4 yanvar 1947
ŞirkətSPIEGEL-Verlag
ÖlkəFlag of Germany.svg Almaniya
Dilalman dili
VikiAnbarda Commons-logo.svg əlaqəli mediafayllar

Der Spiegel, "Şpigel" (azərb. Güzgü‎) — Hamburqda nəşr olunan Almaniyanın ən məşhur həftəlik jurnallardan biri[1]. Jurnal özünü "Almaniya və Avropada ən böyük tirajlı məlumatlandırıcı-siyasi jurnalı" hesab edir. Orta hesabla həftədə təxminən 1,1 milyon nüsxə satılır. 2004-cü ildə jurnal 5,69 milyon insanı oxumuşdur[2][3][4].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Köhnə Spiegel göydələni, Hamburq
Spiegel göydələni 2011-ci ildən, Hamburq

Hələ Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl Münhendə Lion Feyxtvanger 1908-ci ilin noyabrında Ziqfrid Yakobsonun "Şaubyune" qəzeti birləşən Der Spiegel adlı bir qəzet nəşr etmişdir.

İkinci Dünya Müharibəsindən sonra ilk nəşr 4 noyabr 1947-ci ildə, Hannoverdə, Diese Woche qəzetinin varisi olaraq nəşr olundu[5]. Jurnal ilk növbədə "Time" jurnalındakı Amerika və Britaniya xəbərlərinin nəşrlərini izlədi. Bir müddət Rudolf Augşteynin rəhbərliyi altında gənc alman redaktorları işlərini tənqidi və ciddi jurnalistikanın prinsipləri ilə yerinə yetirməyə çalışdılar ki, ittihamlar hətta müttəfiqlərə (birinci və ikinci dünya müharibəsində Almaniya opponentlərinə) ünvanlanmışdı. Londonda hökumət və digər üç işğalçı qüvvə bu informasiya formasına etiraz etdi və jurnalın nəşri dayandırıldı.

Rudolf Augştayn bir nəşriyyat lisenziyası aldı, "Der Spiegel" jurnalını dəyişdirdi və 1947-ci ilin yanvar ayından naşir və baş redaktor oldu. Redaksiya şöbəsi Hannover Antsigerhohaus (Almaniyada ilk yüksək mərtəbəli binalardan biri) idi[6].

Der Spiegel, mövcudluğunun başında və ortasında nisbətən böyük bir təsirə malik idi. Sonrakı müharibədən sonra Almaniyada "Spiegel Scandal" (Spiegel-Affäre) adı altında söz azadlığının pozulması ilə bağlı ən səssiz qalmaqal Der Spiegel ilə əlaqələndirilir. 1962-ci ildə baş verən qalmaqala Müdafiə Nazirliyində korrupsiya problemi ilə məşğul olan Der Spiegel jurnalında bir sıra yüksək tənqidi məqalələr səbəb oldu[7]. Xüsusilə jurnalistlər tikinti müqavilələrinin yayılmasında Müdafiə naziri Franz-Josef Straussun şəxsi marağına işıq tutdular. Jurnalistlərin verdiyi məlumata görə, nazir tikinti şirkətlərindən, xüsusilə Fibag-dən böyük rüşvət, kickbacks aldı. Bundan əlavə, Der Spiegel Müdafiə Nazirliyinin Almaniyanı nüvə enerjisinə çox sərt bir şəkildə çevirmək planlarını mütəmadi tənqid etdi. Büyən soyuq müharibə kontekstində redaktorlara görə, Bundeswehr nüvə silahı ilə silahlanma, Federal Almaniyanın Sovet nüvə raketlərinin hədəfi halına çevrilməsini və buna görə də mümkün bir müharibə şəraitində Qərbi Almaniyanın tamamilə məhv olmasını nəzərdə tutur. Toqquşmanın nəticəsi 1962-ci ilin oktyabrında Fallex 62 təlimlərinin nəticələrinə dair "Şərti mühafizəkar" (Bedingt abwehrbereit) adlı bir məqalə idi. Jurnal bu təlimlər nəticəsində Almaniyada olan Bundesvere və NATO-nun birləşmiş qrupunun , Qərb Almaniyanı iki həftədən çox müddətə keçirmək üçün mümkün bir müharibə vəziyyətində olmadı. Straussun reaksiyası dərhal təqib edildi: redaktorları dövlət sirlərini açıqlamaqda günahlandırıldı, redaktorların binası Müdafiə Nazirliyinin xüsusi qüvvələri tərəfindən ələ keçirildi, arxiv ələ keçirildi və Rudolf Augstein da daxil olmaqla aparıcı zabitlər həbs edildi. Müdafiə Nazirliyinin bir sıra rəsmiləri gizli materialları jurnalistlərə təhvil veriblər. Ancaq bir müddətdən sonra münaqişə həll olundu: Nazir Strauss şərəfli istefaya getdi və Bavyera Xristian Demokratik Birliyini (CSU) idarə etməyə başladı və redaksiya heyəti bəraət verildi və azad edildi.

