III Riçard

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
III Riçard
Richard III
III Riçard
III Riçard
26 iyun 1483 — 22 avqust 1485

və ya:

Sələfi: IV Edvard
Xələfi: VII Henri
 
Dini: katolik xristian
Doğum tarixi: 2 oktyabr 1452(1452-10-02)
Doğum yeri: Northempşir, Flag of England.svg İngiltərə
Vəfat tarixi: 22 avqust 1485 (32 yaşında)
Vəfat yeri: Lesterşir, Flag of England.svg İngiltərə
Atası: Riçard Planqanet
Anası: Sesil Nevil

III Richard (d. 2 oktyabr 1452, Fotheringhay Qalası, Northamptonshire, İngiltərə - o. 22 avqust 1485 Bosworth Field döyüş meydanı, Leicestershire, İngiltərə) — 1483 - 1485 dövründə Plantagenet Xanədanının bir altkolu olan York Hanedanı'ndan son olaraq padşahlıq edən İngiltərə Kralı .


İngiltərə Kralı IV. Edwardın kiçik qardaşı olaraq və Gloucester Dükü ünvanını daşıyan Richard 1461-ci ildə böyük qardaşının ölümü üzərinə İngiltərə krallıq taxtına keçirilən böyük qardaşının oğlu 12 yaşında uşaq olan V. Edward üçün "Lord müdafiəçi (Lord Portector)" ünvanı ilə taxt naibi olaraq 1483'e qədər qardaşı oğlu yerinə İngiltərənin gerçək idarəçiliyini etmişdir. 1495'de kiçik yaşda qardaşı oğlu V. Edward və onun qardaşı olan Richard Shrewsburyli; yi London Kulesi'nde həbsə attırmış; qeyri-qanuni olaraq öz III. Richard adı ilə İngiltərə Kralı adıyla İngiltərə Krallıq taxtını əlinə keçirmiş və 6 İyul 1483'da dini mərasimlə kral olaraq tac geymişdir. Kiçik yaşda şahzadələr olan V. Edward və qardaşı olan Richard Shrewsbury'li Avqust 1482 ci ildən etibarən heç ortalıqda görülmemişlerdir və bu iki gənc şahzadənin III. Richard'ın əmrləri ilə öldürüldükləri ortaya çıxmışdır. Bu hadisə İngiltərə tarixində və edebiyetında "Qüllədə Şahzadələr (Princes in the Tower)" adı verilən əfsanəvi yazılara mövzu olmuşdur,

İngiltərədə Tudor dövrü tarixçiləri və yazıçıları səbəbindən indiki vaxtda III. Richard bir canavar ruhlu, Makyavelizm prinsiplərini davamlı tətbiq edən, taxta keçmək üçün gənc yeğenlerini bilə-bilə öldürdən bir siyasətçi hökmdar olaraq görülməkdədir. Bu görünüşə ən gözəl nümunə 16. 17. əsrdə yaşamış İngilis məşhur teatr yazıçısı William Shakespearenin karierinin gəncliyində hazırlamış olduğu III. Richard adlı faciə oyunudur. Lakin hal-hazırda və XX. ildə III. Richard'ın yerin dibinə batıran bu görüşə qarşılıq olaraq III. Richard'ın daha müsbət olaraq qəbul edən müxtəlif cəmiyyətlər qurulmuşdur. Shakespearenin oyununda və bunun kinoya aksetmesine baş rolu oynayan Laurence Olivier, Ian McKellen və Al Paçino kimi aktyorlar bu Kral Richard rolunu daha kompleks bir şəkildə şərh onu yenidən insanı şəkildə göstərmişlər.

III. Richard'ın cəsədi Bosworth Field Müharibəsi meydanından gətirilib Leicester'de bir monastır şapeline basdırılmışdır. Bu chapel və bağlı olduğu monastır XVİ. əsrdə İngiltərə islahatları zamanı bağlanıb və dağıdılmışdır. Bu monastırın mövqe Grayfriars (boz monastır) olaraq bilinmiş və monastırın şapeik-li də hər kəsə açıq St Nicholas adı verilən bir kilsə olmuşdur. Bundan sonra 5 əsr III. Richard'ın məzarı itmişdir. XX. əsr başlarında bu yıxılmış kilsəsinin olduğu mövqe və ətrafıdır üzərinə sement və asfalt tökülüb bu mövqe bələdiyyə avtoparkına çevrilmişdir. 2012-ci ildə Leicester Universiteti bu mövqeyə bir rkeolojik qazıntı edib bir skelet tapmışdır. Bu skelet üzərinə ən Moderne arxeoloji üsullar istifadə edilərək (radyokarbon tarihleme üsulu, genetik analizlər kimi) bu skeletin heç şübhəsiz III. Richard'ın olduğu isbat edilmişdir. [1] Bundan sonra III. Richard'ın cəsədinin qalıqları, edilən bir mərasimlə Leicester Katedralinə 25 Mart 2014-cü basdırılmışdır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qloçester hersoqu olarkən istifadə etdiyi gerb

