Həsənəveyhid

Həsnəvilər — 959–1015-ci illərdə İran Azərbaycanı, Şəhrizor və Xuzistan arasındakı Zaqros dağları daxil olmaqla, İranın qərb hissələrinə hökmranlıq edən güclü şiə kürd sülaləsi. Sonuncu Həsənveyhid hökmdarı 1015-ci ildə vəfat etmişdir.

Tarixi

Bu sülalənin adı Bərzikani qəbiləsindən olan ilk hökmdarı Həsənveyh ibn Hüseynin adı ilə bağlıdır. Buyidlər sülaləsinin vassalı olan Həsənveyh onları Samanilərə qarşı dəstəkləmiş və bu addımı ona bir qədər güc qazandırmışdı. O, Luristan, Dinavar, Nəhavənd və Həmədanın böyük hissəsini nəzarətdə saxlayırdı və o dərəcədə güclü idi ki, Buyidlər onu narahat etməkdən çəkinirdilər. Həsənveyhin təsiri bir müddət sonra Azərbaycana da çatmışdı.

979-cu ildə atasının ölümündən sonra Bədr ibn Həsənveyh hökmdar oldu və nizam-intizam yaratmaq, güclü maliyyə idarəsi formalaşdırmaq, dağlarda yollar və bazarlar tikmək, ərazisindən keçən zəvvarların təhlükəsizliyini təmin etmək və sikkə kəsdirmək kimi mühüm işlər gördü. O, atası kimi Buyidlərə beyət etməyə davam etdi.

Bədr ibn Həsənveyhi 1014-cü ildən etibarən nəvəsi Zahir əvəz etdi, lakin Buyid hökmdarı Şəms əd-Dövlə tərəfindən qovulduğu və öldürüldüyü üçün hakimiyyətdə cəmi bir il qala bildi. Ənnazilər onun qərb ərazilərinin böyük hissəsini ələ keçirərək birbaşa varisləri oldular. Şərq hissələri Buyidlər, cənub hissələri isə Kakuyilər tərəfindən tutuldu. Əvvəllər Həsənveyhilərin nəzarətində olan bütün ərazilər sonda Toğrul tərəfindən ələ keçirildi.

Memarlıq

Sərməc qalası Həsənveyhilər tərəfindən tikilmişdir.