1990-cı illərin ortalarından etibarən baş redaktor Ştefan Auqustanın rəhbərliyi altında və rəqabət təzyiqi altında "Der Spiegel" neoliberal fikirlərə baxdı. Eyni zamanda, məqalələr həm də həcmli və maraqlıdır, baxmayaraq ki, jurnal daha çox "tabloid" nəşrinə çevrilir[8][9][10][11][12][13].

2018-ci ildə Der Spiegel qəzetin skandalına qatılıb və ictimaiyyətə açıqlamışdı ki, onun aparıcı müxbiri Claas Relotius "məqalələrini böyük miqyasda saxtalaşdırdı"[14][15].

Spiegel nəşriyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Nəşriyyatın qərargahı 1952-ci ildən etibarən Hamburqda yerləşir, 2011-ci ildən etibarən Erikuspitze prospektində yerləşib[16]. Auqştaynın iradəsi ilə, özünün mirasçılarının - səhmlərin 25% -nə sahib olan azlıq səhmdarı - səhmdarların Şurasında həlledici səsə malik olmadığını göstərmişdir[17]. Rudolf Auqştayn GmbH nəşriyyat holdinqinin səhmlərinin 50,5% -i işçilərin məhdud tərəfdaşlığına aiddir. Səhmlərin qalan 24,5% -i Hamburg mətbuatının Bertelsmann AG-nin törəmə şirkəti Gruner und Jahr-a aiddir.

Şef-redaktorlar[redaktə | əsas redaktə]

