Müfidə İlhan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Müfidə İlhan
türk. Müfide İlhan
1.191 × 1.587 (225 KB)px
Doğum tarixi
Doğum yeri İstanbul
Vəfat tarixi (84 yaşında)
Vəfat yeri Bodrum
Vəfat səbəbi ürək tutması
Dəfn yeri Bodrum
Vətəndaşlığı
Atası Mustafa Nazif Çakmak
Anası Əminə Çakmak
Fəaliyyəti siyasətçi
Tanınır Türkiyədə ilk qadın bələdiyyə başçısı
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Müfidə İlhan (19 fevral 1911–2 fevral 1996) 1950-ci illərin əvvəllərində Türkiyənin Mersin şəhərində bələdiyyə başçısı idi. Türkiyədə ilk qadın bələdiyyə başçısı olaraq bilinir.Ancaq onu yalnız bu kimliyi ilə xatırlamaq kifayət deyil. Müfidə İlhanın ən fərqli xüsusiyyəti, uşaq yaşlarında coşqu ilə qeyd etdiyi Cumhuriyyətin nailiyyətlərini müdafiə etməsidir. O, qəlbi Atatürk sevgisi ilə dolu müasir və aydın bir Türk qadını-dır.[1]

İlk İllər[redaktə | əsas redaktə]

Müfidə İlhan 1911-ci il 19 fevral tarixində İstanbul-da anadan olub.Atası Mustafa Nazif, ordu zabiti, anası Əminə ev qadını idi. Birinci Dünya Müharibəsi-ndə atası Nafiz şəhid olduğu zaman yalnız dörd yaşında idi. Müharibədən sonra Ankara-ya göndərildi.Əmisi Fevzi Çakmakın himayəsində böyüdü. Ankara-da ibtidai məktəbini dayısının uşaqları ilə bitirdikdən sonra təhsilini İstanbul-da Kandilli Qızlar Liseyində davam etdirdi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1927–1928 tədris ilində İstanbul Müəllim Təlim Məktəbində ibtidai sinif müəllimliyi diplomunu aldı.

İlk Evliliyi[redaktə | əsas redaktə]

1928-ci ildə bir ordu zabiti Nuri Çetinkaya ilə evləndi. Ərzurum və Kırklareli kimi Türkiyə-nin müxtəlif şəhərlərində əri ilə birlikdə yaşadı.Əri Almaniya-nın Berlin şə hərinə Türk hərbi attaşesi vəzifəsinə təyin olunanda o, Pestalozzi-Fröbel-Haus İnstitutunda oxudu. Lakin 1936-cı ildə cütlük boşandı və Müfide Ankara-ya döndü.

İkinci Evliliyi[redaktə | əsas redaktə]

Ankara-da Doktor Faruk İlhan ilə tanış oldu. Ancaq Faruk İlhan, Kabil Universitetinin Tibb məktəbini qurmaq üçün Əfqanıstanın Kabil şəhərinə getməli oldu. Kabil-də evləndilər. 1945-ci ildə II Dünya Müharibəsinin sonlarına yaxın cütlük Türkiyə-yə dönməyə qərar verdi. Ancaq müharibə dövründəki çətinliklər və Karaçidəki qarışıqlıq üzündən cütlük geri dönə bilmədilər. Beləliklə, 1945-ci ildə maşınla İran üzərindən evlərinə qayıtdılar. 1946-cı ildə Faruk İlhanın doğma şəhəri Mərsin-də yaşamağa qərar verdilər.[2]

Siyasi Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1946-cı ildə Mərsin-də aktiv siyasətə başladı. 1950-ci il yerli seçkilərində Demokratiya Partiyasından namizəd olaraq Bələdiyyə Başçısı seçildi. 1951-ci ilin dekabrında siyasi qarşıdurmalar səbəbindən vəzifəsini və partiyasını tərk etdi.[3] Demokratiya Partiyasından ayrıldıqdan sonra Mərsin-də həmfikir dostları ilə birlikdə "Müstəqil Dəstək Dərnəyi"-ni qurdu və bir müddət "Mübarizə" adlı bir jurnal nəşr etdi. Əri İzmit-ə təyin olunduqdan sonra İzmitə getdi və orada Türk Qadınlar Birliyinin şöbəsini qurdu.1958-ci ildə Qızıl Aypara ilk yardım tədris kurslarında sertifikat aldı və ölkənin müxtəlif bölgələrində Qızıl Aypara bünyəsində ilk yardım müəllimi olaraq çalışdı. 1967-ci ildə həyat yoldaşını itirən İlhan, bu itkidən sonra Almaniyada oxuyan kiçik qızının yanına getdi və 1968–1981-ci illər arasında bu ölkədə yaşadı. Alman Hökumətinin Türk uşaqlarını Alman məktəblərinə hazırlamaq proqramı çərçivəsində müəllim işləmişdir. 1980-ci ildə Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra yenidən aktiv siyasətə maraq göstərdi. Turqut Sunalp'ın qurduğu Milliyyətçi Demokratiya Partiyasında (MDP) iştirak etsə də, bu işlər uzun sürmədi.

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Müfide'nin yeddi uşağı var idi; birinci evlilikdən iki qızı, ikinci evlilikdən bir oğlu və üç qızı və bir övladlığa götürülmüş oğlu. 1965-ci ildə Türk Analar Dərnəyi tərəfindən 'ilin anası' seçildi. 2 fevral 1996-cı ildə yaşadığı Bodrum-da uşaqlarının yanında ürək tutmasından öldü və orada dəfn edildi. Müfide İlhan Şəxsi Arxivi Qadın Əsərləri Kitabxanası və Məlumat Mərkəzi Vəqfindədir. Mersində bir məhəllə və ibtidai məktəbə Müfide İlhanın adı verildi və heykəli Mersin Böyükşəhər Bələdiyyəsi tərəfindən tikildi.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]