Gənçliği (1452-1469Atası olan York Dükü Richard uşaq yaşda ikən Lancaster xanədanından İngiltərə kralı olan VI. Henry anası olan köhnə kraliça və Fransa kralı qızı olan Margaret Anjoulu ((1429-1482) tərəfindən yetişdirilməsinə qarşı gəlməkdə idi. Bu İngiltərə kraliyetinin rəhbərliyi haqqında aralıq amma arxa arxaya böhranlar çıxmasına səbəb oldu. Bu böhranlardan birində köhnə kraliçanın Lancasterliler ordusuna kəndinin topladığı bir Yorklular ordusu ilə qarşı gələn York Dükü Oktyabr 1459'da Ludford Bridge Muharebesi'nde məğlub düşdü və İrlandiyaya qaçmaq məcburiyyətində qaldı. Özü İngiltərədə vətən xaini elan edildi və bütün mal və mülkü dövlət tərəfindən müsadirə edildi. Lakin York Dükü tərəfdarları Yorklular Margaret Anjoulu'ya qarşı mübarizəyə davam etdilər. Bu York Dükü tərəfdarlarının qurduğu Yorklular ordusu ilə Margaret Anjoulu'nun Lancasterliler dövlət ordusu arasında İyul 1460'da edilən Northampton Muharebesi'nde York Dükü tərəfdarları ordusu qalib gəldi. Bunun üzərinə York Dükü Richard Sentyabr 1460'da İrlandiya 'dan İngiltərəyə geri dönebildi. Bu qələbədən sonra York Dükü İngiltərə krallığını əlinə keçirmək üçün səy verməyə başladı. Amma York Dükü Richard'ın ordusu ilə Margaret Anjoulu'nun Lancacasterliler dövlət ordusu arasında dekabr 1460'da edilən Wakefield Muharebesi'nde York Dükü Richard böyük bir məğlubiyyətə uğradı və özü və ikinci oğlu olan Edmond Plantagenet bu müharibədə həyatlarını itirdilər.

Bunun üzərinə Richard və böyük qardaşı Corc təkrar İngiltərəyə döndülər. Richard'ın böyük qardaşı olan və Towton Müharibəsi qalibi olan Edward, Lancaster Xanədanından olan kral VI. Henry 29 Mart 1461-ci ildə krallıqdan azledildikten sonra IV. Edward adı ilə İngiltərə Krallıq taxtına keçdi. Yeni kralın kiçik qardaşları olan Richard və Corc 26 Haziran'ada böyük qardaşları IV. Edwardın dini tac geymə mərasimində hazır bulundular. Böyük qardaşı Corca Clearance Dükü zadəganlıq ünvanı verildi. Bir iki ay sonra 1 Noyabrda daha 9 yaşında ikən gənc Richard'a da Gloucester Dükü zadəganlıq ünvanı verildi və bundan sonra Richard Gloucester Dükü olaraq xatırlanmağa başlandı. [2]

Midlehem qəsrinin qalıqları

Richard 2 Oktyabr 1452'de Fotheringhay Qalası , Northhamptonshire'da doğulmuşdur . Atası York Dükü Richard Plantagenet və anası isə arvadı Düşeş Cecily Neville idi . Kəndində böyük üç qardaşı ( Edward , Edmond Plantagenet və sonra Clarence Dükü olan Corc Plantagenet ) və üç bacısı ( Anne Yorklu , sonra Suffolk Düşes olan Elizabeth və Margaret Yorklu ) var idi. Uşaqlığını anasının yaşadığı Fotheringhay Şatosu'nda və ehtimalla ailəsinin sahib olduğu digər malikanənin , ( Sandal Qalası , Ludlow və " Barnard Castle " qalasında ) keçirmişdir . [ 2 ]

Ağabəyi Kral IV. Edward yanında işi[redaktə | əsas redaktə]

1 noyabr 1461-ci ildə Richard'a Gloucester Dükü ünvanı verilmişdir. [3] 12 Avqust 1462'de isə İngiltərə ölkəsinin şimalında, Yorksahire'da Richomnd Lordluğu daxil olmaqla, və Gallerdə Pembroke'da böyük ərazilər ona malikanə olaraq böyük qardaşı tərəfindən verilmişdir. Bu ərazilər yanında 12. Oxford Qrafı John De Vere'e aid olan və onun vətən xaini olaraq elan edilib Şərq Anglia bölgəsində olan bütün mülkləri dövlət tərəfindən müsadirə edildikdən sonra bu müsadirə edilmiş ərazilər də yeni Gloucester Dükü Richard'a verilmişdir. 1461-ci ildə doğum günündə Gloucester Dükü Richard Gloucester qalası və Corfe Qalası hakimi olaraq; "İngiltərə, İrlandiya və Akitanya Admiralı" olaraq və "Şimali İngiltərə valisi" olaraq təyin olunmuşdur.

