Fəridə Ləman

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Fəridə Ləman
Fəridə Ləman Kamil qızı
Fəridə Ləman.jpg
Doğum tarixi:26 noyabr 1953(1953-11-26)
Doğum yeri: Kəmərli, Qazax rayonu
Vətəndaşlıq: Azərbaycan
Milliyyəti: Azərbaycanlı
Elm sahəsi: Dilçilik
İş yeri:

Məhsəti jurnalının təsisçisi, baş

redaktoru
Elmi dərəcəsi: Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi vəzifəsi: Baş elmi işçi
Təhsili: Ali
Elmi rəhbəri: Müseyib Məmmədov

Fəridə LəmanAzərbaycan YazıçılarAzərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1953-cü ildə Qazax rayonunun Kəmərli kəndində anadan olub. Kəmərli kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra ADPU-nun Azərbaycan dil və ədəbiyyat fakültəsində təhsil almışdır[1].

2008-ci ildə Həcc, 2009-cu ildə Kərbala ziyarətlərində olub.

Hazırda AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik institutunda baş elmi işçidir. Fəridə Ləman bununla yanaşı "Məhsəti" jurnalının təsisçisi və baş redaktorudur.

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Bədii yaradıcılığa 1980-ci illərdən başlamışdır. Fəridə Ləman 50-dan çox kitabın müəllifidir.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İran və Türkiyədə dövlət tədbirlərində olub. 1998-ci ildə Müstəqil Azərbaycanın Qadınlar qurultayında, 1999-cu ildə Türk dünyası Qadınlarının ilk qurultayında (İstanbul), 2005-ci ildə Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin VIII qurultayında (Ankara) nümayəndə olub.

1997-ci ildə "Sevil" Qadınlar Məclisi poeziya klubunun rəhbəri, 1998-ci ildə "Xatun" ədəbi Məclisinin sədri olmuşdur; 2001-ci ildə "Məhsəti" Şairlər Məclisini yaradıb; 2003-cü ildə eyni adlı "Məhsəti" jurnalını təsis edib, həmin jurnalın baş redaktorudur.

Fəridə Ləman Dünya Azərbaycanlıları Mədəniyyət Mərkəzinin idarə heyətinə üzv və Qadınlar Şurasına sədr seçilib (2007-2017).

İİR-nin Mədəniyyət Mərkəzinin İmam Rzanın doğum günü və Həzrəti Məsumə ilə bağlı keçirdiyi şeir müsabiqəsində qalib olmuş, Urmiyada şeir festivalında iştirak etmişdir (2007); Uluslararası Yunus Emre Kültür və sanat haftasında iştirakçı olmuşdur (6-10 may 2008).

Fəridə Ləman Azərbaycan diaspor himninin, Türk marşının (hər iki mahnı 2005-ci ildə Ankarada DAK-ın VIII qurultayında xalq artisti Lütfiyar İmanov tərəfindən səslənmişdi) və İctimai Televiziyanın himninin müəllifidir.

2010-cu ildə Osmanqazi Universitetində 2-ci Ulusal simpoziumda və IV Uluslararası Kıprıs simpoziumda (Türkiyə) iştirak edib.

2012-ci ildə Azərbaycan Milli Qəhrəmanı Mübariz İbrahimova həsr olunmuş "Mübarizli vətən" əsəri Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında səhnələşdirilmiş, teatrın özündə və sərhəd bölgələr - Gədəbəy, Qazax, Ağstafa bölgələrində əsgərlərin və rayon ictimaiyyətinin iştiraki ilə göstərilmişdi.

2013-cü ildə yaradıcılıq xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatına layiq görülmüşdür.

2014-cü ildə ( 14- 17 aprel) Eskişehir Türk Dünyası Çocuk- Edebiyyatı Sempoziyumunun iştirakçısı olmuşdur.

2014-cü ildə Türkiyədə "Bayraklarda Hilalımız" Güldeste (Eskişehir) şeirləri işıq üzü görmüşdür.

2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Gənclər Fondunun dəstəyi ilə həyata keçirilən "Vətən sevgisi sərhəddə başlamır, sərhəddə bitmir" kitabında şeirləri dərc olunmuşdur.

