Fatimilər xilafəti

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
ərəb. الدَّولةُ الفَاطميَّةُ əd-Daula əl-Fətimiya
Fatimilər xilafəti
9091171
Fatimilər xilafəti bayrağı
Bayrağı
Fatimilər dövləti yüksəliş dövründə
Fatimilər dövləti yüksəliş dövründə
PaytaxtıMehdiyyə, əl-Mənsuriyyə, Qahirə
Rəsmi dilləriərəb dili
İdarəetmə formasıMonarxiya
Tarixi 
• Yaranması
909
• Süqutu
1171
Ərazisi
• Ümumi
5100000
Sələfi
Xələfi
Abbasilər xilafəti
Əlmoravilər
Əyyubilər sülaləsi

Fatimilər xilafəti— 909-1171-ci illərdə Şimali Afrikada iqtidarda olan dövlət.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Misirdəki fatimilər dövlətinin banisi Übeydullah Məhdi olmaqla, ilk yeddi nəfər fatimilər sülaləsini təşkil edirdilər.

Fatimilər və mədəniyyət[redaktə | mənbəni redaktə et]

Fatimilərin ordu başçısı Cövhər əs-Səqəli 358 (969)-ci ildə son İxşidi hökmdarı Əhmədi (968-969) taxtdan salıb Füstata (Qədim Qahirəyə) daxil oldu. Misirdə Fatimilər öz paytaxtlarını salmaq istədilər və Qahirəni (əl-Qahirə - "Qalib şəhər") tikməyə başladılar. Əl-Əzhər də həmin vaxt inşa edilmişdir. Tikinti işləri iki il davam etmiş və 972-ci ildə məscid ilk dəfə namaz qılanları qəbul etmişdir. Fatimi xəlifəsi Müizz Lidinillah (953-975) Qahirəyə gəldikdən sonra əl-Əzhər məscidi İsmaili Fatimilərin əqidələrini təbliğ edən bir mərkəz olmuşdur. Baş qazı Əbülhəsən Əli bin ən-Nüman əl-Qeyruvani 365 (975)-ci ilin səfər ayından etibarən məsciddə tarix, fəlsəfə və fiqh dərslərini deməyə başlamışdır. Onun dinləyiciləri çox idi.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]