Fingal mağarası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Fingal mağarası
ing. Fingal’s Cave, şot.kelt Uamh-Binn
Fingal mağarasının dənizdən görünüşü
Fingal mağarasının dənizdən görünüşü
56°26′02″N 6°20′10″W / 56.43389°N 6.33611°W / 56.43389; -6.33611Koordinatlar: 56°26′02″N 6°20′10″W / 56.43389°N 6.33611°W / 56.43389; -6.33611
Ölkə Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya
VilayətŞotlandiya
RayonStaffa
Dərinliyi69 m[1], 45 m[2], 85[3] m
Amplitudu22 m
Uzunluğu0.113 [4] km
Kəşfi1772
DövrüPaleosen
Tipikarst
Aid suxurlarbazalt
İşıqlandırmaGünaş şüaları
Fingal mağarası (Şotlandiya)
Fingal mağarası
Commons-logo.svg Fingal mağarası Commonsda

Fingal mağarası (ing. Fingal’s Cave) — Məskunlaşma olmayan Staff adasında, dəniz dalğalarının abraziyası nəticəsində meydana gələn mağara. Ada Daxili Hebrid adaları qrupuna daxildir. Mağara həm Şotlandiya Milli qoruğunun ərazisində yerləşir və həm də Şotlandiya Milli Fonduna daxildir.[5]

Ümumi məlumat[redaktə | əsas redaktə]

Fingal mağarası adanın cənubunda, dəniz sahilində yerləşir. Ərazi lava axınları zamanı formalaşan bazalt sütunlarından təşkil olunub. Xarici görünş baxımdan o Şimali İrlandiyada olan Nəhənglərin döşəməsini xatırladır. Ada bütünlüklə bazalt sütunlarından təşkil olunduğundan Staffa adıda sütun-ada mənası verir. Mağara altıbucaqlı, hündürlüyü 11 metrə çatan bazalt sütunlarından təşkil olunub. Girişi yetərincə böyük olub, tağ formasındadır. Mağranın ölçülər barədə fərqli informasiyalar mövcuddur. Dərinliyi haqqında olan məlumatlar 45-85 metr arasında dəyişir. Əsas zalın hündürlüyü 22 metr, mağaranın ümumi uzunluğu isə 113 metrdir. Mağaranın girişinin dəniz səviyyəsində olması daxilə quru yolun olmaması ilə nəticələnmiş. Ancaq qayıq ilə daxildə hərəkət etmək mümükündür. Mağaraya aprel- sentyabr ayaları arasında turist marşurutları təşkil olunur.

Kəşf olunması və adlandırılması[redaktə | əsas redaktə]

Mağara dünyaya XVIII əsrdə məlum oldu. Təbiyyətşünas ser Cozef Benks ilk dəfə mağara haqqında məlumat verdi. Benk və onun komandası 1743-1820 illərdə dəfələrlə adada olmuş, adanı tədqiq etmiş və bu mağara ilə yanaşı digər mağaraları da kəşf etmişlər. Adanın rəsmi kəşf olunma tarixi 1772-ci il hesab olunur. Mağara əvvələr Şotland kelt dilində "An Uamh Bhin" adlanırdı. Bu da "musiqli mağara" demək idi. Sonralar şotland yazıçısı Ceyms Makferson "Osanna" hekayələr toplusunda qədim kelt mifologiyası qəhrəmanı olan Finna Mak Kumana (Fangal) haqqında məlumat verdi və əfsanəyə görə bu qəhrəman İrlandiya ilə Şotlandiya arasında nəhəng bazalt sütunlardan körpü düzəldir.[6]

İncəsənət və ədəbiyyatda[redaktə | əsas redaktə]

Tanınmış alman bəstəkarı Feliks Mendelson 1829-cu ildə " Fingan mağarası" uvertürasını yazır. 19-cu əsrin məşhur yazıçılarından biri olan Jül Vern özünün Yaşıl şüa, Yerin mərkəzinə səyahətSirli ada romanlarında mağaranı xatırlatmiş. Valter Skottda mağara haqqında öz fikirlərini söyləmişdir. Mağara I Viktoriyanın da diqqəti cəlb etmiş və mağaraya səyahət etmiş.

Fingan mağarasaının diqqət çəkən cəhətlərindən biri də, mağaranın akustikasıdır. Ölçüsü, girişinin forması və dəniz dalğaları mağarada fərqli səslərin əmələ gəlməsinə səbəb olur.[7]

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

Xarci keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]