Durban

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Durban
Durban - panoramio - ---=XEON=---.jpg
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb
29°51′30″ c. e. 31°01′30″ ş. u.
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1835[1]
Sahəsi
  • 225,91 km²
Mərkəzin hündürlüyü 22 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
  • 595.061 nəf. (2011)
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +27 31
Poçt indeksi 4001[2][3], 4000[2][3]
durban.gov.za
Durban xəritədə
Durban
Durban
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Durban (afrik. Durban, Dyurban[4]; ing. Durban; zulu eThekwini) — CAR-ın YohannesburqKeyptaundan sonra üçüncü ən böyük əhalisi olan şəhəri, turizm mərkəzi.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, yüz min il bundan əvvəl mövcud Durban ətrafı koysan xalqlarına məxsus olan kiçik ovçular və yığıcılar tərəfindən məskunlaşmışdı. Bizim eranın ikinci minilliyin əvvəlində onlar şimaldan köç edən bantu tayfaları tərəfindən tamamilə məhv edildi.

İngilis fəhlələri Durbanda

1497-ci ildə Portuqaliya bir ekspedisiya bu yerləri ziyarət edərək, Vasko da Qamanın başçılığı altında Avropadan Hindistana bir dəniz yoluaxtarırdı. O, bu ərazini portuqalca "Natal" yəni "Milad" adlandırmışdır[5].

1824-cü ildə ilk dəfə "ağ əhali", yəni leytenant Frensis Faruell başçılıq etdiyi 25 ingilis Natal Körfəzinin şimal sahilində düşərgə saldılar. Müharibənin başlanğıcında Zulu qəbilələri tərəfindən məhv edilmək təhlükəsi altında idi, lakin sonra Faruell peyklərindən biri olan Henri Finnə göndərdi, Zulu başçısı Çukça döyüşdə aldığı yarasını müalicə etməklə yoldaşlıq edə bildi[6]. 23 iyun 1835-ci ildə daha 35 kolonist buraya gəlib rəsmi olaraq burada məskunlaşdı.

1838-ci ildə burlar və zulular arasında Durban yaxınlığında münaqişə başladı, kolonistlərin afrikalılar ilə münasibətləri pisləşdi və bu, kolonistlərin getməsi ilə şəhərin boşaldılmasına gətirib çıxardı.

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əhalinin 68,3% -i qara dərililər, təxminən 20% -i şəkər plantasiyalarındam işləyən ingilis dilli nəsildən olan hindlilər, 9% -i ağ dərililər, 2,8% -i isə "müxtəlif rənglilər"dir. Ən geniş yayılmış dillər zulu dili (63,04%), 30% ingilis dili 3,4% xosa dili, 1,4% isə afrikaans dilidir. Əhalinin 68%-i xristian, 11% hinduist, 3% isə müsəlmandır[7].

Durban gənc şəhərdir (əhalinin yalnız 2,4%-i 65 yaşdan yuxarı, 48,9% -i isə 24 yaşlı gənclərdir). İşsizlərin sayı 27,9% -dir. Şəhərdə nisbətən yüksək təhsil səviyyəsinə malik iki universitet var.

Coğrafiyası və iqlimi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şəhərin və şəhərətrafı ərazilərin əksəriyyəti kifayət qədər yüksək (700 metrədək) və dik təpələrdən ibarətdir, düz sahələr yalnız sahildədir.

Durban, uzun, isti və yağışlı bir yay, qısa və isti qış ilə subtropik okean iqlim zonasında yerləşir. Şaxta çox nadir hallarda və yalnız şəhərin qərb təpə hissəsində baş verir.

İqtisadiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Durban aqlomerasiyası güclü sənaye, turizm, nəqliyyat və maliyyə sektorları ilə inkişaf etmiş şaxələndirilmiş iqtisadiyyata malikdir. Sahil yerləri və böyük liman şəhərə ölkənin daxili yerlərində yerləşən Cənubi Afrika (Yohannesburq, PretoriyaBlumfonteyn) iqtisadi mərkəzlərindən üstünlük verir. Bölgədəki turizmin inkişafı üçün subtropik iqlim, isti dəniz hövzəsi və əhalinin mədəni müxtəlifliyi də üstünlük təşkil edir.

Nəqliyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Durban hava limanı

Şəhər, 4.7 milyondan çox sərnişin dövriyyəsi (2012) olan, kral Çaki adına Beynəlxalq Hava Limanı mərkəzindən 35 kilometr şimalında yerləşən şəhərdə xidmət göstərir. 2010-cu ildə açılan aeroportdan Cənubi Afrikanın bütün böyük şəhərlərinə, həmçinin Dubay, Maputu, Lusaka, HarareMavrikiyə beynəlxalq reyslər var. 2014-cü ildə, daha əvvəl köhnə Durban hava limanından fəaliyyət göstərən London, SinqapurMumbaya uçuşların bərpa edilməsi planlaşdırılır.

İdman[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ən nüfuzlu marafonlardan biri — The Comrades (Yoldaşlar), hər il Durbanda keçirilir. 2010 FİFA Dünya Kubokunun bir çox oyunları şəhərin "Mozes Mabida" stadionunda keçirilmişdir.

Vətəndaş cəmiyyəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Durbanda yerləşən bir sıra görkəmli qeyri-hökumət təşkilatları var. Bunlara: Abahlali basemjondolo[8], Diakonia Kilsələr Şurası, Right Know Kampaniyası, Cənubi Durban İcma Ekoloji Alyansı və Cənubi Afrikalı İşsiz Xalqlar Hərəkatı[9][10][11][12][13][14] daxildir. 1892-ci ildə Durban İncəsənət Qalereyası yaradılmışdır.

Qardaşlaşmış şəhərlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Durban aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmış şəhərdir:[15]

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. https://www.britannica.com/place/Durban
  2. 1 2 South African Post Office
  3. 1 2 http://www.postoffice.co.za/tools/pcodes.xls
  4. Инструкция по передаче на картах географических названий Южно-Африканской Республики (с языка африкаанс). — М., 1968. — С. 21.
  5. Adrian Koopman. "The Names and the Naming of Durban". Natalia, the Journal of the Natal Society. 3 November 2007 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 July 2008.
  6. Eric A. Walker. Chapter VII: The period of change 1823–36 // A History of Southern Africa. London: Longmans. 1965 [1928].
  7. Mukherji, Anahita. "Durban largest 'Indian' city outside India". The Times of India. 23 June 2011. 2013-05-12 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-11-30.
  8. "Monthly Review - Struggle Is a School: The Rise of a Shack Dwellers' Movement in Durban, South Africa". 1 February 2006.
  9. The opening remarks of S'bu Zikode, President of the Abahlali baseMjondolo movement of South Africa, at the Center for Place, Culture and Politics at the CUNY Graduate Center (NYC), 16 November 2010
  10. ANC Intimidates Witness X, More Intimidation and More Killing in Kennedy Road, 23 December 2010
  11. Churches want justice
  12. Independent Newspapers Online. "200 march against Information Bill". Independent Online.
  13. Shoba, Sibongakonke. "South Africa: Churches Ask Parties to Preach Tolerance". 7 January 2009 – AllAfrica vasitəsilə.
  14. "Witness".
  15. "Sister Cities Home Page". 10 August 2011 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2011-08-10.
  16. Chicago Sister Cities (ing.) Arxivləşdirilib 2012-06-06 at the Wayback Machine
  17. Frohmader, Andrea. "Bremen – Referat 32 Städtepartnerschaften / Internationale Beziehungen" [Bremen – Unit 32 Twinning / International Relations]. Das Rathaus Bremen Senatskanzlei [Bremen City Hall – Senate Chancellery] (German). 2011-07-18 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-08-09.
  18. "Sister Cities". Union of Local Authorities in Israel (ULAI). October 4, 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: August 23, 2012.
  19. "Facts about Durban". September 7, 2003. İstifadə tarixi: December 16, 2007.
  20. "Guangzhou Sister Cities [via WaybackMachine.com]". Guangzhou Foreign Affairs Office. 24 October 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-07-21.
  21. Le Port est jumelé à quatre villes portuaires Arxivləşdirilib 8 sentyabr 2015 at the Wayback Machine  (fr.)
  22. Villes de Durban (eThekwini en zulu) et du Port sont jumelées depuis le 4 novembre 2005 Arxivləşdirilib 27 sentyabr 2015 at the Wayback Machine  (fr.)