  • 1962–1968: Klaus Yakobi[18]
  • 1968–1973: Günter Qaus
  • 1973–1986: Erix Böme[19] və Yohannes K. Engel
  • 1986–1989: Erix Böme və Verner Funk
  • 1989–1994: Hans Verner Kils və Volfqanq Kaden
  • 1994–2008: Ştefan Aust[20][21]
  • 2008–2011: Matias Müller von Blumenkron və Georq Maskolo
  • 2011–2013: Georq Maskolo[22]
  • 2013–2014: Volfqanaq Büxner[23]
  • 13 yanvar 2015 – hazırda: Klaus Brinkbäumer[24][25][26][27]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Der Spiegel ilə əlaqəli mediafayllar var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Der Spiegel - Magazin". Euro Topcis. https://www.eurotopics.net/de/148789/der-spiegel.
  2. "DER SPIEGEL is Germany's oldest news magazine; founded in 1946 as a German version of America's TIME and NEWSWEEK magazines". http://german.about.com/od/newsnachrichten/a/englSpiegel.htm. İstifadə tarixi: 9 April 2011.
  3. Kevin J. O'Brien (19 April 2004). "Scoop on Bundesbank head returns focus to Der Spiegel". International Herald Tribune. Arxivləşdirilib: [1] saytından 26 February 2008 tarixində. https://web.archive.org/web/20080226184432/http://www.iht.com/articles/2004/04/19/spiegel_ed3_.php. İstifadə tarixi: 2 January 2008.
  4. "Average circulation: 1.1 million". http://www.ukgermanconnection.org/yp_der_spiegel. İstifadə tarixi: 9 April 2011.
  5. "Six Decades of Quality Journalism: The History of DER SPIEGEL". Der Spiegel. 5 October 2011. http://www.spiegel.de/international/six-decades-of-quality-journalism-the-history-of-der-spiegel-a-789853.html. İstifadə tarixi: 23 March 2015.
  6. "Wicona lands Spiegel project in Hamburg" (en). www.hydro.com. https://www.hydro.com/en/press-room/Archive/2009/Wicona-lands-Spiegel-project-in-Hamburg/.
  7. (2004) "Nazis, Pollution, and no Sex: Political Scandals as a Reflection of Political Culture in Germany". American Behavioral Scientist 47 (1040): 1040–1071. DOI:10.1177/0002764203262277. İstifadə tarixi: 4 October 2013.
  8. Georg Hellack (1992). "Press, Radio and Television in the Federal Republic of Germany" (Report). Inter Nationes. Bonn. http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED353617.pdf. İstifadə tarixi: 27 April 2015.
  9. Christina Schäffner (2005). "Bringing a German Voice to English-speaking Readers: Spiegel International". Language and Intercultural Communication 5 (2): 154–167. DOI:10.1080/14708470508668891. İstifadə tarixi: 4 October 2013.
  10. Anne Penketh; Philip Oltermann; Stephen Burgen (12 June 2014). "European newspapers search for ways to survive digital revolution". The Guardian (Paris, Berlin, Barcelona). https://www.theguardian.com/media/2014/jun/12/european-newspapers-digital-revolution. İstifadə tarixi: 7 January 2015.
  11. (1 January 2001) Advertising Worldwide: Advertising Conditions in Selected Countries. Springer Science & Business Media, 130. ISBN 978-3-540-67713-0. 29 March 2015 tarixində istifadə olunub.
  12. "European Publishing Monitor" (Report). Turku School of Economics (Media Group). March 2007. http://edz.bib.uni-mannheim.de/daten/edz-du/gda/07/med-ind-germany_en.pdf. İstifadə tarixi: 27 March 2015.
  13. Stephan Russ-Mohl (27 June 2007). "The Lemon Dealers". Der Tagesspiegel. http://en.ejo.ch/339/media_economics/the-lemon-dealers?output=pdf. İstifadə tarixi: 23 December 2014.
  14. "The Relotius Case: Answers to the Most Important Questions". Spiegel Online. 19 December 2018. http://www.spiegel.de/international/the-relotius-case-answers-to-the-most-important-questions-a-1244653.html. İstifadə tarixi: 19 December 2018.
  15. Connolly, Kate (19 December 2018). "Der Spiegel says top journalist faked stories for years". The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2018/dec/19/top-der-spiegel-journalist-resigns-over-fake-interviews. İstifadə tarixi: 19 December 2018.
  16. Thomas Edelmann (15 November 2011). "The splash of color did nothing more than get on Spiegel employees’ nerves". http://www.stylepark.com/en/news/the-splash-of-color-did-nothing-more-than-get-on-spiegel-employees-nerves/327290. İstifadə tarixi: 2014-07-12.
  17. Die Spiegel-Gruppe in Zahlen: Gesellschafter und Beteiligungen Spiegel-Gruppe
  18. "Trauer um Claus Jacobi". Spiegel Online. http://www.spiegel.de/kultur/gesellschaft/frueherer-spiegel-chefredakteur-claus-jacobi-in-hamburg-gestorben-a-917176.html. İstifadə tarixi: 2013-08-18.
  19. Gestorben: Monica Böhme, Der Spiegel, 30. Juli 1990
  20. Richter, Konstantin. "Shop Stewards". Columbia Journalism Review. İstifadə tarixi: 25 June 2016. 
  21. "Davids Medienkritik: Der Spiegel's ex-editor-in-chief Stefan Aust Denies Anti-American Populism". Medienkritik.typepad.com. http://medienkritik.typepad.com/blog/2008/11/stefan-aust-denies-antiamerican-populism-in-der-spiegel.html. İstifadə tarixi: 2013-12-16.
  22. Eric Pfanner (29 April 2013). "As One German Weekly Falters, Another Celebrates Big Gains". The New York Times (Serraval). https://www.nytimes.com/2013/04/29/technology/29iht-diezeit29.html?pagewanted=all&_r=0. İstifadə tarixi: 1 November 2014.
  23. Eric Pfanner (29 April 2013). "New Der Spiegel Editor will Also Oversee Web Business". The New York Times (Serraval). https://www.nytimes.com/2013/04/30/business/media/30iht-spiegel30.html. İstifadə tarixi: 6 October 2013.
  24. Brinkbäumer Chefredakteur des SPIEGEL, Harms Chefredakteur von SPIEGEL ONLINE - SPIEGEL ONLINE. Website Spiegel Online. Abgerufen am 13. Januar 2015.
  25. horizont.net: Details zur Brinkbäumer-Abberufung. So baut Geschäftsführer Thomas Hass den Spiegel um (abgerufen am 23. August 2018)
  26. Klaus Brinkbäumer neuer „Spiegel“-Textchef. mediummagazin.de. Abgerufen am 18. Juni 2015
  27. Chefredakteur Klaus Brinkbäumer verlässt den SPIEGEL, spiegel.de, 15. Oktober 2018