Feyxoa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Feyxoa
}}
Sellov feyxoası (Feijoa sellowiana)
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Örtülütoxumlular
Sinif:İkiləpəlilər
Sıra:Mərsinçiçəklilər
Fəsilə:Mərsinkimilər
Cins: Feyxoa
Elmi adı
Feijoa Berg
Sinonimlər
Feijoa sellowiana (O.Berg) O.Berg
Orthostemon sellowianus O.Berg[1]
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Feyxoa (lat. Feijoa)[2]mərsinkimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.[3]

Meyvə portuqal əsilli braziliyalı botanik Xuan da Silva Feyxonun port. João da Silva Feijó şərəfinə adlandırılmışdır.[4]

Növləri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın dərman bitkiləri[redaktə | əsas redaktə]

Sellov feyxoası (Feijoa sellowiana Berg)

Əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Feyxoa meyvəsinin əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri, onda suda həll olunan yod birləşmələrinin olmasıdır. Ən çox yod ehtiyatı olan bitkilərdəndir. Bir kiloqram təzə feyxoa meyvəsində 2-dən 10 mq-a qədər yod vardır. Ona görə də, orqanizmdə yod çatışmazlığı nəticəsində baş verən xəstəliklərdə xüsusilə faydalıdır.

Aterosklerozda və qalxanvari vəzinin xəstəliyində feyxoa qəbul etməyin profilaktik və müalicəvi əhəmiyyəti vardır.[5]

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Təbii yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Qərbi Paraqvay, Cənubi Braziliya və Argentinada təbii halda bitir. Krım, Soçi və Batumidə geniş sahələrdə əkilib becərilir.

Botaniki təsviri[redaktə | əsas redaktə]

Hündürlüyü 6 m olan, həmişəyaşıl, alçaq gövdəli ağac və ya koldur. Budaqları bozumtul-sarı qabıqlıdır. Yarpaqların uzunluğu 4-6 sm olub, üzbəüz düzülüşlü, sadə quruluşlu, səthi qalın-dərivari, formaca ellipsvaridir. Üstdən tünd yaşıl, parlaq, altdan gümüşü-bozumtul tükcüklüdür. Çiçəkləri birevli, iri və tək-tək yerləşir. Uzun saplaqlı, ləçəkləri 4 olub, çəhrayı rəngli və ətirlidir. Kasacığı meyvənin üzərində qalır və tükcüklüdür. Erkəkciyi çoxsaylı, tozcuğu kürəvaridir. Yumurtalığı 4 yuvalı, sütuncuğu yoğunlaşmış və ya saçaqlı ağızcıqlıdır. İyun ayında çiçəkləyir. Meyvəsinin uzunluğu 8 sm-ə çatan, uzunsov ovalvari, turşməzə tamlı, şirəli, xırda toxumlu giləmeyvədir. Oktyabr-noyabr aylarında yetişir.

Ekologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Rütubətli, zəngin torpaqlarda bitir. İstisevəndir, işıqlı, günəşli ərazilərdə yaxşı inkişaf edir.

Azərbaycanda yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Astara və Lənkəranda geniş sahədə feyxoa bağları vardır. Tək-tək nüsxələrinə Bakı, Gəncə, Göyçay, Balakəndə və s. bölgələrdə təsadüf edilir.

İstifadəsi[redaktə | əsas redaktə]

Meyvəsindən yeyinti sənayesində geniş istifadə olunur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Acca sellowiana (O. Berg) Burret". Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 2009-10-13. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?319761. İstifadə tarixi: 2010-08-24.
  2. Nurəddin Əliyev. Azərbaycanın dərman bitkiləri və fitoterapiya. Bakı, Elm, 1998.
  3. Elşad Qurbanov. Ali bitkilərin sistematikası, Bakı, 2009.
  4. "feijoa". Merriam-Webster, Incorporated. http://www.merriam-webster.com/dictionary/feijoa. İstifadə tarixi: 29 oktyabr, 2013.
  5. Faydalan və sağlam

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Флора Азербайджана. т.5. 1954;
  • Флора Кавказа. т.5. 1954;
  • Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
  • Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008;
  • Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]