Hind-Çin Kommunist Partiyası (1930)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
Hind-Çin Kommunist Partiyası
Qurucu
Quruluş tarixi oktyabr 1930
Dağılma tarixi 11 noyabr 1945
İdeologiya kommunizm, antiimperializm


Hind-Çin Kommunist Partiyası (HÇKP;[1] fr. Parti communiste indochinois, vyet. Đảng Cộng sản Đông Dương, khm. បក្សកុម្មុយនីស្តឥណ្ឌូចិន ,laos ອິນດູຈີນພັກກອມມູນິດ, çin. 印度支那共產黨) — 1930-cu ilin oktyabrında keçmiş Vyetnam Kommunist Partiyasından çevrilmiş siyasi partiya. Bu partiya 11 noyabr 1945-ci ildə özünü ləğv etmişdir.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vyetnam Kommunist Partiyası 3 fevral 1930-cu ildə Hind-Çin Kommunist Partiyası (adına baxmayaraq, bu partiya yalnız Tonkində fəaliyyət göstərirdi) və Annam Kommunist Partiyasını (yalnız Koxinxinada fəaliyyət göstərir) birləşdirərək yaradılmışdır. Bundan sonra Hind-Çin Kommunist Liqası (yalnız Tonkində mərkəzində fəaliyyət göstərir) Vyetnam Kommunist Partiyasına qoşulmuşdur. Bununla belə, Komintern kommunist hərəkatının təkcə Vyetnamda deyil, bütün Fransa Hind-Çinində (Kamboca, LaosVyetnam daxil olmaqla) təşviq edilməli olduğunu müdafiə etmiş, buna görə də Vyetnam Kommunist Partiyasını özünü Hind-Çin Kommunist Partiyasına çevirməyə çağırmışdır.[2] Kommunist İnternasionalı maliyyə yardımı müqabilində həm partiyanın siyasətinə, həm də onun rəhbərliyinin tərkibinə əhəmiyyətli dərəcədə nəzarət edirdi.[3]

Təşkilat 1946-cı ilin sonlarına doğru Kambocanın sərhədyanı ərazilərində Vyetnam sakinləri arasında yaradılmış inqilabi komitələr şəbəkəsindən ortaya çıxmışdır. Kampuçiyanın Vyetnam Sakinlərinin Milli Qurtuluş Liqası 1947-ci ilin martında Hind-Çin Kommunist Partiyasının ön təşkilatı olaraq yaradılmışdır. Bununla da müxtəlif yerli inqilab komitələri birləşdirilmişdir.[4][5] Kambocada fransızlar tərəfindən ələ keçirilən ilk Vyetmin sənədlərindən biri 30 aprel 1949-cu ilə aid idi və liqanın mövcudluğunu, eləcə də fransızlara qarşı təklif edilən Vyetnam–Kxmer ittifaqını təfərrüatlarını ortaya qoymuşdur.[6][7][8]

1950-ci ildə Vyetnam mənbələri təşkilatın 50,000 üzvünün olduğunu iddia edirdi.[9]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Лаос. Тарихи очерк // Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы: [10 ҹилддә]. VI ҹилд: КубаМисир. Бакы: Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасынын Баш Редаксијасы. Баш редактор: Ҹ. Б. Гулијев. 1982. С. 154.
  2. "Ho Chi Minh and the Communist Movement" Arxivləşdirilib 16 aprel 2009 at the Wayback Machine.
  3. Moise, Edwin E. "Nationalism and Communism in Vietnam". Journal of Third World Studies. University Press of Florida. 5 (2). 1988: 11. JSTOR 45193059. 2023-04-21 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-06.
  4. Stephen J. Morris. Why Vietnam Invaded Cambodia: Political Culture and the Causes of War. Stanford University Press. 1999. səh. 33. ISBN 978-0-8047-3049-5.
  5. UQAM. COMMITTEE FOR EXTERNAL AFFAIRS (Ban Ngoại Vụ) Arxivləşdirilib 2023-04-21 at the Wayback Machine
  6. T. Smith. The Winds of Change, May 1948 – January 1950 // Britain and the Origins of the Vietnam War: UK Policy in Indo-China, 1943–50. 1960-10-24. səh. 109. ISBN 9781349535347. 2023-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2023-07-06.
  7. Ben Kiernan. "Origins of Khmer Communism". Southeast Asian Affairs. 1981: 161–180. JSTOR 27908428.
  8. Camille Scalabrino. Cambodge: histoire et enjeux : 1945–1985. L'Harmattan. 1985. səh. 83. ISBN 978-2-85802-671-5.
  9. Kiernan, Ben. How Pol Pot Came to Power. London: Verso, 1985. pp. 129–130