Liverpul FK

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
W21-1a.svg Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

Müdaxilə etməyə tələsməyin!

  • Əgər məqalə yarımçıq qalıbsa, məqaləni yaradan istifadəçi ilə əlaqə qura bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin adlarını görə bilərsiniz.
  • Redaktələrinizi mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.
Bu şablon 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.

Bu məqalə sonuncu dəfə KmlSmdz tərəfindən redaktə olundu. 2 gün əvvəl. (Yenilə)
Flag of England.svg Liverpul FK
Liverpool FC.png
Klubun tam adı Liverpul Futbol Klubu
(ing. Liverpool Football Club)
Ləqəb(lər) Qırmızılar (Mersisaydlılar)
Rəng(lər) Qırmızı-Ağ
Yaranma tarixi 1892
Stadionu Enfild
Tutumu 54,074
Prezidenti Tom Verner
Baş məşqçisi Yurgen Klopp
Liqa İngiltərə Premyer Liqası
2016-2017 4
Sayt www.liverpoolfc.com

"Liverpul" futbol klubu — Premyer liqada İngiltərənin Liverpul şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubudur (ləqəbi – Qırmızılar). Klub 5 dəfə Çempionlar Liqasını, 3 dəfə UEFA kubokunu, 3 dəfə UEFA Superkubokunu, 18 dəfə İngiltərə çempionluğunu, 7 dəfə Federasiya kubokunu, rekord sayda 8 dəfə liqa kubokunu və 15 dəfə İngiltərə superkubokunu qazanmışdır.

Klub 1892-ci ildə yaradılıb və növbəti il futbol liqasına qoşulmuşdur. Klub yaranandan bəri oyunlarını Enfild stadionunda keçirir. Liverpul 1970/1980-ci illərdə Bil Şenkli və Bob Peyslinin başçılığı altında həm İngiltərədə həm də Avropada toplam 11 liqa çempionluğu və 7 Avropa miqyaslı kuboku qazanmaqla özünü böyük bir güc olaraq qəbul etdirdi. Rafael Benitezin məşqçiliyi və Stiven Cerrardın kapitanlığı ilə Liverpul 2005-ci ildə ilk hissəsində 0-3 hesabı ilə geridə olduğu Milana qarşı oyunda növbəti dəfə Çempionlar Liqasını qazanmış oldu.

Liverpul 2014-15 mövsümündə ortalama 391 milyon funt sterlinq gəlirlə dünyada ən çox gəliri olan doqquzuncu klub[1] və 2016-cı ildə isə 1.55 milyard funt sterlinq ilə dünyanın 8-ci ən dəyərli klubu olmuşdur.[2] Klubun tarixində bir çox əzəli rəqibləri olmuşdur ki, bunlarında arasında şimal-qərb derbisi sayılan Mançester Yunaytedə qarşı olan matç və Mersisayd derbisi adlanan Evertona qarşı olan oyunlardır.

Klubun azərkeşlərinin adı baş vermiş 2 böyük faciədə hallanmışdır. Bunların birincisi 1985-ci ilde baş vermiş Heyzel stadionu faciəsidir. Belə ki, Liverpul azarkeşləri digər sektora qaçaraq sektorları ayıran divarı itələməsi nəticəsində 39 insan həyatını itirmişdir. Bunlarında bir çoxu italiyanın Yuventus futbol klubunun azarkeşləri idi. Bu hadisədən sonra ingiltərə klubları 5 illik müddətə avropa miqyaslı bütün yarışlardan kənarlaşdırıldı. İkinci buna bənzər hadisə isə 1989-cu ildə baş vermiş Hilsbro faciəsidir ki, burada da 96 Liverpul azərkeşi həyatını itirmişdir. Klub 1964-cü ildən qırmızı köynək və ağ şortdan ibarət rəsmi formanı bütöv qırmızı rəngli formaya dəyişmişdir. Klubun himni isə "You'll never walk alone" adlandırılır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Liverpul futbol klubu Everton ve klub prezidenti həmçinin Enfild stadionunda pay sahibi olan Con Holdinq arasında yaranmış münaqişə sonrası yaradılmışdır. Stadionda keçirdiyi 8 ildən sonra 1892-ci ildə Everton Qudison Park stadionuna köçdü və Houldinq Liverpul klubunu yaratdı. Klub ev oyunlarını Enfild stadionunda keçirməyə başladı. Əsl adı Everton Fk və Atletik Qraunds Ltd (qısaca Everton Atletik) olan klub adını dəyişərək Liverpul FK etdi və 1892-ci ilin martında yaradılmasından 3 ay sonra futbol assossasiyası tərəfindən rəsmi olaraq tanındı. Debüt mövsümündə klub Lankaşayr liqasını qazandı və 1893-94 mövsümündə ikinci divizyona vəsiqə qazandı. Klub mövsümü birinci pillədə tamamlayandan sonra birinci divizyona yüksəldi ki burada da 1901 və 1906-cı ildə turniri birinci pillədə başa vurdular.

Liverpul ilk dəfə Federasiya kubokunun finalına 1914-cü ildə çıxmışdır ki burada da Börnli klubuna 0-1 məğlub olmuşdur. Ardıcıl olaraq 1922 və 1923-cü illərdə liqa çempionluğunu qazandı amma 1946-47 mövsümünədək klub heç bir mükafat qazana bilmədi. Liverpul 1950-ci ildə ikinci dəfə kubok finalında Arsenala 2-0 hesabı ilə məğlub oldu. Klub 1953–54 mövsümündə ikinci divizyona yuvarlandı. 1958-59 mövsümünün kubok matçında bu dəfə Uorçecter klubuna məğlub olduqdan sonra klubun məşqçi postuna Bil Şenkli gətirildi. Kluba gələn Şenkli dərhal 24 oyunçu ilə yollarını ayırdı və Enfilddə yerləşən ayaqqabı otağını dəyişərək buranı məşqçi üçün işini görə biləcəyi bir otağa çevirdi. Şenkli və digərləri Coe Faqan, Ruben BennetBob Peysli klubu yenidən dəyişdirməyə başladılar.

