Favnın başı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Favnın başı
Heykəl haqqında məlumat
Orijinal adı Testa di fauno
Heykəltəraş Mikelancelo Buonarroti
Tarixi təxm. 1488-1489-ci illər
Digər məlumatlar
Material mərmər
Saxlanıldığı yer itirilib

“Favnın başı” (it. Testa di fauno) – 1488-1489-cu illərdə Mikelancelo Buonarotti tərəfindən hazırlanmış və hazırda itirilmiş hesab edilən mərmər heykəldir.

Əsər haqqında mənbə məlumatları[redaktə | əsas redaktə]

Vazarinin verdiyi məlumata görə, bu heykəl Mikelancelo tərəfindən Mediçilərin heykəl bağında, antik “yaşlı, qırışlı, gülümsəyən və qabarıq burunlu favn başı” heykəlinin kopyası kimi hazırlanmışdır.[б][1] Mikelancelo favnın üzünə bir az daha hissiyyatlılıq vermiş, ağzını tam açıq göstərmişdir ki, bu halda da onun dili və dişləri görünmüşdür.[2] Möhtəşəm Lorenzo əsəri gördüyü zaman sənətkarı tərifləsə də, qocanın bütün dişlərinin yerində olmasına irad tutmuşdur. Bundan sonra gənc Mikelancelo favnın dişlərindən birini sındırmış və diş ətində oyuq yaratmışdır.[2] Həm Vazari, həm də Kondivi qeyd edirlər ki, məhz bu hadisə gənc istedadın Lorenzo Mediçinin yanında yer almasına səbəb olmuşdur.[3]

Uilyam Uolles isə qeyd edir ki, bu heykəlin yaradılması zamanı Mikelancelonun artıq on beş yaşı var idi və danışılan tarixçə daha çox gözəl bir əfsanəyə oxşayır.[4] Erika Şilyano ehtimal edir ki, bu heykəlin ümumiyyətlə mövcud olması şübhəlidir, çünki, həmin əsərin mövcud olması haqqında Mikelancelonun bioqraflarına (Kondivi və Vazari) verdiyi məlumatdan başqa bir sübut saxlanmamışdır.[5]

Barcello qalereyasında saxlanan “Gülən favn” maskasının Mikelancelonun itirilmiş heykəli olması güman edilir. Bu heykəl heç də, Kondivi və Vazarinin təsvir etdiyi heykəli xatırlatmır, belə ki, onun ağzında cəmi iki dişi var və onların da arasından dili sallanır.[3]

Obraz incəsənətdə[redaktə | əsas redaktə]

Emilio Dzoççi 1861-ci ildə “Gənc Mikelancelonun “Favnın başı”nı yonması” adlı mərmər heykəl işləmişdir. Həmin heykəl hazırda Palaçço Pittidə saxlanılır. Bu heykəlin Sezare Dzoççi, Henri Vulf və başqaları tərəfindən hazırlanmış məşhur kopyaları mövcuddur.

Karel Şultsun yazdığı “Daş və ağrı” adlı bioqrafik romanda Mikelancelonun ilk heykəlinə “Favn gülüşü” adlı xüsusi fəsil həsr edilmişdir:

“(...) Mikelancelo kəsici dişi tutdu və dojun və Poliççianonun gözləri qarşısında favnın dişinə zərbə endirdi. Böyük oyuq yarandı. Qədim yarı-tanrı bir neçə dişini itirdi. Favnın rişxəndli gülüşü dəyişdi. O, yaşlı kişi kimi sülhlə baxmağa başladı...”[6]

Qeydlər[redaktə | əsas redaktə]

а. ^ Freiç Erpeliyə görə təxm. 1490 −1492 illər. [7]
б. ^ Orijinal saxlanılmayıb və əsərin görünüşü yalnız Vazari və Kondivinin təsvirlərindən məlumdur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]