İyul 1469'da Kral IV. Edwardın taxtı öz əlinə keçirməsi səylərində baş dəstəkçisi olmuş olan 16. Warwick Qrafı Richard Neville, kürəkəni olan və kralın kiçik qardaşı olan Clarance Dükü Corcun da dəstəyini alaraq, Kral IV. Edwardın əleyhinə dönmüş və bir qiyam başlatmışdır. Bu qiyamın yatırılması üçün vəzifələndirilən, daha 17 yaşında olan, Gloucester Dükü Richard'a bütün İngiltərənin müdafiəsi üçün 17 Oktyabr 1469'de "İngiltərə Komissarı (Constable)" vəzifəsi verilmişdir. Ayrıca Kral Edward, taxtdan uzaqlaşdırdığı Lancaster xanədanını hələ tutan bir çox adamın olduğu Uels ölkəsində krallığın vəziyyətə hakim ola bilməsi üçün də kral qardaşı Gloucester Dükü Richard'ın Noyabrda (1. Hastings Baronu William Hastingsə yerinə) Şimali Uels Lord Baş Hakimi və 1470 başlarında "Uels Baş naziri və Vekilharcı" vəzifələrinə təyin etmişdir. Bu rollarda Warwick qrafının öz başına qiyamını basdırmaqda, gənc Ricahrd çox böyük bir rol oynamışdır.

Qiyamı bastırılmaya başlandığı zaman 16. Warwick Qrafı Richard Neville 1470də bir digər üsyan başladaraq bu səfər Lancaster xanədanından olan köhnə kraliça Margaret Anjoulu ilə müteffiklik və şəxsi əlaqələr qurub onun oğlu VII. Henry İngiltərə Kralı taxtına təkrar çıxmasını təmin etməyə səy verməyə başlamışdır. York xanədanının müdafiə vəzifəli olan 1. Hastings Lordu William Richard və Rivers Markizi Anthony Woodville, Lanacasterliler tərəfdarı və 16. Warwick Qrafı Richard Nevillenin qardaşı olan Lord Montagu qarşısında Doncaster'da edilən bir vuruşmada məğlub Lord Montagu tərəfindən tutulmaqdan güc xilas İngiltərədən Avropa sahillərinə qaçdılar. Bunun üzərinə Kral IV. Edward və qardaşı Gloucester Dükü Richard da Avropa qitəsinə qaçmaq məcburiyyətində qaldı. 2 oktyabrda iki qardaş King'S Lynn limanından iki ayrı gəmi ilə Manş dənizini keçdilər. Kral IV. Edward Marsiep'de Gloucester Dükü Richard Zeeland'da (indiki vaxtda Hollandiya) Avropa qitəsində quruya çıxdılar. İngiltərədən o qədər tələsik ayrılmışdılar ki yanlarında heç bir pul pul bulunmamakta idi. Gəmi daşıma haqqı olaraq Edwarad gemikaptanına qiymətli xəz paltosunu vermişdi və Richard isə ödəniş olan 3 sterlinqi Zeeland qəsəbə idarecesinden borc alaraq ödəmişdi. 26 Noyabrda Londonda Warwick tərəfindən yenidən toplanan tək Parlament 26 Noyabrda iki qardaşı vətənə xəyanətdən günahkar tapdı və onların bütün ünvanları ortadan qaldırdı.Bundan sonra Avropada sığınacaq axtaran şəxslər olan IV. Edward və kerdeşi Richard Bruges'da, köhnədən Edward kral ikən İngiltərədə Burgundi Düklüğü London elçisi olan, Louis də Gruthus'un evində iqamət etdilər. Londonda Lancasterli VI. Henry karal olmaqla birlikdə bütün iqtidar gücü 16. Warwick Qrafı Richard Neville əlində var idi. Warwick Qrafı İngiltərənin çox çətin vəziyyətdə olduğunu sanki unudaraq Burgundi Dükü'na qarşı döyüş açdı. Buna qarşılıq olmaq üzrə Burgundi Dükü Edwarda İngiltərə Krallığını təkrar geri almaak üçün maliyyə dəstək və hərbi yardım təmin etdi. Hansa tüccarlarından alınan 20.000 £ borc ilə Yorklu kral IV. Edward 1471'de 36 gəmi ilə yığdığı 1200 əsgərlə 11 Mart 1471'de İngiltərəyə çıxdı.Bundan sonra Avropada sığınacaq axtaran şəxslər olan IV. Edward və kerdeşi Richard Bruges'da, köhnədən Edward kral ikən İngiltərədə Burgundi Düklüğü London elçisi olan, Louis də Gruthus'un evində iqamət etdilər. Londonda Lancasterli VI. Henry karal olmaqla birlikdə bütün iqtidar gücü 16. Warwick Qrafı Richard Neville əlində var idi. Warwick Qrafı İngiltərənin çox çətin vəziyyətdə olduğunu sanki unudaraq Burgundi Dükü'na qarşı döyüş açdı. Buna qarşılıq olmaq üzrə Burgundi Dükü Edwarda İngiltərə Krallığını təkrar geri almaak üçün maliyyə dəstək və hərbi yardım təmin etdi. Hansa tüccarlarından alınan 20.000 £ borc ilə Yorklu kral IV. Edward 1471'de 36 gəmi ilə yığdığı 1200 əsgərlə 11 Mart 1471'de İngiltərəyə çıxdı.Bundan sonra Avropada sığınacaq axtaran şəxslər olan IV. Edward və kerdeşi Richard Bruges'da, köhnədən Edward kral ikən İngiltərədə Burgundi Düklüğü London elçisi olan, Louis də Gruthus'un evində iqamət etdilər. Londonda Lancasterli VI. Henry karal olmaqla birlikdə bütün iqtidar gücü 16. Warwick Qrafı Richard Neville əlində var idi. Warwick Qrafı İngiltərənin çox çətin vəziyyətdə olduğunu sanki unudaraq Burgundi Dükü'na qarşı döyüş açdı. Buna qarşılıq olmaq üzrə Burgundi Dükü Edwarda İngiltərə Krallığını təkrar geri almaak üçün maliyyə dəstək və hərbi yardım təmin etdi. Hansa tüccarlarından alınan 20.000 £ borc ilə Yorklu kral IV. Edward 1471'de 36 gəmi ilə yığdığı 1200 əsgərlə 11 Mart 1471'de İngiltərəyə çıxdı.