Klub 1962-ci iidə birinci divizyona geri qayıtdı və 17 ildən sonra 1964-cü ildə burada qalib oldu. 1965-ci ildə klub tarixində ilk dəfə Federasiya kubokunu qazandı. Liverpul finalda Lids klubuna 2-1 hesabı ilə qalib gəlməklə kuboku başı üzərinə qaldırmışdır. Növbəti il 1966-cı ildə klub Birinci divizyonun qalibi oldu amma buna baxmayaraq Kukoklar kuboku turnirinin finalında Borussiya Dortmunda komandasına 2-1 hesabı ilə məğlub oldu.[3] Finalda Liverpulun yeganə qoluna Rocer Hant imza atmışdır. Liverpul 1972-73 mövsümündə ölkə çempionluğunu, federasiya kubokunu qazanmaqla bərabər həmçinin uefa kubokunuda qazanmağı bacardı. Uefa kubokunun finalında onlar Almaniyanın Borussiya Münhenqladbax FK klubuna iki oyunun yekun nəticəsində 3-2 hesabı ilə qalib gəldilər. Sonradan tezliklə Şenkli təqaüdə çıxdı və onu postunda Bob Peysli əvəz etdi.[4] 1976-cı ildə Peisleyin ikinci məşqçilik dövründə Liverpul yenidən liqa çempionluğunu və uefa kubokunu qazandı. Uefa kubokunun finalında onlar Belçikanın Brügge klubuna iki oyunun yekun nəticəsində 4-3 hesabı ilə qalib gəldilər. Növbəti mövsüm klub liqa çempionluğunu qorudu və tarixində ilk dəfə çempionlar liqası turnirini qazandı. Belə ki finalda Borussiya Münhenqladbax klubuna 3-1 hesabı ilə qalib gəldilər. Amma Federasiya kubokunun finalında onlar məğlub oldular. Liverpul 1978-ci ildə sahib olduğu çempionlar liqası qalibi titulunu qorumağı bacardı və 1979-cu ildə liqa çempionluğu titulunu yenidən qazandı.[5] Peyslinin klubda çalışdıöı 9 il ərzində Liverpul yekunda 21 titul qazandı. Buraya 3 Çempionlar Liqası kuboku, 1 UEFA Kuboku, 6 dəfə Liqa çempionluğu və 3 dəfə ardıcıl olaraq Liqa kuboku daxildir. Onun yeganə qazana bilmədiyi turnir isə İngiltərə Federasiya Kuboku olmuşdur.[6]

Peysli 1983-cü ildə istefaya çıxdı və onu asisstenti Coe Faqan əvəz etdi.[7] Onun rəhbərliyi altında Liverpul ölkə çempionluğunu Liqa kubokunu və Çempionlar Liqasını qazandı. Beləliklədə Liverpul 1 mövsümdə 3 titul qazanan ilk ingilis klubu kimi adını tarixə yazdırdı.[8] Liverpul 1985-ci ildə yenidən Çempionlar liqasının finalına vəsiqə qazandı. Final matçı Belçikanın Heyzel stadionunda italiyanın Yuventus klubuna qarşı baş tutdu. Oyun başlamazdan az əvvəl Liverpul tərəfdarları hər iki tərəfin azərkeşlərini ayıran hasarı pozmuşdur. Divarın çökməsi nəticəsində 39 azərkeş həyatını itirmişdir ki bunlarında əksəriyyəti italyanlar idi. Bu faciə dünyada Heyzel stadionu faciəsi kimi tanınmışdır. Hər iki klubun məşqçilərinin etirazına baxmayaraq matç baş tutdu və yekunda Liverpul 1-0 hesabı ilə məğlub oldu. Görüşdə yeganə qolu penaltidən Mişel Platini vurmuşdur. Faciənin yekunlarına əsasən ingilis klubları beynəlxalq yarışlardan 5 illik müddətə kənarlaşdırıldı. Liverpul isə 10 illik cəzalandırılsada sonradan bu 6 ilədək azaldıldı. 14 liverpul azərkeşi isə qeyri-iradi adam öldürməklə bağlı məhkum olundu.[9]

Faqan bu hadisədən öncə isə məşqçilik postundan imtina etdiyini bəyan etdi və onun yerinə Kenni Dalqliş təyin olundu ki, o, da klubda məşqci-oyunçu funksiyasını yerinə yetirirdi.[10] Onun səlahiyyət müddəti dövründə klub daha 3 dəfə liqa çempionlugunu qeyd etdi və 2 dəfə federasiya kubokunu qazandı. 1985/86 Mövsümündə o liqa çempionluğu ilə bərabər federasiya kubokunu qazana bilmişdir. Amma Liverpulun qazandığı bu uğurlara hilzbro faciəsi kölgə salırdı. 1989-cu il federasiya kubokunun yarımfinalında Nottingem Forestə qarşı oynanılan matçda təhlükəsizlik hazırlıqlarının qənaətbəxş halda olması səbəbindən yüzlərlə liverpul azərkeşi sektorlar arası hasara sıxılıb qalmışdı.[11] Həmən gün 94 Liverpul azərkeşi həlak oldu. Doxsan beşinci azərkeş hadisədən 4 gün sonra xəstəxanada aldığı zədələr üzündən həlak oldu. Doxsan altıncı azərkeş isə 4 il sonra şüuru bərpa olmadan həlak oldu.[12] Hilzbro faciəsindən sonra hökümət stadionun təhlükəsizliyinə baxış keçirdi. Nəticədə Teylor Report sənədi yüksək liqa klublarının hər birində hər bir azərkeş üçün ayrıca oturacağın olmasının vacibliyi ila bağlı qanun əlavə olundu. Bu sənəd izdiham zamanı baş verən fəlakətə səbəb olaraq aşırı darısqallığın və polis nəzarətindəki ciddi qüsurları önə çəkdi.[13]

