Korneli Nepot

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Korneli Nepot
lat. Cornelius Nepos
Cornelio Nepote.jpg
Doğum tarixi e.ə. 100[1]
Doğum yeri
Vəfat tarixi e.ə. 25[1]
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti Ancient Roman historian[d], yazıçı, bioqraf[d], şair, tarixçi
Əsərlərinin dili latınca
Janr tarixşünaslıq
bioqrafiya
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Korneli Nepot (lat. Cornelius Nepos; e.ə. 100[1], Ostiglia[d], Mantova əyalətie.ə. 25[1], Roma) — Qədim Roma tarixçi və bioqrafı, Mark Tulli Siseronun həməsri.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Korneli Yuxarı İtaliyalı olub.[2] Onun dostları arasında Tit Pomponi Attik, Siseron (tanrı ilə müqayisə edib Nepotu "ölümsüz" adlandırmışdır)[3], Qay Valeri Katul (şeir kitabını Nepota həsr etmişdir) var idi. Siseronun bir məktubu sayəsində Kornelinin eramızdan əvvəl 44-cü il noyabr ayının birinci yarısında qəfil vəfat edən oğlu olduğu məlumdur.[4]

Sevgi şeirlərindən əlavə ilk böyük əsəri e.ə. təxminən 54-cü ildə üç kitabda yazılmış "Xronika" olmuşdur, əsər Yunanıstan və Roma tarixində baş verən ən əhəmiyyətli hadisələri qarşılaşdıran sinxron cədvəldən ibarət idi.

Sonrakı əsərləri Mark Terentsi Varronun təsiri altında yazılmışdır, onlar əsasən mədəni tarix və mənəviyyat təbliqatı mövzularında idilər. Buraya beş "Exempla" kitabı, Böyük Katon və Mark Tulli Siseronun ətraflı tərcümeyi-halı və xüsusən də son və ən geniş əsəri "Məhşur şəxslər haqqında" daxil idi. Sonuncu romalılar və özgə xalqlar nümayəndələrinin paralel tərcümeyi-hallarından bəhs edən təxminən 16 kitabdan ibarət idi.

Bundan əlavə, "Latın tarixyazanları haqqında" (lat. De latinis historicis) və "De excellentibus ducibus exterarum gentium" kitablarından parçalar günümüzə qədər saxlanmışdır.

Sadə və düzgün üslubu sayəsində Kornelinin əsərləri ənənəvi olaraq Qay Yuli Sezarın "Qal müharibəsi haqqında yazılar" əsəri ilə yanaşı Latın dilinin öyrədilməsində istifadə olunurdu.

Nepot "Si vis pacem, para bellum" (latın dillindən tərcümədə "sülh istəyirsənsə, müharibəyə hazır ol") məhşur ifadəsinin müəllifi kimi göstərilir.

Qədim ənənə[redaktə | əsas redaktə]

Avsoni Nepotun Tsizalp Qalliyasında anadan olduğunu təsdiq edir, Böyük Plini isə onu "Padi accola" (Po çayının sakini) adlandırmışdır).[5] Yevsevi Nepotun Avqustun hakimiyyətdə olduğu dördüncü ilində yaşadığını qeyd edir; yəgin ki, əsərləri məhz ozaman tənqidçilərin nüfuzunu qazanmağa başlamışdır. Böyük Plini Nepotun Avqustun hakimiyyəti dövründə öldüyünü qeyd edir.[6]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Nepotun əsərlərinin demək olar ki, hamısı itmişdir, ancaq digər müəlliflərin əsərlərində onlardan bir neçəsinə işarə olunmuşdur. Avl Gelliyin "Attika gecələri" əsəri bu mənada xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

  • Xronika (lat. Chronica)
  • Exempla, Valeri Maksim üslubunda hekayələr toplusu
  • Siserona məktublar (lat. De Vita Ciceronis)
  • Böyük Katonun həyatı
  • Məhşur şəxslər haqqında (lat. De viris illustribus)
  • Siseronun məktubları (lat. Epistulae ad Ciceronem), bir parçası Laktansiusda saxlanmışdır ("Divinarum Institutionum Libri Septem", III.15). Onların rəsmi olaraq yayımlanması məlum deyil.
  • Özgə xalqların görkəmli sərkərdələri haqqında (lat. De excellen­tibus ducibus exterarum genti­um)
  • Latın tarixçiləri haqqında (lat. De latinis historicis)
  • erotik şeirlər
  • Daret Frigiyalıın Troya dağılması haqqında povest (lat. Daretis Phrygii de excidio Trojae historia) (Nepotun ön sözü ilə latın dilinə tərcümə)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1 2 3 4 5 6 Bibliothèque nationale de France BnF identifikatoru: açıq məlumat platforması — 2011.
  2. Kiçik Plini. Məktbuları, IV, 28 (1);
  3. Mark Tulli Siseron. Attikə, DCCLXX [XVI, 5], (5);
  4. Mark Tulli Siseron. Attikə, DCCCV [XVI, 14], (3);
  5. Təbii tarix (Plini). Kitab III, səh. 127
  6. Təbii tarix (Plini). Kitab IX, Kitab X