Çox gənc yaşda olmaqla birlikdə Gloucester Dükü Richard böyük qardaşı IV. Edwardın 1471'de İngiltərəni təkrar əlinə keçərməsində çox böyük töhfə verdi. 14 Aprel 1471'de Lancasterliler ordusu ilə edilən Barnet Muharebesi'nde Yorklular ordusunun qabaqcıllarından 18 yaşına girmiş olan Gloucester Dükü Richard əmr etdi. IV. Edward əmrindəki Yorklular ordusu 16. Warwick qrafı olan Richard Neville əmrindəki Lancasterliler ordusunu böyük bir məğlubiyyətə uğratdı. Bu müharibədə məğlub olaraq qaçmaqda ikən Warwick Qrafı öz əsgərləri tərəfindən öldürüldü.

Bu məğlubiyyət Fransaya köhnə kraliça və Lancasterliler başı olan Margeret Anjoulu'ya çatdıqda, o böyük qardaşı olan Fransa kralı dəstəyi ilə yeni bir ordu yığıb yanında oğlu və Lancasterliler İngiltərə kralı vəliəhdi Uels Şahzadəsi olan Edward Westminsterli ilə birlikdə İngiltərəyə çıxdı. Onun ordusuna İngiltərəli Lancasterliler qatıldılar. Margeret Anjoulu Lancasterliler ordusu ilə Uels doğru gedişə keçdi. Yenidən İngiltərə Kralı olmuş olan IV. Edward Barnet Muharebesi'nde qalib gəlmiş olan Yorklular ordusu başında onu təqib etdi. İki ordu arasında Tewkesbury Müharibəsi başladı. Bu müharibədə 18 yaşında olmasına baxmayaraq Yorklular ordusunun sağ kanatında olan qabaqcıllarından yenə Gloucester Dükü Richard əmr etdi. 4 May 1471'de edilən "Tewkesbury Müharibəsi" Lancasterlilerin Yorklulara qarşı qərarlı məğlubiyyəti ilə nəticələndi. VI. Henry oğlu və Lancasterliler kral vəliəhdi Uels Şahzadəsi olan Edward Westminsterli bu Müharibədən sonra öldürüldü. [2] [4]

Daha sonra dövlət şərəf və ya gerçək vəzifələri də (məsələn Hayatboyu Cumberland Yüksək Şerifliği, İskoçlara qarşı İngiltərə ölkəsi qoruma mövqeləri olan şimal Yorkshire'da "Sheriff Hutton" və "Middleham" qalaları və Cumberland'da Penrith qalası komutanlıkları; İskoçlara qarşı Şimali Başkomutanı və Baş Dövlət nazırlığı s) verildi. Beləcə Gloucester duu Richard İngiltərə Kralığı içində çox əhəmiyyətli vəzifə və uvanlarla ən güclü soylu adam oldu. [2]

İyul 1472'de Gloucester Dükü Richard ölmüş olan 16. Warwick Qrafı Richard Nevillenin 16 yaşında olan qızı "Anne Neville" ilə evləndi. Ana Neville daha əvvəl Tewkesbury Muharabesi'nden öldürülən və Lancasterliler Uels Şahzadəsi olan Edward Westminsterle evlilik müqaviləsi etmiş və onun ölümü ilə qanuna dul qalmışdı. Gloucester Dükü Richard'ın bu evliliyi İngiltərədə çox məşhur, güclü və zəngin bir zadəgan ailəsi olan Nevillenin hansı hissələrinin kral tərəfindən hüquqi baxımdan problemli olmadığını göstərməsi olaraq qəbul edilməkdədir. Bu evliliyin xüsusi bir xüsusiyyəti də Kralın və Gloucester Dükünün qardaşı olan Clarance Dükü Corcun Anne Nevillenin bacısı və 16. Warwick Kontu'nun digər bir qızı olan Isabelle Neville ilə 1469'dan bəri evli olması idi.

