III Karl (İspaniya kralı)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Naviqasiyaya keçin Axtarışa keçin
III Karl
isp. Carlos III
10 avqust 1759 – 14 dekabr 1788
ƏvvəlkiVI Ferdinand
SonrakıIV Karl
ƏvvəlkiVI Karl
SonrakıI Ferdinand
ParmaPyaçentsa hersoqu
ƏvvəlkiAntonio Farnesi
SonrakıVI Karl
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 20 yanvar 1716(1716-01-20)[1][2][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 14 dekabr 1788(1788-12-14)[3][4][…] (72 yaşında)
Vəfat yeri
Fəaliyyəti rəhbər[d]
Atası V Filipp (İspaniya kralı)
Anası Elizabet Farnesi
Həyat yoldaşı
Uşaqları
Dini katolisizm
Hərbi xidmət
Rütbəsi general

İmzanın şəkli
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

III Karl (isp. Carlos Sebastián de Borbón y Farnesio) (20 yanvar 1716[1][2][…], Madrid[4]14 dekabr 1788[3][4][…], Madrid[1]) — İspaniya, NeapolSiciliya kralı. Mütləqiyyətçi fraksiyadan olan Karl, sonsuz olan ögey qardaşı VI Ferdinandın vəfatının ardından 1759-cu ildə İspaniya taxtına əyləşdi.

1731-ci ildə 15 yaşlı Karl anasının dayısı olan Antonio Farnesinin varissiz vəfatının ardından ParmaPyaçentsa hersoqu elan edildi. 1738-ci ildə Polşa kralı III Avqustun qızı Mariya Amaliya ilə evləndi. 19 il boyunca Neapolda yaşayan cütlüyün bu nikahdan 13 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan beşi uşaq yaşlarında vəfat etdi.

İspaniya kralı olaraq III Karl saray gəlirlərini artıraraq ölkədəki xarici qüvvələrə qarşı güclü islahatlar apardı. Maliyyə və ticarət münasibətlərini nizama salaraq dövlətin kilsə üzərindəki nüfuzunu artırdı. Yezuitlər imperiya torpaqlarından sürgün edildi. İspaniya ordusu və donanması böyüdüldü.

Neapol kralı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Karl, anasının səyləri sayəsində Parma hersoqu oldu, hətta onun uşaqsız qohumlarının varisi, PyaçentsaToskana hökmdarı kimi tanındı.

Başlanğıcda Karl, Portiçidə yeni bir kral sarayının qurulmasına əmr etdi və "qızıl mile" gedərək yoldaşları tərəfindən villalarını qurmağa başladı. Tezliklə aydın oldu ki, dəniz sahilində olan sarayı tapmaq düşmən donanması üçün əlverişli bir hədəf halına gətirir. Yarımadanın dərinliklərində yeni kral tikililərin — Caserta sarayının möhtəşəm yerini qoyması lazımdır.

Liberal istiqamətdən sonra Karl və İspaniyada, padşah 1759-cu il avqustun 10-da qardaşı Ferdinand VI-nın ölümü ilə nəticələndi. Karl ispan taxtına qoşulduğu vaxtda qüvvədə olan beynəlxalq müqavilələrə görə, o, Neapolitan krallığından üçüncü oğlunun xeyrinə görə lehinə çıxdı.

Xalq üsyanları. Yezuitlərin sürgünü[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ancaq Karlın islahatları, xüsusilə də taxıl ticarətinin azadlığı ilə əlaqədar, cahil din adamları və yezuitlər tərəfindən dəstəklənən xalq üsyanlarına səbəb oldu. Beləliklə, 23 mart 1766-cı ildə Madriddə iğtişaşlar başlamış, Karl Arxaunesdən çıxmağa məcbur etmişdir; sonra Saraqosa, Barselona, Andalusiya, Qipuskoa və digər yerlərdə iğtişaşlar baş vermişdir.

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Ferrer del Rio (1856). Historia del reinado de Carlos III. Madrid.
  • Acton, Sir Harold (1956). The Bourbons of Naples, 1734–1825. London: Methuen.
  • Lynch, John (1989). Bourbon Spain, 1700–1808. Oxford: Basil Blackwell.
  • Petrie, Sir Charles (1977). King Charles III of Spain: An Enlightened Despot. London: Constable.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 Lynch J. Charles III // Encyclopædia Britannica (ing.).
  2. 1 2 3 Lundy D. R. Carlos III de Borbón, Rey de España // The Peerage (ing.).
  3. 1 2 The Bourbons of Naples (ing.). London: Faber & Faber, 2009. P. 226. ISBN 978-0-571-24901-5
  4. 1 2 3 4 Carlos III // Diccionario biográfico español (isp.). Real Academia de la Historia, 2011.
  5. 1 2 Union List of Artist Names (ing.). 2018.