Fantaziya hamamı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Fantaziya hamamı
Fantaziya hamamı 7.jpg
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər WP baku siegel.png Bakı
Memar Nikolay fon der Nonne
Tikilmə tarixi 1896
TipiMədəni
DövlətAzərbaycan
RegionAvropa
Hamam
Ölkə əhəmiyyətli

Fantaziya hamamı - Bakıdakı Füzuli və Səfərli küçələrinin kəsişməsində, Fəvvarələr meydanının bir qədər yuxarısında yerləşən 13 yanvar 1897-ci ildə açılan məşhur hamam. İlk sahibi bu günə qədər bilinmir layihəsini isə şəhər idarəsinin üzvü, daha sonra isə şəhər başçısı, şəhərin ilk baş planının tərtibatçısı olmuş memar Nikolay Avqustoviç fon der Nonne verib.

Tikilməsi[redaktə | əsas redaktə]

“Fantaziya” hamamı 13 yanvar 1897-ci ildə açılıb. Bu hadisəyə “Kaspi” qəzetində pafoslu məqalə də həsr edilmişdir. Məqalənin müəllifi şübhə edirdi ki, sərmayədarlar qoyulan vəsaiti çıxara biləcəklər, çünki “Fantaziya” çox möhkəm və dəbdəbə ilə düzəlmişdi[1]. Hamamın əvvəlki sahibini və sifarişçisini müəyyən etmək mümkün deyil. Onun layihəsini isə şəhər idarəsinin üzvü, daha sonra isə şəhər başçısı, şəhərin ilk baş planının tərtibatçısı olmuş memar Nikolay fon der Nonne verib. Bu isə binanın sadəcə şəhər balansında ola bilməsi deməkdir, və niyə özəl sifarişçinin olmadığını izah edir. “Fantaziya” Bakıda elektrik xəttinin çəkildiyi ilk kommersiya tikilisi olub. Onun telefon nömrəsi də var idi. Binada o dövrün mühəndisliyin möcüzəsi elektrik spiral lampalar da var idi. O vaxta qədər elektrik enerjisi ancaq dövlət idarələrində (o cümlədən, vağzalda) və varlıların evlərində olub. Rəngli lampalar dəhlizdə yerləşən fəvvarəni işıqlandırırdı. “Bu, hamam sahibinin özünün kəşfidir”, – “Kaspi” qəzeti yazırdı. Ümumiyyətlə tək binanın içərisində deyil, çölündə də bütün işıqlandırma elektriklə idi. Künclərdən asılan fənərlər yuxarıda binanın xarici fasadındakı şirləri işıqlandırırdı, damdan isə sanki xüsusi bir təmtəraq vermək üçün elektrik projektor asılmışdı. Hamamda proseduralardan sonra çay içmək üçün xüsusi bir zal var idi. Çay masaları “Fantaziya”nın daxili həyətində də mövcud idi. İçəridən binanın divarları və döşəməsi də mərmərdən idi. Bundan başqa hamamın daxilində bir bütöv mərmərdən yonulmuş vanna da var idi. Bütün divarlarında çoxlu yapma naxışlar, mələklər, yunan allahları, tavanında isə Şərq və Roma üslubunda divar naxışları var idi. Hamamda iyirmiyə yaxın lakey və ofisiant və bir o qədər də xadimə işləyib. Servis rus, fransız, fars qəzetləri və jurnalları da təklif edirdi. Orada həm də canlı musiqi səsləndirilirdi, 1900-cü ildə isə onu yeni dəbə çıxan fonoqrafla əvəz etdilər. 1914-cü ilə qədər Bakıda ümumiyyətlə su kəməri olmayıb. Hamamda ağlasığmaz həcmdə xüsusilə bunun üçün daşınan şirin sudan istifadə edilirdi. Buna görə də bəzən “Fantaziya” bir neçə günlük ehtiyat toplamaq üçün bağlanırdı. Ən maraqlısı isə odur ki, “Fantaziya”da qiymətlər baha deyildi – minimal servisin qiyməti cəmi 50 qəpik idi. Yəni 20 manat maaş alan ən sadə fəhlə belə bura ayda azı bir dəfə gələ bilərdi[2].

Sovet dövrü[redaktə | əsas redaktə]

1920-ci ildə hamamı bağlayıb, çıxarılması və satılması mümkün olan hər şeyi satdılar. Hamamın bir hissəsini söküb, mərməri çıxarıb binanı əvvəlcə hərbi hospitala, sonra isə məktəbə çevirdilər. “Fantaziya” sonradan 20-ci illərin axırlarında qayıtdı. Burada xalçalar sərib, binanı restavrasiya etdilər. Amma restoranı ləğv etdilər. O zaman bu şəhərdə ən yaxşı hamam olsa da, adi bir hamama çevrildi.

Hazırki halı[redaktə | əsas redaktə]

2000-ci illərdə və 2010-cu illərin əvvəllərində “Fantaziya” hələ də işləyirdi, amma dəbdəbəsindən demək olar ki, əsər-əlamət qalmamışdı. “Fantaziya” hamamında 2012-ci ildə “Qorxma, mən səninləyəm!” məşhur sovet filminin davamı olan “Qorxma, mən səninləyəm! 1919” filminin bir səhnəsi çəkilib[3]. Videoda “otaqların” adda-budda sökülən kafelini və hamamın yapma naxışlı və fəvvarəli əsas zalını görmək olar. Hazırda qapısından qıfıl, divarından isə hamamın dövlət tərəfindən qorunan memarlıq abidəsi olduğunu bildirən lövhəcik asılıb. Binanın sonrakı taleyinin necə olacağı dəqiq bilinmir. Bina özəl mülkiyyətdədir və olduqca baxımsızdır[4].

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Баня "Фантазия" (Баку) rus.
  2. Şirlər kimi qoruyur?
  3. 1919 YouTube
  4. Бакинский шедевр фон дер Нонне — под угрозой исчезновения rus.