Clarance Dükü Corc kiçik qardaşının evliliyini müsbət fikirlə qəbul etməmişdi və iki qardaşın arası açılmışdı. Bu münaqişəyə başlıca səbəb iki qız qardaşın arasında ata mirasının bölüşülməsi ilə bağlı idi. Warwick Qrafı çox böyük Beuchamp malikanə əraziləri və sərvətini arvadı Anne Baeuchamp'in mirası dolayısı ilə əldə etmişdi. Ana Beauchamp'ın atasının heç kişi uşağı olmamış və ona aid olan bu malikanə əraziləri, sərvət və irsi "kontluk" unvanlarının hamısı Anne Beauchamp'a və əri Warwick Kontuna keçmişdi. Ana Baeuchamp daha yaşamaqda və texniki olaraq bu malikanə əraziləri və sərvətin sahibi o idi. [5] Amma miras olan irsi ünvanlar, malikanə əraziləri və sərvətin hansı qızına (və bu səbəbdən hansı qızın ərinə) keçəcəyi bu iki qızla evli olan iki erkekkardeş arasında böyük düşmənçilik yaratmışdı . Ayrıca Clarance Dükü bu yeni evliğin Katolik kilsəsi evlilik qaydalarına görə şübhə götürür olduğunu və iki qardaşın iki bacıya evlənməsinin ümumiyyətlə kilsə tərəfindən qadağan edildiyini də iddia etmişdi. Gloucester Dükü Richard evləndikdən sonra Warwick Kontu'nun malları və mülkləri üzərindəki haqqlarını və hətta arvadının mirası olaraq tutduğu irsi Warwick və Salisbury kontluk ünvanları üzərindəki haqqını belə buraxmağı qəbul etdi. Özünə verilmiş olan "İngiltərə Böyük Saray naziri" vəzifə və ünvanını da böyük qardaşı Clarance Dükü Corc verdi. Lakin Riohard 1471'de Warwick Kontu'nun dövlət tərəfindən müsadirə edilmiş və özünə böyük qardaşı kral tərəfindən bağışlanmış olan malikanə ərazilərinin sahibliyi öz əlində tutdu. Bu malikanə əraziləri Penrith, Sheriff Hutton və Middleham'ı ehtiva etməkdə idi. Richard və arvadı ana ikmatgahlarını Mitcham Şatosu'nda qurdular.

Richard və arvadı Anne İngiltərə ölkəsinin şimalında, Barnard Castle, Sheriff Hutton və Middleham'daki qalalarda yaşamağa davam etdilər. Tək uşaqları olan Edward Mirchamlı Mitchamm qalasında doğuldu. 1470'li illərinin ikinci yarısında Richard bu qalalarda yaşayaraq ümumi vali olaraq şimal İngiltərəni şəxsən idarə etdi. Rəhbərliyinin qabiliyyətli və ədalətli olduğu və bölgə xalqı tərəfindən sevildiyi ifadə edilməkdədir. Bir neçə kilsə təşkilatına böyük dəstək verdiyi və 1478'de Mitcham'da bir təhsil kolleci qurduğu bildirilir. Bu ərazilərin şimalında müstəqil Şotlandiya var idi. Şimali İngiltərə və cənub Şotlandiya arasında ənənəvi olaraq heyvan qaçırmaq üçün qarşılıqlı bir-birinə hücum hadisələri adi idi. Richard şimalda vali ikən bundan ötəri çıxan kiçik çarpışmalara qatıldığı bildirilir. IV. Edwardın hökumət sürməsinin son yllarında, 1482 ci ilde, İskoçların İngiltərənin sərhəd qalası olan Berwick-upon-Tweed qalası və şəhərini əllərinə keçirmələri də Richard'ın uğraştırmış və sonunda İskoçların bu qaladan atılmalarından Richard əhəmiyyətli rol oynamışdır.

Krallığ gücünü ələ keçirmə (1483)[redaktə | əsas redaktə]

