Himalay sərvi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Himalay sərvi
Cupressus torulosa Manali-Leh.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi:Bitkilər
Şöbə:Çılpaqtoxumlular
Sinif:Qozadaşıyanlar
Yarımsinif:İynəyarpaqlılar
Sıra:İynəyarpaqlılar
Fəsilə:Sərvkimilər
Cins:Sərv
Növ: Himalay sərvi
Elmi adı
Cupressus torulosa D. Don L.
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı
ÜTMX  183456
MBMM  13469
IPNI  ???


Krım, Qafqaz ın Qara dəniz sahillərində və Mərkəzi Çində təbii halda bitən dekorativ ağacdır. HimalaydaQərbi Çində dəniz səviyyəsindən 3000 m hündürlükdə meşələr əmələ gətirir. Hündürlüyü 25 m-ə qədər olan piramidal formaya, geniş çətirə, sallaq budaqlar malikdir. Yarpaqları pulcuqvarı, tünd-yaşıl rəngdə, parlaqdır, alt tərəfində qatran vəzisi vardır. Qozaları uzunsov-kürəşəkillidir, topa-topa və ya tək-tək yerləşir, uzunluğu 20 mm-ə qədərdir. Oduncağı ətirlidir, tikinti işlərində istifadə edilir. Azərbaycanda bağ və parklarda rast gəlinir. Abşeron da boz-qonur, karbonatlı torpaqlarda. Quru səhra iqlimli şəraitdə zəif böyüyür.

İynəyarpaqlarından və zoğlarından alınan efir yağından çox qədimdən bronxların və ağciyər xəstəliklərinin müalicəsi üçün istifadə edirdilər. müasir təbabətdə sərvin efir yağı soyuqdəymə xəstəliklərində profilaktikası məqsədilə istifadə edilir. Sərv yağının faydalı xüsusiyyətlərindən biri də onun qan dövranı sisteminə və su-yağ mübadiləsinə müsbət təsiridir. Ondan damarların genəlməsində, ayaqların keyləşməsində, babasilin və yaraların müalicəsində ağrıkəsici və antiseptik vasitə kimi istifadə edilir. Buxar distilləsi ilə iynəyarpaqlardan 0,5-0,8 % açıq-qonur rəngli və xoş ətirli efir yağı alınır. Sərvdən alınan efir yağı ayaqların dərisinə sakitləşdirici təsir göstərir və onu sağlamlaşdırır, pis qoxuları və çox tərləməni yorğunluğu aradan qaldırır, şişkinliyi müalicə edir. Bu sərv növü göbələk xəstəliklərinə qarşı mübarizə vasitəsi kimi istifadə edilir. Sərv yağı qızartıya və qıcıqlanmaya həssas olan dəriyə müsbət təsir göstərərək, oradakı məsamələri kiçildir, təmizləyir, partlamış kapilyarları müalicə edir. Abşeronda yeni salınan parklarda, bağlarda rast gəlinir və mədəni şəraitdə becərilir.

Məlumat mənbələri:[redaktə | əsas redaktə]

Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. “Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.


Mənbə[redaktə | əsas redaktə]