Füzuli küçəsi (Bakı)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search


BAKI
Füzuli küçəsi
Füzuli küçəsi
Füzuli küçəsi
Rayon Nəsimi
Uzunluğu 1350 m
Əvvəlki adı

Balaxanskaya, Basin

Baku Subway logo.jpg
28 May metrostansiyası

Füzuli küçəsiAzərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanan bir küçədir. Şəhərin mərkəzi küçələrindən biridir. Məşhur 16-cı əsrin şairi Məhəmməd Füzulinin adını daşıyır. Şərqdən küçəyə qədər Azadlıq prospektiCəfər Cabbarlı meydanı, qərbdə - Füzuli meydanı və cənubdan yeni qoyulmuş Qış bulvarına yaxınlaşır.

Küçənin tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Küçə XIX əsrdə çıxdı və Balaxanskaya küçəsi (Balaxanı yolu) adlandırıldı. XIX əsrin ortalarında Bakı qəzası olduğunda, Balaxanskaya küçəsi Bakının Forstadt şəhərinin şərq hissəsinin şimal sərhədi idi və bu dövrdə hələ də planlaşdırılmamışdı. Qərbdən şərqə doğru istiqamətdə forştaddan keçən Suraxanı küçəsi ilə müqayisədə Balaxanı küçəsinin rolu planlaşdırmada zəif ifadə edildi.

19-cu əsrin ikinci yarısında sənaye rayonunun - Qara şəhərin, sonra isə dəmir yolu xəttinin görünüşü şəhərin şərq hissəsində yeni, daha canlı sahələrin inkişafına kömək etdi. Bunlar genişlik istiqamətlərində bir küçə şəbəkəsi - Balaxanska küçəsi idi. 19-cu əsrin sonuna qədər, Balaxanskaya doğru qravitasiya edən və dəmir yolu stansiyasından təsirlənən pərakəndə satış, sənətkarlıq xətləri şimal istiqamətində sürətlə inkişaf etmişdir.

XX əsrin 20-ci illərində Basin küçəsi

XX əsrin əvvəlində Balaxanska küçəsi, 1350 m uzunluğu olan, demək olar ki, tamamilə bir mərtəbəli dükanlarla inşa edilmişdir. İstisna 1911-1913-cü illərdə inşaat mühəndisi Konstantin Borisoglebskinin layihəsi üzərində qurulmuş bir neçə üç mərtəbəli ev və böyük bir kişi gimnaziyası idi. Balaxanska küçəsi yolunun qiyməti yaxşı olmadığından. Küçənin eni dəyişdi və bəzən bir neçə metrə çatdı.

Sovet illərində şəhərin əsas torpaqlarından biri olan küçə Bakı Kommunasının komissarlarından birinin - Meer Basinin şərəfinə dəyişdirildi. Bu küçə boyunca 20-ci illərdə Bakı tramvayı qurulması başladı.

2001-ci ildə (indi - Mərkəzi Klinik Xəstəxananın № 4 binası) keçmiş idman binasının tarixi və mədəniyyət abidələri haqqında Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin sərəncamı ilə elan edildi və küçədə yerləşən başqa 13 bina "tarixi və mədəniyyəti milli dəyərlərinə abidəsi" oldu: Bunlar, № 27 (1905), № 33 (1894), № 39 (1908), № 58 (1908), № 59 (1898), № 63, № 71 (1980), № 75 (1899), № 77 (1901), № 79 (1905) və № 81 (1910).

"Qış bulvarının yenidən qurulması və tikintisi"[redaktə | əsas redaktə]

2009-cu ildə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Heydər Əliyev Sarayından Füzuli meydanına qədər ərazini əhatə edən park kompleksinin inşasına əmr etdi. 2010-cu ilin fevral ayında Fuzuli küçəsində köhnə evlərin sökülməsi başladı. Xüsusən, Füzuli meydanına üz tutan tarixi memarlıq üç mərtəbəli ev yıxıldı.

Yıxılan evlərin sakinlərinə hər kvadratmetr üçün 1500 manat kompensasiya təklif olundu. Lakin, ödənişlərin həcminə görə müxalifətçilər etirazlara səbəb olan evlərin yıxılmasına müqavimət göstərdilər və sakinlər və işçilər arasında qarşıdurma oldu. 2012-ci ildə Füzuli küçəsində köhnə binaların bir çoxu yıxıldı.