IV. Edward 9 Aprel 1483'de 41 yaşında öldü. Böyük oğlu olan və yenə Edward adını daşıyan vəliəhdi 13 yaşında idi və Gallerdə Ludlow qalasında dayısı 2. Rivers Qrafı Anthony Woodville yanında yaşamaqda idi. Daha yetkin olmadığı üçün taxta keçincə qanuna dövlətin mütləq bir taxt naibi tarafındna idarə olunması lazım olmaqda idi. Lakin bunun necə ediləcəyi müzakirə mövzusu oldu. Yeni kralın dayısı Anthony Woodville V. Edwardın gerçək dövlət idarəsini əlinə almasa belə dərhal bir dini mərasimlə tac geyməsini istəməkdə idi. Ölmüş kralın yaxın məsləhətçisi və Saray Naziri olan Lord Hastings isə tac geymə mərasimi edilmədən bir taxt naibi olaraq Gloucester Dükü Richard'ın "müdafiəçi Lord" titulu ilə İngiltərə ölkəsinin rəhbərliyini ələ almasını və gənc V. Edwarda isə yetişkenliğinde mərasimlə tac giydirilmesini müdafiə idi. Sonunda bir orta çarə tapıldı. 4 Mayda gənc V. Edwarda bir dini mərasimlə tac geydirildi. Eyni zamanda onun yetkinlik yaşına çatmasına qədər əmisi Gloucester Dükü Richard "İngiltərə Lord Savunucusu" ünvanı ilə bütün səlahiyyətlərlə dövlət başçısı vəzifəsinə keçdi. [2]

Gloucester Dükü Richard böyük qardaşı kral IV. Edwardın ölməsi xəbərini 15 Apreldə aldı. Şimali İngiltərədəki evindən hərəkət edərək Northampton'a 29 Apreldə yetişdi. Orada 2. Buckingham Dükü Henry Stafford və qardaşı oğlu olan gənc yeni kral ilə birlikdə Ludlow'dan Londona getməkdə olan Lord Rivers ilə görüşdü. Ertəsi səhər Lord Rivers və yeni gənc krala maiyet edənlər Buckhingham Dükünün əmri ilə həbs olundular. Gənc kral V. Edward Londona yanında yalnız Gloucester Dükü Richard və Buckingham Dükü və onların təmin maiyetle 4 Mayda gəldi. Gloucester Dükü Richard 8 və ya 10 Mayda rəsmən "İngiltərə Lord Savunucusu" olaraq elan edildi və dövlət idarəsini öz əlinə aldı. Qardaşı oğludur dini mərasimsəl tacqoyma yeri ənənəvi olaraq Westminster Abbey'de olması lazım olarkən, Richard'ın əmri ilə bu mərasimin London Kulesi'nde 24 İyulda ediləcəyi elan edildi. Gənc kralın anası özünün və digər oğulunun həyat təhlükəsizliyindən şübhəli olduğu üçün digər uşaqları ilə Westmister Abbey'ye sığındı. Richard yeni dövlət idarəçisi olaraq Buckhingham Dükünə verdiyi xidmətdən ötəri Gallerdə çox malikanə ərazisi bağışladı. [2]

13 Haziran'da toplanan bir Naipler Konseyi toplantısı sırasında bu konsey üyesleri olan Lord Hastings, 1. Derby Markizi Thomas Stanley; York Başpiskoposu Thomas Rotherham ve Ely Piskoposu John Morton "İngiltere Lord Savunucusu" olark Richard'ın verdiği emirler üzerine vatan hainliği suçu itham edilerek ile tutuklandılar. Lord Hastings (genç krala kayıtsız şartsız sadık olduğu düşünülerek olacak) ertesi gün hemen idam edildi. Diğer üçü uzunca bir müddet hapiste kaldıktan sonra afedilip salıverildiler. Richard askerleri ileWestmister Abbey'yi ssrmaya aldı. Oraya sığınmış bulunan eski kraliçe Canterbury Başpiskopuşu Thomas Bourchiere'in aracılığı ile diğer küçük oğlu olan ve Richard'ın yeğeni olan Richard Shrewsburyli'yi amcasına teslim etmek zorunda kaldı. Bu genç çocuk da Londra Kulesi'nde yaşamakta olan ağabeyi V. Edward ile birlikte yaşamaya başladı. [2]

Gənc V. Edwardın mərasimsəl tacqoyma mərasimi təkrar gecikdirildi. Richard Londondakı hərbi qarnizonları öz əmrində olan birliklərlə möhkəmlətmə etməyə başladı. Richard'ın taxtı öz əlinə keçirmə səyləri heç şübhəsiz ortaya çıxdı. Sonunda kəndinin qanuni kral olduğunu açıqca elan etdi. Bunun üçün verdiyi səbəblər indiki vaxtda bir az əcaib gəlməklə birlikdə o günlər üçün çox adi idi. Richard'ın iddialarına görə böyük qardaşı kral IV. Edwardın Elizabeth Woodville'e evliliyi qeyri-qanuni idi. Elizabeth bu evliği cadugərlik istifadə ortaya çıkratmıştı. Böyük qardaşı kral onsuz da bir qeyri-qanuni uşaq idi. Böyük qardaşı kral ikiqat evlilik etmiş və Elizabeth 'evliği qeyri-qanuni ikinci evliliyi idi. Bu səbəblə gənc V. Edwardın İngiltərə Krallığına qanuni haqqı bulunmamakta idi. [2]

Richard'ın London Kulesi'nde tutuklattığı iki gənc qardaşı oğlu Kral V. Edward və kiçik qardaşı Richard Shrewsburyli'nin aqibətinin nə olduğu qəti olaraq bilinməməkdədir. Böyük ehtimalla yeni kral olan III. Richard gənc yeğenlerini 1483-ci ilin yazında verdiyi bir əmrlə öldürtmüştü. Bundan sonra İngiltərənin hər tərəfində "Qüllədə İki Şahzadə" aqibəti əvvəl söz-söhbətlər və sonra da sanki əfsanələr olaraq yayıldı və III. Richard daha həyatda ikən bu onun padşahlıq rəhbərliyini hər baxımdan mənfi olaraq təsiri.