Liverpul 1988-89-cu illər mövsümündə liqanı çempion kimi bitirməyə olduqca yaxın idi. Belə ki onlar Arsenal ilə bərabər sayda xal toplamış və fəqli top sayına malik idi. Mayın iyirmi altısında keçirilən matçda Liverpul Enfild stadionunda rəqibi Arsenala 0-2 hesabı ilə məğlub oldu. Arsenal sonuncu dəqiqədə ikinci qolu vuramaqla çempionluğu bayram etdi..[14]

Dalqliş 1991-ci ildə istefa verdi. Bunun səbəbi kimi isə hilzbro faciəsini və onun ağır nəticələrini göstərdi. Onu bu postda Qrem Sounes əvəzlədi. [15] Onun rəhbərliyi altında klub 1992-ci ildə federasiya kubokunu qazandı. Finalda Liverpul sanderlendi 2-0 hesabı ilə məğlub etdi. Lakin liqada ciddi uğursuzluğa düçar oldular və nəticədə mövsümü altıncı pillədə başa vurdular. Nəhayət 1994-cü ildə o vəzifəsindən kənarlaşdırıldı. Bu postda Sounes Roy Evans tərəfindən əvəzləndi və klub 1995-ci ildə İngiltərə Liqa kubokunu əldə etdi. Finalda onların rəqibi Bolton Uonderers FK komandası idi. Matç 2-1 Liverpulun xeyrinə başa çatmışdır. Roy Evansın rəhbərliyi ilə klubun liqada ən yaxşı göstəriciləri 1996 və 1998-ci ildə turnir cədvəlini üçüncü pillədə bitirməsi oldu və 1998-99 mövsümündə Jerar Ulye klubda köməkçi məşqçi təyin olundu. 1998-ci ilin Noyabrında Evans istefa verdikdən sonra o klubun baş məşqçisi postuna keçdi.[16] 2001-ci ildə Ulyenin ikinci tam məşqçilik dövründə Liverpul 3 kuboku başı üzərinə qaldırdı. Bunlara Federasiya kuboku Liqa kuboku və UEFA kuboku daxildir.[17] Liverpul Federasiya kubokunun finalında Arsenalı 2-1 hesabı ilə qalib oldu. Liqa kubokunun finalında isə Birmingem klubunu məğlub etdilər. UEFA Kubokunun finalında Liverpulun rəqibi İspaniyanın Deportivo Alaves klubu idi. Final matçı Dortmund şəhərinin Siqnal İduna Park stadionunda keçirilirdi. Oyunun əsas vaxtı 4-4 hesabı ilə bitdiyi halda əlavə vaxt oynanıldı.Burada Liverpul daha bir dəfə fərqlənərək yekunda 5-4 hesabı ilə Uefa kubokunu başı üzərinə qaldırdı. Bununlada Liverpul tarixində üçüncü dəfə bu mükafatı qazandı. Jerar Ulye 2001-02 mövsümünün gedişində ağır ürək əməliyyatı keçirdi və həmin mövsüm Liverpul liqanı Arsenaldan sonra ikinci tamamladı.[18] T Klub 2003-cü ildə növbəti dəfə Liqa kubokunu qazandılar amma ölkə çempionatında uöusuzluğa düçar oldular.

2003-04 Mövsümünün sonunda Jerar Ulyeni Rafael Benitez əvəz etdi. Onun ilk mövsümündə Liverpul İngiltərə liqasını beşinci pillədə bitirsədə Uefa Çempionlar Liqasında böyük uğur əldə edərək tarixi bir oyun ortaya qoya bildi. Finalda İtaliyanın Milan klubuna qarşı matçın ilk hissəsində Milan 0-3 hesabı ilə iralidə olsa da ikinci hissədə Liverpul əzmkar geridönüş edərək hesabı bərabərləşdirdi (3-3). Əlavə olunmuş 30 dəqiqə ərzində tərəflərdən heç biri fərqlənə bilmədikdə penaltilər seriyası baş tutdu. Buradada Liverpul zərbələrin dəqiqliyində 3-2 hesabı ilə qalib gəldi. Növbəti sezon klub Premyer Liqanı üçüncü pillədə tamamladı və Federasiya kubokun qalibi oldu. Finala gedən yolda Liverpul Portsmut Mançester Yunayted Birmingem Çelsi klublarını yarışdan kənarlaşdırdı. Finalda isə Londonun Vest Hem Yunayted klubu ilə qarşılaşırdı. Matçın əsas vaxtı 3-3 hesabıyla bitdiyi halda Penaltilər seriyasında Liverpul 3-1 hesabı ilə qalib gəlməyi bacardı. 2006-07 mövsümündə amerikalı biznesmenlər Corc Cillet və Tom Hiks klubun yeni sahibləri oldular ki həmin ərəfədə Liverpulun 218.9 milyon funt sterlinq borcu var idi. Klub 2007-ci ildə yenidən Çempionlar Liqasının finalına vəsiqə qazandı. Bu dəfə də rəqib İtaliyanın Milan klubu idi. Amma Afinada baş tutmuş final matçında Liverpul 2-1 hesabı ilə məğlub oldu. 2008-09 mövsümündə Liverpul 86 xal topladı ki bu da klubun topladığı ən yüksək bal sayılırdı amma çempionluğu Mançester Yunayted bayram etdi.

