Samanilər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Samanilər sülaləsi سامانیان

Əcdadı: Saman Xudat
Titullar: Əmir
Banisi: I Əhməd Samani
Sonuncu hökmdar: II İsmail Samani
Hazırki rəhbər: Yoxdur
Əsası qoyulan il: 875
Soyun kəsilməsi: 999

Samanilər sülaləsi (875-999) (Farsca: سامانیان Sāmāniyān), Orta Asiya və indiki İranın şərqində qurulmuş, adını qurucusu Saman xudadan alan bir xanədanlıqdır.

Sülalənin tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İslam ordularının indiki İranı ələ keçirməsinin və Səfəri ağalığının yıxılmasının ardından burada iqtidarı ələ keçirən ilk yerli sülalədir.

İsmail Samani türbəsi (Buxara)

Samanîlər dönəmi İran millətinin başlangıcı olaraq qəbul edilir. Hakimiyyətləri 102 il sürən Samanilər torpaqlarını, Xorasan, Təbəristan, Kirman, Hirkan, ReyMavərənnəhrə qədar yaymışdılar. Hakimiyyətlərini qəbul etdirmək üçün Sasanilərin davamıymış kimi davranmışdılar. Paytaxtları Buxara, SəmərqəndHerat kimi şəhərlər olmuşdur.

Samanilər qədim İran mədəniyyətini canlandırmaq ilə qalmadılar və İslamiyətin yayılması üçün də böyük çaba-çalış sərf etdilər. Fars-İran mədəniyyətinin bütün təsirlərini Orta Asiyaya yaydılar. Sənətdə çanaq - çömlək düzəldilməsində irəli getdilər, və süslemli yazıları olan əsərlər verdilər. Torpaqları içindəki bir çox topluluq İslamiyətə girməyə başladı. Tarixçilərə görə Samanilerin cəhdləri ilə o dönəmde təxminən 200,000 Türk İslamiyətə girdi.[1] Türklərin İslama girişi gələcəkdə bölgəni hakimiyyəti altına alacaq olan Qəznəlilerin böyük bir sürətlə güclənməsinə ortam hazırladı. Dövlətləri 999-cu ildə Qaraxanlılar tərəfindən yıxıldı.

Sülalənin şəcərəsi[redaktə | əsas redaktə]

Nəsr ibn Əhməd ibn Əsəd ibn Samanxudat ibn Cusman ibn Tamqas ibn Nauşard ibn Bəhram Çubin ibn Bəhram Quşnasp.

Samani əmirləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. I Nəsr (864 - 892) (Nəsr bin Əhməd)
  2. I İsmayıl (892 - 907) (İsmayıl bin Əhməd)
  3. II Əhməd (907 - 914) (Əhməd bin İsmayıl)
  4. II Nəsr (914 - 943) (Səid Nasr)
  5. I Nuh (943 - 954) (Həmid Nuh)
  6. I Əbdülməlik (954 - 961) (Müəyyed Əbdülməlik)
  7. I Mənsur (961 - 976) (Mənsur bin Nuh)
  8. II Nuh (976 - 997) (Rza Nuh)
  9. II Mənsur (997 - 999) (Əbul-Haris Mansur)
  10. II Əbdülməlik (999) (Əbdülməlik bin Nuh)
  • II İsmayıl (Diriltməyə çalışdı) (İsmayıl əl-Müntəsir)
900-cü illərdə AvrasiyaŞimali Afrika
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Saman xudat
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Əsəd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Nuh
 
Əhməd
 
Yəhya
 
İlyas
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I Nasir
1.(875-892)
 
I İsmayıl
2.(892-907)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II Əhməd
3.(907-914)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II Nasir
4.(914-943)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I Nuh
5.(943-954)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
I Əbdülməlik
6.(954-961)
 
 
 
 
 
I Mənsur
7.(961-976)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II Nuh
8.(976-997)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
II Mənsur
9.(997-999)
 
II Əbdülməlik
10.(999)
 
İsmayıl
əl-Müntəsir
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ibn Athir, Cilt 8, s.396

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]