III Karl (İspaniya kralı)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
III Karl
isp. Carlos III
Charles III of Spain high resolution.jpg
İspaniya kralı
10 avqust 1759 - 14 dekabr 1788
Sələfi VI Ferdinand
Xələfi IV Karl
NeapolSiciliya kralı
15 may 1734 - 6 oktyabr 1759
Sələfi VI Karl
Xələfi I Ferdinand
ParmaPyaçentsa hersoqu
29 dekabr 1731 - 3 oktyabr 1735
Sələfi Antonio Farnesi
Xələfi VI Karl
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 20 yanvar 1716(1716-01-20)[1][2][3][…]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 14 dekabr 1788(1788-12-14)[4][3][1][…] (72 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Pantheon of the Kings[d]
Atası V Filipp
Anası Elizabet Farnesi
Həyat yoldaşı Saksoniyalı Mariya Amaliya
Uşaqları İnfanta Mariya Jozefina
İnfanta Mariya Luiza
İnfant Antonio Filipp
IV Karl
I Ferdinand
İnfant Qabriel
İnfant Antonio Paskal
Hərbi xidmət
Rütbəsi general

Autograph Charles III of Spain.svg
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

III Karl (isp. Carlos Sebastián de Borbón y Farnesio) (20 yanvar 1716(1716-01-20)[1][2][3][…], Madrid[3]14 dekabr 1788(1788-12-14)[4][3][1][…], Madrid[1]) — İspaniya, NeapolSiciliya kralı. Mütləqiyyətçi fraksiyadan olan Karl, sonsuz olan ögey qardaşı VI Ferdinandın vəfatının ardından 1759-cu ildə İspaniya taxtına əyləşdi.

1731-ci ildə 15 yaşlı Karl anasının dayısı olan Antonio Farnesinin varissiz vəfatının ardından ParmaPyaçentsa hersoqu elan edildi. 1738-ci ildə Polşa kralı III Avqustun qızı Mariya Amaliya ilə evləndi. 19 il boyunca Neapolda yaşayan cütlüyün bu nigahdan 13 övladı dünyaya gəlsə də, bunlardan beşi uşaq yaşlarında vəfat etdi.

İspaniya kralı olaraq III Karl saray gəlirlərini artıraraq ölkədəki xarici qüvvələrə qarşı güclü islahatlar apardı. Maliyyə və ticarət münasibətlərini nizama salaraq dövlətin kilsə üzərindəki nüfuzunu artırdı. Yezuitlər imperiya torpaqlarından sürgün edildi. İspaniya ordusu və donanması böyüdüldü.

Neapol kralı[redaktə | əsas redaktə]

Karl, anasının səyləri sayəsində Parma hersoqu oldu, hətta onun uşaqsız qohumlarının varisi, PyaçentsaToskana hökmdarı kimi tanındı.

Başlanğıcda Karl, Portiçidə yeni bir kral sarayının qurulmasına əmr etdi və "qızıl mile" gedərək yoldaşları tərəfindən villalarını qurmağa başladı. Tezliklə aydın oldu ki, dəniz sahilində olan sarayı tapmaq düşmən donanması üçün əlverişli bir hədəf halına gətirir. Yarımadanın dərinliklərində yeni kral tikililərin - Caserta sarayının möhtəşəm yerini qoyması lazımdır.

Liberal istiqamətdən sonra Karl və İspaniyada, padşah 1759-cu il avqustun 10-da qardaşı Ferdinand VI-nın ölümü ilə nəticələndi. Karl ispan taxtına qoşulduğu vaxtda qüvvədə olan beynəlxalq müqavilələrə görə, o, Neapolitan krallığından üçüncü oğlunun xeyrinə görə lehinə çıxdı.

Xalq üsyanları.Yezuitlərin sürgünü[redaktə | əsas redaktə]

Ancaq Karlın islahatları, xüsusilə də taxıl ticarətinin azadlığı ilə əlaqədar, cahil din adamları və yezuitlər tərəfindən dəstəklənən xalq üsyanlarına səbəb oldu. Beləliklə, 23 mart 1766-cı ildə Madriddə iğtişaşlar başlamış, Karl Arxaunesdən çıxmağa məcbur etmişdir; sonra Saraqosa, Barselona, Andalusiya, Qipuskoa və digər yerlərdə iğtişaşlar baş vermişdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ferrer del Rio (1856). Historia del reinado de Carlos III. Madrid.
  • Acton, Sir Harold (1956). The Bourbons of Naples, 1734—1825. London: Methuen.
  • Lynch, John (1989). Bourbon Spain, 1700—1808. Oxford: Basil Blackwell.
  • Petrie, Sir Charles (1977). King Charles III of Spain: An Enlightened Despot. London: Constable.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Encyclopædia Britannica
  2. 1 2 3 Lundy D. R. The Peerage
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 Diccionario biográfico españolReal Academia de la Historia, 2011.
  4. 1 2 3 The Bourbons of NaplesLondon: Faber and Faber, 2009. — P. 226. — ISBN 978-0-571-24901-5