2009-10 mövsümündə klub liqanı yeddinci yerdə başa vurdu və Çempionlar liqasında uğursuzluğa düçar oldu. Rafael Benitezlə yollar qarşılıqlı razılaşma ilə ayrıldı və klub Fulhemin baş məşqçisi Roy Hocson ilə müqavilə imzaladı. 2010-11 mövsümünün başlanğıcında Liverpul iflasın astanasında idi və klubun səhmdarları Ali məhkəmədən klubun satılmasına icazə verilməsi ilə bağlı xahiş irəli sürdülər. Amma Cillet və Hiksin bu təklifi rədd edildi. Boston Red Soks və Fenvey Sports Qrup firmasının sahibi Con Henri klub üçün uğurlu maliyyə təklifi irəli sürdü və 2010-cu ilin oktyabr ayından kluba sahiblik etməyə başladı. Mövsümün başlanğıcından əldə olunmuş zəif nəticələr səbəbindən Hocsonla klub arasında qarşılıqlı razılaşma ilə müqaviləyə xitam verildi və klubun keçmiş oyunçu və məşqçisi olmuş Kenni Dalqliş ilə yeni müqavilə imzalandı. İngiltərə liqa kubokunun finalında Kardif komandasına qalib gələrək liqa kubokunu rekord sayda qazanmağa (8-ci dəfə) və federasiya kubokunun finalında Çelsi komandansına məğlubiyyətə rəğmən Liverpul 2011-12 mövsümünü səkkizinci pillədə başa vurdu. Bu nəticə klubun son 18 ildə ən pis göstəricisi sayılırdı və rəhbərlik Dalqliş ilə yolları ayırdı. Onu bu postda Brendan Rocers əvəz etdi. Onun kluba başçılıq etdiyi ilk mövsümdə Liverpul Premyer liqanı yeddinci pillədə başa vurdu. 2013-14 mövsümündə Liverpul gözlənilməz bir şəkildə çempionluq yarışına qoşulsada sonda bu mübarizədə Mançester Sitiyə məğlub olaraq liqanı ikinci pillədə başa vurdu. Həmçinin o mövsüm Liverpul çempionatda toplam 101 qol vurdu. Bu klubun liqa tarixində ikinci belə böyük göstəricisi idi. Belə ki onlar 1895-96 mövsümündə rəqib qapılarından 106 top keçirə bilmişdir. Ardınca klub növbəti dəfə Çempionlar liqasına qoşulmağa imkan qazandı. Növbəti 2014-15 uğursuz mövsümün sonunda klub liqanı altıncı pillədə başa vurdu və zəif başlanan 2015-16 mövsümünün oktyabr ayında Brendan istefaya göndərildi. Onu bu postda Yurgen Klopp əvəz etdi ki, o da klubun tarixində üçüncü əcnəbi məşqçi kimi tarixə düşdü. Klopp ilk mövsümündə komandanı həm İngiltərə Liqa Kubokunun həm də UEFA Avropa Liqası 2015/2016 mövsümünün finalına çıxarsada yekunda klub hər iki turniri ikinci pillədə tamamlamışdır.

Rənglər və nişan[redaktə | əsas redaktə]

Liverpul tarixinin böyük bir hissəsində ev oyunları üçün klub tam qırmızı olmuşdur amma klub yaradılarkən klubun geyim ləvazimatları Evertonun hazır ki formasına daha çox bənzəyirdi. Komanda qırmızı dıst formaya keçməmişdən öncə 1894-cü ilədək göy və ağ rənglərə bölünmüş geyimdən istifadə edirdi. Şəhərin simvolu hesab edilən liverpul quşu klubun nişanına 1901-ci ildə həkk edilmişdir lakin 1955-ci ilə qədər bu klubun geyim dəstinə daxil edilməmişdir. Uilyam Bil Şenklinin klubun geyim dəstinin bütövlükdə qırmızıya dəyişdirilməsi qərarına qədər Liverpul 1964-cü ilədək qırmızı köynək və ağ şortdan ibarət formanı istifadə edirdi. Liverpul ilk dəfə dəst olaraq bütöv qırmızı forma ilə Anderlextlə qarşı oyunda meydana çıxmışdır ki Yan St. Con bu barədə öz avtobiyoqrafiyasında belə xatırlayır:

" O (Şenkli) düşünürdü ki rəng quruluşu kluba psixoloji təsir edəcək - Təhlükə və güc naminə qırmızı. Bir gün o soyunub-geyinmə otağına gəldi və iki cüt qırmızı şortu Ronni Yetsə tərəf atdı: "Bu şortları gey və sənin necə göründüyünə baxaq baxaq" o dedi.

"Krist, Ronni siz son dərəcə mükəmməl görsənirsiz. Siz 2 metr hündür görünürsüz”. “Nəyə görə bütün dəst belə olmasın?” mən təklif etdim. “Nəyə görə qırmızı corablar geyinməyək?”. “Gəlin dəst bütün qırmızıya boyansın”. Şenkli bu təklifi bəyənib qəbul etdi və beləliklə ikonik dəst meydana çıxdı.