İngiltərə Krallığı (1483-1485)[redaktə | əsas redaktə]

Tacqoyma mərasimindən sonra yeni III. Richard adı ilə kral olan Richard yaz sonunda ölkəsinin içində özünü xalqa tanıtmaq bir neçə həftə davam edən və şimalda York şəhərinə qədər uzanan bir səyahətə çıxdı. Bu səyahət zamanı uğrayıb keçdiyi qəsəbə və şəhərlərdə müxtəlif imtiyazlar bağışlamamayı laqeyd yanaşmadı. Beləcə özünü ədalətli, xalq tərəfindən xalq sevər və xeyriyyəçi bir hökmdar olduğu imicini qazanmağı hedeflenmişti. [2].

Lakin bu sırada 1483 payızında özünə qarşı ölkədə bir neçə xalq üsyanı çıxdı. Bunlardan ən ciddisi Buckingham Dükünün üsyanı idi. Bunlar köhnə kral IV. Edwardın sadiq adamları idi və mərhum kralın gənc oğlunun taxtdan endirilib öldürülməsindən çox sökə olmuşlar. Bunların başında Manş dənizi qarşı yaxasında Brötanya Dükü II. François'ya sığınmış olan Lancaster xanədanı mənsublarından sonucusu olan Henry Tudor var idi. Oktyabr 1483'de Henry Tudor İngiltərənin cənub sahilinə çıxıb krallığını elan etməyi planlamaktaydı. Lakin tam bu sırada Buckingham Dükü İngiltərədə üsyan bayrağını açdı. Amma III. Richard çox tez davranıb Buckingham Dükünə hücuma keçərək onu tutdurdu və 2 Noyabrda Buckingham Dükü edam edildi. Henry Tudor bu sırada bir neçə gəmi ilə İngiltərəyə keçmək üçün ilə Fransa sahillərindən dərhal açılmaqda idi. Lakin Manş dənizində çıxan bir fırtına onun İngiltərəyə keçməsini qarşısını aldı və Henry Tudor Fransaya geri gəldi. Bu vaxt Fransada limanda Buckingham Dükünün aqibətinin xəbəri də gəldi. Bu səbəblə Henry Tudor İngiltərəyə dönmə planından imtina etmək məcburiyyətində qaldı. Özünə İngiltərə dəstək verəcək liderlər də İngiltərədən Fransaya qaçmaq məcburiyyətində qaldılar. III. Richard özünə qarşı olan və özünə qarşı bir sui-qəsddə qatılanlar əgər üzr dilədikləri hər şey onlara qarşı çox müsamahakar davranacağını elan etdi. Bununla birlikdə III. Richard'ın ənənəvi olaraq köhnə York xanədanını tutanları öz tərəfinə çəkmə səylərinin boşa getdiyi açıqca aydın oldu. Pişik, siçan və bizim it Lovell İngiltərəni bir çöl donuzunun hökmü altında idarə.

III. Richard'ın xarici işlər siyasətinin əsas hədəfi Henry Tudor tərəfindən ortaya çıxa biləcək təhdidləri aradan qaldırmaq idi. Bu səbəblə III. Richard 1484-ci ilin əvvəllərində Richard Manş dənizi üzərində, xüsusilə Bretonya sahillərində, İngiltərə əslli quldurların fəaliyyətlərini artırmalarını təşviq etdi. Bu təhdid ilə Henry Tudor'un sığındığı Brotenya Düküne təzyiq edib, pirat fəaliyyətlərinin azaldılması qarşılığında, Henry Tudor'un özünə təslim edəcəyini düşünməkdə idi. Həqiqətən də II. Francois Henry Tudor'un Richard'a təslim etməyə hazırlanmaqda idi. Lakin Eylül'da Henry Tudor Brotenya'dan ayrılıb Fransaya sığındı. Bu sırada Fransa, uşaq yaşda olan VIII. Charlesin taxt naibi olaraq Pierre də Beaujeu və arvadı Anne Fransalı tərəfindən idarə idi. Bundan sonra İngiltərənin əhəmiyyətli kəslərindən İngiltərə və Richard'ın geridə buraxıb Fransaya Henry Tudor'a qatılmaq üçün keçənlərin sayı getdikcə artmağa başladı.

