Farmakogenetika

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Farmakogenetika — kliniki farmakalogiyanın bir sahəsi olub , dərman vcasitələrinin müalicəvi və toksiki effektlərinin genetik səbəblərini tədqiq edən istiqamətdir .Farmakogenetik reaksiyalar insan populyasiyalarında olan geniş genetik polimorfizm əsasında inkişaf edir .Farmakogenetika müxtəlif insanlarda dərmanlara qarşı davamlılığın və yüksək həssaslığın təbiətinin müəyyənləşdirilməsinə imkan verir .Eyni dərman standart dozada isytifadə olunarkən bəzi insanlarda normal , digərlərində isə toksiki təsir gpöstərir .Hətta bəzi geniş istifadə edilən dərman preparatları da müəyyən irsi çatışmamazlıqlar daşıyan insanlara mənfi təsir göstərə bilər .Məsələn: bəzi insanlarda cərrahiyədə işlənilən anesteziya vasitələri letal nəticə verə bilər .Dərman preparatlarının bir çoxu qaraciyər vasitəsilə mübadilə olunur və həmin göstəriciyə görə fərdlər arasında 3 - 10 dəfəyə qədər fərq müşahidə edilir .Buna səbəb dərman preparatlarının mənimsənilməsində iştirak edən fermentlərin aktivliyinin genetik determinə olunmasıdır .Dərman maddələrinin metabolizm prosesinin hər mərhələsinə genetik sistem tərəfindən nəzarət olunur və bu spesifik və qeyri spesifik fermentlərin vasitəsilə yerinə yetirilir .Çox zaman dərmanların mənimsənilməsi bir sıra genlərin qarşılıqlı təsiri nəticəsində baş verir , yəni poligen tipli irsi xarakter daşıyır .Beləliklə, patogen gen daşıyıcılarının vaxtında aşkarlanması insanların müəyyən dərmanların zərərli təsirindən qorunmasına imkan verir . Farmakogenetik əlamətin tipik forması bədxassəli hipertermiyadır .Bu əlamət dominant , natamam penentrantlı irsiyyət daşıyır .Törədici faktorların təsiri nəticəsində bədən temperaturu 44 C yə qədər yüksəlir , ürək - damar - tənəffüs sisteminin fəaliyyəti pozulur , əksər hallarda ürəyin dayanması və ölümlə nəticələnir.[1]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. E.M.Axundova. Ekoloji genetika. 2006.