"

Liverpulun səfər geyimi adətən tam olaraq sarı və ya ağ köynək və qara şortla tamamlanmırdı və orada istisnalar var idi. Tam olaraq boz geyim dəsti ilk dəfə 1987-ci ildə təqdim edilmişdir ki, bu rəngli forma 1991-92 mövsümünədək istifadə olundu. Sonradan bu dəst yaşıl forma və ağ şortla əvəz edildi. 1990-cı illərdə ki qızılı və göy, açıq sarı, qara və boz rəngli forma dəyişiklilərindən sonra nəhayət klub sarı ağ və sonradan əlavə edilmiş boz rəngli səfər formasını 2008-09 mövsümünədək istifadə etdi. Üçüncü forma klubun avropa miqyaslı turnirlərdə istirak edəcəyi səfər matçları habelə daxili çempionatda olacaq səfər matçları üçün nəzərdə tutulmuşdur. 2012-15-ci illər aralığında klubun geyimləri "Warrior Sports" tərəfindən dizayn edilmişdir ki, həmin şirkət 2012-13 mövsümündən etibarən klubun forma istehsalçısı adını qazanmışdır. 2015-ci ilin fevral ayında "Warrior Sports"un əsas firması olan New Balance qlobal futbol bazarına daxil olduğunu və Warrior tərəfindən sponsorluq edilən klublar üçün idman geyimini özü hazırlayacağını bəyan etdi. Digər markaların istehsal etdiyi geyimlərin istifadəsinə misal olaraq klub 1985-ci ilədək Umbro şirkətinin istehsal etdiyi formalardan istifadə edirdi. Daha sonra 1996-cı ildən 2006-cı ilədək buraya Reebok şirkətidə daxil oldu. 2006-cı ildən 2012-ci ilədək isə klub Adidas şirkətinin məhsullarından istifadə edirdi.

1979-cu ildə Hitachi firması ilə bağlanmış müqavilə nəticəsində Liverpul İngiltərənin ilk profesional futbol klubudur ki sponsoru olduğu şirkətin adı geyimlərinin üzərində həkk edilmişdir. O zamandan bəri kluba Crown Paints, Candy, Carlsberg və Standard Chartered Bank firmaları sponsorluq etmişdir. 1992-ci ildə Carlsberg şirkətiylə imzalanmış müqavilə İngiltərə futbolunda bağlanmış ən uzunmüddətli müqavilədir. Carlsberg ilə əlaqələr 2010-11 mövsümünün başlanğıcında Standard Chartered şirkəti ilə imzalanmış yeni müqailə əsasında dəyandırılmışdır.

Liverpul nişanı şəhərin rəmzi hesab edilən liverpul quşunu özündə əks etdirmişdir. 1992-ci ildə klubun 100 illiyi münasibətiylə yeni nişan Şenkli Qapısının üzərinə həkk edilmişdir. Növbəti il Hilzbro faciəsini anmaq naminə iki alov işaərsi həm rəmzin kənarlarına əlavə edilmiş həm də stadionun yaxınlığında yerləşən Hilzbro abidəsinin qarşısında quraşdırılmışdır. 2012-ci ildə Warrior Sports şirkəti forma üzərində olan nişanı ləğv edərək buraya klubun 1970-ci illərdə zərində gəzdirdiyi nişanı əlavə etdi və alov işarələrini geyimin yuxarı arxa tərəfində yazılmış 96 rəqəminin kənarlarına həkk etmişdir.

Stadion[redaktə | əsas redaktə]

Enfild 1884-cü ildə Stenley Parka qonşu ərazidə inşa edilmişdir. Əslində bu stadion Everton tərəfindən istifadə edilirdi ta ki Enfildin sahibi olmuş Con Holdinq ilə Everton klubu arasında kirayə ödənişi üzərində yaranmış münaqişədən sonra Everton buranı tərk edərək Qudison Parka köçmüşdür. Belə bir boş məkanda Holdinq 1892-ci ildə Liverpul klubunun əsasını qoydu və elə o vaxtdan bəri klu ev oyunlarını burada keçirməkdədir. Stadionun tutumu 20.000 nəfərlik idi və həmçinin Liverpulun ilk ev oyununda 100 azərkeş oyunu canlı izləmişdir.

The Kop adlanan sektor 1906-cı ildə oyunlara gələnlərin say artımı səbəbi ilə tikilmiş Okfild Rod Embankment kimi adlanırdı. Burada ilk ev matçı 1906-cı il 1 sentyabr tarixində baş tutmuş və Liverpul rəqibi Stok Siti üzərində 1-0 hesablı qələbə qazanmışdır. 1906-cı ildə sektorlardan biri Kvazulu-Natal təpəsi xatirinə rəsmi olaraq Spion Kop adlandırılmışdır. Bu təpədə ikinci Boer müharibəsi dövründə Spion Kop döyüşü baş tutmuşdur ki nəticədə Britaniya ordusunun Lenkaşayr alayının 300-dən çox əsgəri həlak olmuşdur ki onlarında bir çox məhz Liverpul şəhərindən idi. Bu sektor ümumilikdə 28,000 tamaşaçı tutumuna malik idi ki bu da dünyanın ən böyük tək qatlı sektorlarından biri idi. İngiltərədə mövcud olan bir çox stadionlarda Spion Kop adlı bölmə var idi lakin Enfilddə bu o zamanlar ən böyük idi. Həmçinin tək bu sektor bəzi digər futbol meydançalarından daha çox tamaşaçı tutumuna sahib idi.

Enfild maksimum 60.000 tamaşaçını qəbul edə bilirdi və 1990-cı illərədək bu rəqəm 55,000 idi. 1993–94 mövsümündə Teylor adlı sənəd və Premyer Liqanın yeni qaydaları Liverpulu Enfild stadionunda hər kəsə bilet şəklində yerini təyin etmə qaydasını tətbiq etməyə məcbur etdi və nəticədə stadionun tutumu azalaraq 45,276 oldu.