Mükafatları[redaktə | əsas redaktə]

  • "General Həzi Aslanov" adına (fəxri diplom, 1995)
  • "Xanqızı Natəvan" adına (diplom, 1995)
  • "Araz" ali ədəbi mükafatı (1999)
  • "Qızıl qələm" mükafatı (2000)
  • "Həsənbəy Zərdabi" mükafatı (2000)
  • "Əlağa Şıxlinski" adına diplom (2004)
  • "Milli Heysiyyət" və "Qopuz" (2006) fəxri diplomları
  • Cəfər Cabbarlı mükafatı (2010)[2]
  • "General Əliağa Şıxlinski" adına (yubiley medalı, 2016)
  • "Vətən naminə" adına (medal, 2016)

Kitabları[redaktə | əsas redaktə]

  • Tale adlı yazı varmış, 1991
  • Suya danışılan yuxu, 1994
  • Torpağın yaddaşı, 1995
  • Azərbaycan Bədii Dilinin Epitetlər lüğəti, 1995
  • Qazax mahalının şəhidləri, 1995
  • Hələ yol gedirik, 1996
  • Həsən ağa Qiyasbəyli, 1996
  • Oğlundan qızından yarısa vətən, 1996
  • Dünya qəm yuvasıdır, 1998
  • Solsa da göy çəmənlər, 1998
  • Qəm çiçəyi, 1999
  • Cəsur Kamandar, 1999
  • Əminə Dilbazi, 1999
  • Folklor fədaisi, 1999
  • Səlcuqdan gələn səs, 2001
  • Məhsəti, 2002
  • Azərbaycanın şair və aşıq qadınları, 2003
  • Nur heykəli, 2003
  • Azadlıq carçısı, 2003
  • Çinar -50, 2004
  • Ürəyimi sabahlara açıram, 2004
  • Rəqs mələyi, 2005
  • Can Azərbaycan, 2006
  • Səsin töhfəsi, 2006
  • Gülü xar olan Gülxar, 2007
  • Müasir Azərbaycan dilində epitetlər, 2007
  • Onu zaman seçib, 2008
  • Azərbaycan poeziya çələngi, 2008
  • Məhsəti ensiklopediyası, 2008
  • Qorxusuz Tehran, 2011
  • Anama məktub, (1-ci cild) 2011
  • Dəyər, 2011
  • Dəyər, (2-ci cild) 2011
  • Ölsəm yer xoş olar, qalsam el , 2011
  • Qılınc kəndi dastanı, 2011
  • İncilər ensiklopediyası, 2011
  • Təəssüb, 2011
  • Mübarizli vətən, 2012
  • Cəbhədən cəbhəyə (döyüş bölgələrindən reportajlar), 2013
  • İncə qartalı, 2013
  • Bura vətəndir, 2015
  • Varis, 2015
  • Yadigar, 2015
  • Lalələr şəhid qanı, 2015
  • Ağlayan ümidlər, 2015
  • Birini sən de, birini də mən, 2017
  • Sönməyən ulduzlar, 2017
  • Ocaq daşı, 2018

Xaricdə nəşr olunan əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Tale adlı yazı varmış, 1992 (Ərzurum, Türkiyə)
  • Mübarizim bir dünya, 2015 (Əskişəhər, Türkiyə)
  • Bülbül və qadın, 2017 (Daşkənd, Özbəkistan)

Fəridə Ləman haqqında yazılar[redaktə | əsas redaktə]

  • XX əsr Azərbaycan qadınları- 2001
  • XX əsrin elitar qadınları (Azərbaycan və ingilis dilində)- 2006
  • Elmira Həsənqızı "Yüksələn dövlətimiz"- 2010
  • "Məhsəti" ensiklopediyası- 2008
  • Zərif imzalar- 2010
  • Müstəqil Azərbaycan qadını- 2011
  • Mahmud Vəli, Ziyamız ziyalılarımız- 2012
  • "İncilər" ensiklopediyası- 2011
  • "Fəridə Çalıquşu"- 2013

Fəridə Ləmanın işlədiyi qəzet və jurnallar[redaktə | əsas redaktə]

  • "Azad Azərbaycan" qəzetində Gəncə-Qazax bölgəsi üxrə xüsusi müxbir (1992-1993)
  • "Gənclik" jurnalı- korrektor
  • "Azərbaycan" qəzeti- müxbir
  • "Azərbaycan qadını" jurnalı- müxbir
  • "Xatun" jurnalı- baş redaktor
  • "Məhsəti" jurnalı- baş redaktor
  • "Azad Azərbaycan" qəzeti müxbirlər şöbəsinin müdiri
  • "Respublika" qəzeti- müxbir
  • "Dəli Kür" qəzeti- baş redaktor

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Azərbaycan qadın şairləri antologiyası", Bakı: "Avrasiya press", 2005. səh.245
  2. Cəfər Cabbarlı mükafatı sahiblərinə təqdim olunub. apa.az, 16.04.2010.  (azərb.)