Mart / Aprel 1484də Richard və arvadı Anne ilə tək uşağı olan və Uels Şahzadəsi ünvanı ilə vəliəhd olan Edward Middlehamlı öldü və bu ailəsinə böyük kədər vəsiləsi oldu . Richard'ın arvadı Anne də çox keçmədən 16 Mart 1495'de vəfat etdi . Richard'ın varisinin kim olacağı çox problemli olmağa başladı . İngiltərə sarayında , əsl və yüksək idarəçilər arasındaKral Richard'ın yeni bir varis tapmaq üçün qardaşı oğlu Elizabeth Yorklu ilə evlənmək istədiyi və bu evliliyi edə bilmək üçün arvadı ananın zehirlettiği söz-söhbətləri yayılmağa başladı . Richard'ın bu dedi-qoduları qarşısını almaq üçün bir şərh etməyə hazırlandığı bildirilir .

== III . Richard'ın qalıqlarının tapılması , araşdırmalar və yenidən basdırılma ==

Müasir xəritə üzərində Leicester'de Greyfriars Kilsəsi. Qırmızı xəttlər kilsə və qara nöqtə III . Richard'ın qalığı mövqeyi .
III . Richard'ın 2014-cü Leicester Katedralində yenidən basdırılma məzarı və mezartaşı

Tarixçilər uzun bir zamandır Kral Richard'ın cəsədinin Leicester'de olan və 16. əsrdə bağlanılıb və yıxılan bir monastırın şapelinde basdırılmış olduğunu bilməkdə. Bu monastır bağlanılıb yıxıldıqdan sonra yer Grayfriars (boz monastır) adı verilmiş və monastır Şapeli St Nicholas semt kilsəsi olmuşdur. Sonra bu kilsə də yıxılmış və 20. əsr başlarında bu kilsənin olduğu ərazi sement və asfaltla örtülüb bir avtopark edilmişdi. Avqust 2012-ci ildə Leicester Universitetinə bağlı olan arxeoloqlar, köhnə şapelin harada olduğu haqqında araşdırmalar etdikdən sonra, bu şapelin olduğu düşünülən mövqelərdə avtopark üzərinə qazıntılara başlamışlar. Bu qazıntı nəticəsində monastır Şapeli-kilsəsinin yeri yaxşıca təsbit edilmiş və köhnə kilsəsinin xor mövqeyində olan bir məzarda bir skelet qazıq-qazıq ortaya çıxardılmışdır. Bu skelet üzərində əvvəl antromorfik analizlər edilmişdir. 12 Sentyabrda sümüklər analizi nəticəsində bu skeletin böyük ehtimalla III. Richard'a aid olduğu nəşr olunmuşdur. [6] Buna dəlil olaraq bu skeletin 30 yaşlarında bir kişiyə aid olduğu; bu kisinin gənc yaşlarında ciddi (skoliosis adlı) bir sümük xəstəliyi keçirmiş olduğu və və bu səbəblə belkemiğinin doğru olmayıb bir çiyin digərindən yüksək olduğu; bel sümüyünü bir ox batmış və kəlləyə (qılınc və xəncər ilə edilən) bir neçə iti döyüş aləti zərbələrindən (10 dənə böyük kəllə yarası; 1 dənə yanaq sümüyü yarası, 1 dənə alt çənə sümüyü yarası və bir neçə kəlləyə altındakı sümük kəsilmə yarası) olduğu və kəllənin alt qisimində ayrıca bir teber zərbəsi ilə edilmiş öldürücü kəsilmə olduğu görülmüşdür. Ayrıca bir qabırğa sümüyü üzərində nisbətən əhəmiyyətsiz yara və omba sümüyünə ölümdən sonra edilən çox dərin sonra iti bir alət yarası olduğu da təsbit edilmişdir. Bunlardan bu nəticələr çıxardılmışdır:

32 yaşında döyüş sahəsində ölən III. Richard'ın gəncliyində bir sümük xəstəliyi sonunda donqar olduğu bilinməkdədir. [7]. Bel sümüyünü bir ok saplanaması; başına kama və qılınc zərbələri ilə ölümcül yaralandığı və başına qılınc və teber vurulması ilə öldürüldüyü bu nəticələrlə açıqca öyrənilmişdir. Ədliyyə tibb patalojistler ölümünün kəlləyə vurulan iti döyüş alətləri ilə olduğu və bir Təbəri kəlləni yarıb bu zərbə ilə Kəllə sümüklərinin ayrılıb beyninin açıqda olduğunu bildirmişlər. Ok yarasının və qabırğa sümükləri yaralarının nisbətən daha ciddi olmadığı və Kalçasındaki dərin yaranın isə cəsədinin at üzərinə üzüstə qoyulub Leicester'e gətirilir ikən edildiyi bildirilmişdir. III. Richard Leicester'de bir avtopark zəmini altında olan sümükləri 26 Mart 2014-cü İngiltərəyə görə bir təvazökar mərasimlə Leicester Cathedral içində bir məzara gömülmüş və üzərinə katedrali bazası ilə hemzemin bir mezartaşı qoyulmuşdur.