Teylor sənədinin qərarlarından biridə Kemlin Rod sektorunun ən tez zamanda yenidən inşasını nəzərdə tuturdu hansı ki bu sektor 1992-ci ildə inşa edilmişdir ki bu da klubun yaranmasının 100 illiyi ilə üst-üstə düşürdü və bu sektor 2017-ci ilə kimi 100 illik sektor adını daşıyırdı. 2017-ci ildə isə adı dəyişdirilərək Kenni Dalqliş qoyuldu. Enfild Rodda əlavə bir sıra 1998-ci ilin sonlarında əlavə edildi hansı ki stadionun tutumunda artıma öz töhfəsini versə də açılışından sonra böyük problemlər əmələ gəldi. 1999-2000 mövsümünün başlanğıcında yeni sıranın hərəkətindən sonra stendin üst qatına əlavə sabitlik vermək üçün bir sıra dəstək dirəkləri və dayaqlar yerləşdirildi.

Enfildin tutumunun artırılması planlarında məhdudiyyətlərin artması səbəbindən Liverpul rəhbərliyi 2002-ci ilin may ayında Stenli Park stadionuna köçməklə bağlı planını açıqladı. Planın baş tutması ilə bağlı olan icazə 2004-cü ilin iyulunda verildi və 206-cı ilin sentyabrında Liverpul şəhəri konsulluğu həmin ərazinin 999 illiyə Liverpul klubuna icarəyə verilməsində razılaşdı.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

1892—1959[redaktə | əsas redaktə]

Con Houldinq "Liverpul" Futbol Klubunun yaradıcısı

"Liverpul"un əsası "Everton"un prezidenti və "Enfild"in sahibi Con Houldinq arasında olan mübahisəsi nəticəsində yaranmışdı. 1891-ci ildə “Everton” İngiltərə çempionu olur. Həmin vaxt Con Holdinq sözügedən komandanın ev oyunlarını keçirdiyi “Enfild Roud” stadionuna sahib çıxır və arenanın icarə haqqını 2 dəfə artırır. “Everton” rəhbərliyi bu məbləği ödəməkdən boyun qaçırır və “Qudison Park”a köçür. Con Holdinq şəxsi klubunu yaratmaq qərarına gəlir. Beləliklə, 1892-ci ildə futbol dünyasında “Liverpul” adlı futbol klubu təşrif buyurur. Holdinq Şotlandiyaya gedərək, oradan 13 peşəkar futbolçunu komandasına gətirir.

"Liverpul" Lankaşır liqasında çıxış etməyə başladı. Artıq 2 il sonra, 1893/94 sezonunda, "Liverpul" 2-ci diviziona qalxaraq, İngiltərənin Futbol Liqasına daxil oldu.

İlk çempionluq titulunu 1900/01 sezonunda qazanan "Liverpul", 5 il sonra, 1905/06 sezonunda, eyni uğuru təkrarlaya bildi. Klubun ilk kubok finalı isə 1914-cü ilə təsadüf edib. İngiltərənin kubokunun finalında "Liverpul" "Bernli"yə 0:1 hesabı ilə məğlub oldu. Buna baxmayaraq 1921/22, 1922/23 sezonlarında "Liverpul" 2 dəfə çempionluq titulunu qazanmışdı. 1922/23 sezonundakı çempionluq 1947-ci ilə kimi "Liverpul"un son nailiyyəti idi. 1947-ci ilə kimi "Liverpul" 1 dənə də olsun kubok qazana bilməmişdi. 1946/47 sezonunda "Liverpul" 5-ci dəfə İngiltərə çempionu oldu. 1950-ci ildə isə "Liverpul" 2-ci dəfə İngiltərə Kubokunun finalında oynadı. 2-ci finalda da "Arsenal"a məğlub oldu - 0:2.

1959-1985[redaktə | əsas redaktə]

Bill Şenklinin "Enfild"in qarşısındakı heykəli.

Pis göstəricilərə görə "Liverpul"a yeni məşqçi gəlir - Bill Şenkli. Şenklinin gəlişindən sonra, "Liverpul"un heyəti yeniləndi. Komandaya nə az, nə çox, düz 24 futbolçu cəlb olunmuşdu. Şenkli "Enfild"dəki zirzəmini yeniləyərək, məşqçilərin müzakirə otağı etmişdi - Buts otağı (Boot room).

"Liverpul" 1-ci diviziona 1961/62 sezonunda qalxa bildi. Şenklinin komandası 17 illik çempionsuzluğu son qoyaraq, 1963/64 sezonunda İngiltərə çempionu olmuşdu. 1965-ci ildə finalda "Lids Yunayted"i məğlub edən "Liverpul", tarixində ilk dəfə İngiltərə Kubokunu qazanmışdı. 1965/66 sezonunda "Liverpul" 7-ci dəfə İngiltərə çempionu olur. 1973-cü ildə, finalda "Borussiya Mönxenqladbax"ı məğlub edərən "Liverpul", UEFA Kubokunu qazanmışdı. Növbəti ildə isə "Liverpul" İngiltərə Kubokunu qazanmışdı. Bundan sonra Şenkli futbolu buraxdı, və öz işini köməkçisi olan, Bob Peysliyə təhvil verdi.

Bob Peyslinin dövründə "Liverpul" daha çox kubok qazandı. 1975/76 sezonunda "Liverpul" həm çempionatı, həm də UEFA Kubokunu qazana bilmişdi. Bob Peyslinin 9 illik başçılığı altında "Liverpul" 6 dəfə İngiltərə çempionu olmuşdu, 3 dəfə İngiltərə Liqa Kubokunu, 3 dəfə İngiltərə Superkubokunu, 3 dəfə Çempionlar Liqasını, 1 dəfə UEFA Kubokunu, 1 dəfə də UEFA Superkubokunu qazana bilmişdi. Bob Peysli 3 dəfə Çempionlar Liqasının qalibi olan yeganə baş məşqçidir. O, İngiltərə Futbol Tarixində olan ən yaxşı məşqçilərdən biri sayılır.

