Enkelad (peyk)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Enkelad
Enceladus from Voyager.jpg
Voyager 2-nin çəkdiyi şəkil.
Digər adları Saturn II
Kəşf
Kəşf edən Uilyam Herşel
Kəşf tarixi 28 avqust 1789 (228 il əvvəl) (1789-08-28)
Orbital xarakteristikaları
Orbitinin ekssentrisiteti (e) 0.0047[1]
Nəyin peykidir Saturn
Fiziki xarakteristikaları
Ölçüləri 513.2 × 502.8 × 496.6 km[1]
Orta radiusu 252.1±0.2 km[1]
Səthinin sahəsi (S) 23018000 km2[1]
Kütləsi (m) (1.08022±0.00101)×1020 kq[1]
Orta sıxlığı (ρ) 1.609±0.005 q/sm3[1]
Şimal qütbünün meyllənməsi (δ) 0.019°[1]
Albedo 0,99[1]
−240 °C −198 °C −128 °C
Atmosfer
Tərkibi:

91 % su buxarı
4 % azot
3,2 % CaO2
metan qazı

Enkelad (ing. Enceladus; yun. Εγκέλαδος) və ya şərti adı ilə Saturn IISaturnun ən böyük 6-cı və ən parlaq peyki. 1789-cu ilin 23 avqustunda Uilyam Herşel tərəfindən kəşf edilmişdir. Adını yunan mifologiyasında titan Enkeladdan almışdır.[2] Peykin diametri təxminən 500 km-dir. Kütləsinin böyük hissəsini buzlaqlar təşkil edir.

Xarakteristikası[redaktə | əsas redaktə]

Yer, Ay və Enkeladın müqayisəli ölçüləri.

Enkeladın digər buz peyklərindən fərqləndirən əsas cəhəti çox parlaq və səthinin hamar olması, parlaq olmasıdır. Enkeladın su buzundan ibarət səthi daim yenilənmə içərisindədir.

Peyk Günəşdən aldığı işığın 90 %-ni qaytarır. Bunun baş verməsi üçün səthinin yenilənmiş, toz və qayadan arınmış buza ehtiyac vardır. Kosmik aparatların köməyi ilə çəkilən fotoşəkillərdən səthində uzun kanalların olduğu müəyyən olunmuşdur. Bu kanallar peykdə bir zamanlar suyun axdığını göstərməkdədir.

2005-ci ildə Kassini aparatı peykin səthindən kosmosa fışqıran buz vulkanları müşahidə etmişdir. Bu da peykin hələ də aktiv olduğunu göstərməkdədir.[3] Bununla səthində niyə belə az kraterin olduğu məlum olmuşdur. Fışqıran su səthdəki kraterlərin üzərini örtərək yeni və cavan səth əmələ gətirir.

Saturnun solğun E haqasının əmələ gəlməsində[4] peykdən ayrılan buz parçalarının əhəmiyyətli olduğu düşünülür. Bir qaz nəhənginə yaxın olmaq bu peykdə böyük qabarma və çəkilmə hadisələrinə səbəbiyyət verir. Saturndan sadəcə 238 min km uzaqlıqda olduğundan Yupiterin peyki İo kimi plastik top kimi sıxılır və genişlənir.

Çox kiçik peyk olmasına baxmayaraq sürtünmə qüvvəsi hesabına daxili daimi isinir. Qabığın altındakı bu isti su vulkanlar əmələ gətirərək səthi örtür. Enkeladın çox kiçik cazibə qüvvəsindən (Yerin 1 %-i qədər) qurtulan bu su buz şəklində Saturnun E halqasına əlavə olunur.

Tədqiqat[redaktə | əsas redaktə]

İndiyə qədər 3 kosmik aparat tərəfindən tədqiq edilmişdir. 12 noyabr 1980-ci ildə Voyager 1, 26 avqust 1986-cı ildə Voyager 2 Enkeladda şəkillər çəkmişdir.[5] 2004-cü ilin 1 iyulunda isə Kassini kosmik aparatı Enkelada çatmışdır.[6]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]