Kosovo albanları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Kosovo albanları
Ümumi sayı
2.1 milyon nəfər
Yaşadığı ərazilər
Flag of Kosovo.svg — 1 616 869 (2011)[1]

Flag of Germany.svg — 300 000[2]
Flag of Switzerland.svg — 200 000[2][3][4]
Flag of Italy.svg — 43 751[5]
Flag of Austria.svg — 21 371[2]
Flag of Sweden.svg — 19 576[2]
Flag of the United States.svg — 13 452[2]
Flag of France.svg — 12 359[2]
Flag of England.svg — 10 643[2]
Flag of Belgium (civil).svg — 7 891[2]
Flag of Slovenia.png — 6 783[2]
Flag of Turkey.svg — 600 000[6]
[[Şəkil:|border|22px]] — 100 000[7]
Flag of Serbia.svg — 60 000 (2008)[8]

Dili

Alban dili

Dini

İslam, qismən Xristian

Э
Milli geyim.

Kosovo albanları (alb. Shqiptarët në Kosovë, Kosovarlar, alb. Kosovar) — Kosovo Respublikasında say baxımından üstünlük təşkil edən etnik qrup. Bu qrupuna daxil olan albanların böyük əksəriyyəti islam dinində etiqat edir. Az miqdarda xristian albanlarda da vardır.

Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasında 1991-ci il siyahıya alınmasına görə Kosovoda 1 596 072 etnik alban (ümumi əhalinin 81,6 %) yaşayırdı. 2000-ci ilə görə onların sayı 1 584 000 ilə 1 733 600 (ümumi əhalinin 88 %) arasında dəyişirdi. Hazırda isə onların sayı ümumi əhalinin 92,93 % təşkil edir.

Kosovo albanları sadəcə olaraq bir etnik albanlardır. Onlar yerli və gəlmə olmaqla iki qrupa bölünürlər. Alban diasporasının böyük qismi Kosovo müharibəsindən sonra formalaşmışdır. Onların böyük əksəriyyəti ölkələrindən kənarda əsasən Almaniya və İsveçrədə cəmləşmişlər. Almaniyada etnik baxımından kosovo albanı olan 300 min insan yaşayır. İsrveçrədə isə təxmini 200 min insan məskunlaşmışdır[2][3][4].

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Albanların Kosovoya köçü əsasən orta əsrlər dönəminə təsadüf edir. Xüsusi olaraq Osmanlı imperiyası dönəmində albanlar bölgənin iqtisadiyyatına öz tövhələrini vermişdir. 1981-ci ildə Kosovalı alban tələbələri Yuqoslaviya daxilində Kosovonun Respublikaya çevrilməsini istəyən etiraz aksiyaları keçirmişlər. Bu etirazlar mərkəzi Yuqoslaviya hökuməti tərəfindən sərt şəkildə qarşısı alınır. Yuqoslaviyada baş qaldıran serb millətçiliyi ölkə daxilində münaqişələri dahada alovlandırır. Buna cavab olaraq 1990-cı il iyulun 2-də Alban parlamenti Kosovanı müstəqil bir ölkə elan etdir. Albanlar tərəfindən Azadlıq ordusu təşkil edilir. Albanlar serblərin millətçilik əməllərini önləmək üçün münaqişəyə cəlb oldular. Serb hökuməti Xorvatiya və Bosniya və Hersoqovinada müharibə bitdikdən sonra bu bölgələrdən gəlmiş qaçqınları Kosovoya yerləşdirməyə başladı. Sonradan isə onlar geri qaytarıldı.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Minority Communities in the 2011 Kosovo Census Results: Analysis and Recommendations". European Centre for Minority Issues Kosovo (18 December 2012). 3 yanvar 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 sentyabr 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 "Emigration in Kosovo (International Emigation) - Page 32-38". Kosovo Agency of Statistics, KAS. 28 yanvar 2015 tarixində arxivləşdirilib.
  3. 3,0 3,1 "Die kosovarische Bevölkerung in der Schweiz".
  4. 4,0 4,1 "Donner une autre image de la diaspora kosovare".
  5. "Kosovari in Italia".
  6. Р. Элси,Исторический словарь Косово (2010).стр.276
  7. Exakt antal är okänt; Makedonien har en albansk minoritet på 25%. Omkring 250,000 kosovoalbaner flyttade till Makedonien under Kosovokriget,[1][2][3] men det är okänt hur många som stannade kvar efter kriget.
  8. Judah (2008)