1983-cü ildə Bob Peysli "Liverpul"u tərk etdi. O da Bill Şenklini kimi, öz işini köməkçisinə təhvil verdi. "Liverpul"un yeni baş məşqçisi Co Feqan olur. Feqan ilk sezondaca "Liverpul"u çempion edə bilir. Həmin sezon "Liverpul" həm çempion olur, həm də İngiltərə Liqa Kubokunu və Çempionlar Liqasını qazana bilir. Elə həmin vaxtlar Mersisayd klubunda növbəti ulduz parlamağa başladı. Söhbət Yan Raşdan gedir.

1985-indiki zaman[redaktə | əsas redaktə]

1985-ci ildəki Eyzel faciəsinə görə, məşqçi Feqan istefa verdi. Co Feqandan sonra, baş məşqçilik postuna Kenni Dalqliş keçir. O, oynayan məşqçi olur. Kenninin dövründə "Liverpul" 3 dəfə liqada 1-ci olur, 2 dəfə İngiltərə kubokunu qazana bilir. 1985/86 sezonunda "Liverpul" klassik dublya imza atır. Həmin sezon "Liverpul" həm çempionatı, həm də İngiltərə Kubokunu qazana bilir. 15 aprel 1989-cu ildə "Hillsboro" faciəsi baş verir. 96 "Liverpul"lu həlak olur.

1988/89 sezonu "Liverpul" pərəstişkarları üçün ən drammatik sezon oldu. "Arsenal"ın "Liverpul"la eyni xalı olmasına baxmayaraq, top fərqində "kanonirlər" "qırmızılar"dan üstün oldular. Çempion "Arsenal" olur.

1989/90 mövsümündə Dalqliş mersisaydlılarla 5-ci mövsümündə 3-cü dəfə İngiltərə çempionu oldu. Həmin vaxtdan bəri 20 ildən çox vaxt keçsə də, bu hələ ki “Liverpul”un sonuncu qızıl medallarıdı.

1991-ci il fevralın 22-də Dalqliş istefa verdi. Ondan sonra bir neçə il ərzində komandaya müxtəlif məşqçilər gətirilsə də, onların nəzərə çarpan uğuru olmadı. Nəhayət, “Liverpul” axtardığı çalışdırıcını 1998-ci ildə tapdı. Fransa millisinin sabiq baş məşqçisi Jerar Ulye çətin tapşırığın öhdəsindən gəlməyi bacardı. Məhz onun rəhbərliyi altında qırmızılar klub tarixinin ən uğurlu mövsümlərindən birini keçirdilər. 2000-2001 mövsümündə “Liverpul” İngiltərə Liqa kubokunu, İngiltərə kubokunu, Uefa kuboku və superkubokunu qazandı. Məhz Ulyenin dövründə Mersisayd klubunda Stiven Cerrard və Maykl Ouen kimi istedadlı futbolçuların ulduzu parlamağa başladı. Amma tədricən Ulye mediyanın təzyiqinə tab gətirməməyə başladı. Fransalı mütəxəssis müdafiə futboluna üstünlük verdiyi üçün tənqid olunurdu. 2003-04 mövsümünün gedişində komanda uzun müddət qələbəyə həsrət qalanda isə rəhbərliyin səbr kasası daşdı. Nəticədə Ulye istefaya göndərildi.

Bundan sonra “Liverpul”da Rafael Benites erası başladı. İspaniyalı məşqçinin gəlişiylə bərabər Maykl Ouen 8 milyon funt sterlinq müqabilində Madrid “Real”ına keçdi. Əvəzində isə Milan Baroş, Xabi Alonso və Luis Qarsiya kimi futbolçular gətirildi. Bu cür dəyişiklik avtomatik olaraq Benitesi qınaq obyektinə çevirdi. Ancaq ispaniyalı çalışdırıcı təzyiqlərə fikir vermirdi. Müəyyən vaxtdan sonra o, özünü doğrultdu. Çünki Benites futbol dünyasının bəlkə də heç vaxt unutmayacağı o möhtəşəm qələbənin memarlarından biri oldu.

Jürgen Klopp

Beləliklə, 2005-ci il mayın 25-i. Çempionlar Liqasının finalı. İstanbulun “Atatürk” stationu. “Liverpul” “Milan”a qarşı. Ilk hissədən sonra İtaliya klubu 3:0 hesabıyla öndə idi. Sonrasını isə Stiven Cerrardın dilindən eşidək: “Fasilə zamanı hamımız məğlubiyyətlə barışmışdıq. Yalnız Rafael Benites bizi hələ heç nəyin itirilmədiyinə inandırmağa çalışırdı. Düzü, onun sözləri də bizə kömək etmirdi. Çox məyus idik. Amma fasilədən sonra meydana qayıdarkən baş verənləri sözlə ifadə etmək çox çətindi. Tribunalarda olan “Liverpul” azarkeşləri bir ağızdan klubun himnini oxuyurdular. Həmin vaxt başa düşdük ki, qələbəyə hələ də inananlar var”. “Liverpul” həqiqətən də həmin unudulmaz oyundan qələbəylə ayrıldı. Bütün İngiltərə, futbol dünyası mersisaydlıları alqışlamağa başladı.

Amma bundan sonra “qırmızılar” İngiltərə və Avropa futbolunda mövqelərini itirməyə başladılar. O vaxtdan bəri komandada bir neçə məşqçi dəyişib, bir sıra ulduz futbolçular oynayıb, amma bütün bunlar nəticə vermir. Hazırda “Liverpul”u Jürgen Klopp çalışdırır. Almaniyalı mütəxəssis öz oyun fəlsəfəsi ilə azarkeşlərdə böyük ümidlər yaradıb.