2013-cü ilin əvvəlində, bir dəfə tanınmış Bakı neft sənayeçisi İsa bəy Hacınskiyə məxsus 39 saylı evin küçəsinin genişləndirilməsi ilə əlaqədar olaraq, qiymətli tarixi və memarlıq abidəsi kimi saxlanılması qərara alınmış və 10 metr məsafəyə köçmüşdür. Binanın köçürülməsi Hollandiya şirkəti Bresser Eurasia tərəfindən həyata keçirildi. Beləliklə, 2013-cü il aprelin 27-də 18 min ton ağırlığında olan binanın hərəkət prosesi başa çatdırılmışdır. Bu, Azərbaycanda ilk daşınan bina idi.

Mayın 10-da Bakıda Fizuli və Mirzə Ağa Əliyev küçəsi arasında inşa olunan "Qış bulvarı" nın açılışı olub. Açılış mərasimində Prezident İlham Əliyev, həyat yoldaşı Mehriban Əliyeva və ailəsinin üzvləri iştirak ediblər. 7 hektar ərazini, 1 km uzunluğunda və 150 metr enində olan "Qış Bulvarı" Bakı şəhərində ən böyük park olmuşdur.

Küçədəki binalar[redaktə | əsas redaktə]

Qırmızı rəngli binalar itirilmişdir.

İnşaat Foto Memar Dizayn ili Tikinti ili Ünvan Qeydlər
Mixaylovskiy Xəstəxanasının binası (daha sonra Məşədi Əzizbəyov adına 1

nömrəli doğum evi)

Füzuli küçəsi 31.jpg Zivər bəy Əhmədbəyov 1912 1912-1913 31 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı
Kişi gimnaziya (indi - 4 saylı Mərkəzi Klinik Xəstəxanasının binası) Building of Hospital designed by Konstantin Borisoglebskiy 2.jpg Konstantin Borisoqlebskiy 1910 1911-1913 61
Birmərtəbəli mağaza Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov 1886 1886
Birmərtəbəli mağaza Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov 1889 1891
İki mərtəbəli ev Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov 1890 1891 Balaxanı və Xəzər küçələrinin küncləri
Birmərtəbəli mağaza Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov 1890 1891
İki mərtəbəli ev Məşədi Mirzə Qafar İsmayılov 1891 1892 Balaxanı və Xəzər küçələrinin küncləri
Üç mərtəbəli ev Füzuli küçəsi 33 ünvanında ev.jpg İvan Edel 1892 1894 33 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı
İki mərtəbəli ev Ferdinand Lemkul 1887 1889
İki mərtəbəli ev Building on 75 Fuzuli Street.jpg İosif Ploşko 1899 1900 75
Üç mərtəbəli ev Füzuli küçəsi 27 ünvanında ev.jpg 1905 27 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı
Ev (həmçinin Əzizbəyov adına keçmiş kitabxana) Building on Fizuli Street 39 (3).JPG 1908 39 2013-cü ildə küçənin yenidən qurulması zamanı 10 metrədək köçürüldü
Ev 45 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı
Ev 52 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı
Ev Füzuli küçəsi, 58 ünvanında olan ev.jpg 1908 58 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı
Ev Füzuli küçəsi 59.jpg 1898 59 2010-cu ilin əvvəlində küçənin yenidən qurulması zamanı yıxılmışdı
Ev Building on Fizuli Street 63.JPG 63
Bina bankının binası 1980 71
Ev Building on 77 Fuzuli Street.jpg 1901 77
Ev Building on Fuzuli Street 79.jpg 1905 79
Ev Building on Fuzuli Street 81.jpg 1910 81

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı
  2. В Баку начался снос домов на улице Физули
  3. В Баку на улице Физули начали снос домов
  4. Власти активизировали снос домов по улице Физули
  5. Жители намеченных под снос домов по улице Физули продолжают протесты
  6. Лачугам бедняков не место около Зимнего бульвара
  7. Впервые. В Баку переносят здание
  8. Вернутся ли жители дома № 39 на улице Физули в свои квартиры?
  9. Впервые в Азербайджане передвинут здание
  10. Ильхам Алиев принял участие в открытии «Зимнего бульвара»