Stadion[redaktə | əsas redaktə]

Əsas məqalə: Enfild

"Enfild" 1884-cü ildə Stenli Park rayonunda tikilib. Stadion ilk olaraq "Everton"un ev stadionu idi. İcarənin pulu vaxtında ödənilmədiyi üçün "Everton" "Enfild"i tərk edir. Komandasız qalan Con Houldinq yeni klub yaradır - "Liverpul". Klubun ev stadionu isə "Enfild" olur. 1892-ci ildə "Enfild"in tamaşaçı tutumu 20000 idi. 1906-cı ildə stadionun tribunası Spion Kop adlanır. Tribunanı Spion Kop adında təpəyə bənzadiblər.

Möhtəşəm "Enfil Roud" stadionu

1990-cı ilə qədər stadiona 60000-ə qədər tamaşaçı yerləşirdi. "Hillsboro" faciəsindən sonra bəzi dəyişikliklər edildi. Stadionun tutumu 45522-yə qədər azalır.

2002-ci ildə "Liverpul" rəhbərliyi "Stenli Park" stadionunu tikməyə qərar verdi. Amma 300 milyonluq borclara görə, stadionun tikilişi dayandı. 2012-ci ildə isə rəhbərlik rəsmi qərar verdi: "Stenli Park" tikilməyəcək. "Liverpul" "Enfild"də qalır. Əvəzində isə klubun yeni sahibləri Enfildin bir tribunasını (Main Stand) yenidən təmir edərək stadionun ümumi tutumunu 54,167-yə çatdırdılar. Yenilənmiş Enfilddə ilk görüş 10 sentyabr 2016-cı ildə Lester Sitiyə qarşı baş tutub.

Azarkeşlər[redaktə | əsas redaktə]

"Liverpul" dünyanın ən məşhur futbol klublarından biridir. Hər oyunda "Enfild" stadionu azarkeşlərlə dolur. Stadion 45 min 354 tamaçı tutur."Liverpul"un 30 ölkədə 200 filialı var.

"Liverpul"un çılğın azarkeşləri

Uğurları[redaktə | əsas redaktə]

"Liverpul" 5 dəfə Çempionlar Liqasını qazana bilib.
  • 18 dəfə İngiltərə çempionu: 1901, 1906, 1922, 1923, 1947, 1964, 1966, 1973, 1976, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983, 1984, 1986, 1988, 1990.
  • 7 dəfə İngiltərə FA kubokunun qalibi: 1965, 1974, 1986, 1989, 1992, 2001 ,2006
  • 5 dəfə Çempionlar Liqasınin qalibi: 1977, 1978, 1981, 1984, 2005
  • 3 dəfə UEFA Kubokunun qalibi: 1973, 1976, 2001
  • 3 dəfə UEFA Avropa Superkubokunun qalibi: 1977, 2001, 2005
  • 8 dəfə İngiltərə Liqa Kubokunun qalibi : 1980/81, 1981/82, 1982/83, 1983/84, 1994/95, 2000/01, 2002/03 , 2011/12

Klub son çempionluğunu Dalqlişin rəhbərliyi altında 1990 - cı ildə qazanmışdır. 25 ildir istədiyi uğurları əldə edə bilməməsinə baxmayaraq hələ də İngiltərənin Avropada və ölkə içindəki ən çox uğur qazanmış klubudur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Real Madrid top Deloitte Money League list featuring 17 Premier League clubs in top 30". Sky Sports (BSkyB). 21 January 2016. http://www.skysports.com/football/news/11095/10137543/real-madrid-top-deloitte-money-league-list-featuring-17-premier-league-clubs-in-top-30. İstifadə tarixi: 1 August 2016.
  2. DeSantis, Nick (11 May 2016). "The 20 Most Valuable Soccer Teams Of 2016". Forbes. http://www.forbes.com/sites/nickdesantis/2016/05/11/the-20-most-valuable-soccer-teams-of-2016-visualized/#6d7de450b613. İstifadə tarixi: 1 August 2016.
  3. "1965/66: Stan the man for Dortmund". Union of European Football Associations (UEFA). http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1965/intro.html.
  4. Kelly 1999, səh.: 86.
  5. Pead 1986, səh.: 414.
  6. Kelly 1988, səh.: 157.
  7. Kelly 1988, səh.: 158.
  8. Cox, Russell & Vamplew 2002, səh.: 90.
  9. "On This Day – 29 May 1985: Fans die in Heysel rioting". BBC. 29 May 1985. http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_2733000/2733979.stm. İstifadə tarixi: 12 September 2006.
  10. Kelly 1988, səh.: 172.
  11. "On This Day – 15 April 1989: Soccer fans crushed at Hillsborough". BBC. 15 April 1989. http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/15/newsid_2491000/2491195.stm. İstifadə tarixi: 12 September 2006.
  12. Pithers, Malcolm (22 December 1993). "Hillsborough victim died 'accidentally': Coroner says withdrawal of treatment not to blame". The Independent. http://www.independent.co.uk/news/uk/hillsborough-victim-died-accidentally-coroner-says-withdrawal-of-treatment-not-to-blame-1469037.html. İstifadə tarixi: 28 August 2010.
  13. "A hard lesson to learn". BBC. 15 April 1999. http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/318497.stm. İstifadə tarixi: 12 September 2006.
  14. Cowley, Jason (29 March 2009). "The night Football was reborn". The Observer. https://www.theguardian.com/football/2009/mar/29/arsenal-liverpool-1989-football. İstifadə tarixi: 23 July 2011.
  15. Liversedge 1991, pp. 104–105.
  16. Kelly (1999). The Boot Room Boys: Inside the Anfield Boot Room, 227.
  17. "Houllier acclaims Euro triumph". BBC Sport. 16 May 2001. http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/uefa_cup/1335026.stm. İstifadə tarixi: 24 March 2007.
  18. "Houllier 'satisfactory' after surgery". BBC Sport. 15 October 2001. http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/1600193.stm. İstifadə tarixi: 13 March 2007.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]