Mıs Şmidta

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mıs Şmidta
başq. Мыс Шмидта

68°54′38″ şm. e. 179°27′32″ q. u.


Ölkə Rusiya Rusiya
Tarixi və coğrafiyası
Əsası qoyulub 1931
Əvvəlki adı Severnıy Mıs
statuslu 1962
Saat qurşağı UTC+12
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu +7 42739
Poçt indeksi 689350
Nəqliyyat kodu 87
Xəritəni göstər/gizlə
Mıs Şmidta xəritədə
Mıs Şmidta
Mıs Şmidta

Mıs Şmidta (rus. Мыс Шмидта) — Rusiya Federasiyası Çukot Muxtar Dairəsi, İultinski rayonunda yerləşəşən şəhər tipli qəsəbə. Qəsəbə Arktika araşdırmaşısı Otto Yuleviç Şmitdın şərəfinə adlandırılmışdır.

Yerləşməsi[redaktə | əsas redaktə]

Mıs Şmitda qəsəbəsi Otto Şmidt burnunda, Çukot dənizi sahilində yerləşir. Anadır şəhərindən 650 km şimalda qərarlaşır. Qəsəbəyə ən yaxın yaşayış məntəqəsi Rırkaypiy kəndidir. Şimal dəniz yolu üzərində yerləşməsi onun əhəmiyyətini artırır. Qəsəbənin salnmasına da səbəb bu olmuşdur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Otto Şmitd burnu Çukot dənizi sahillərində,Lonq boğazında yerləşir. Burun ilk dəfə 1778-ci ildə ingilis dəniz səyyahı Ceyms Kuk tərəfindən kəşf edilmişdir. O, burnu Nordkap («şimal burnu») burnu adlandırır. Bu burun onun əlinin çatdığı ən ucqar şimal nöqtəsi olmuşdur. Yeerli əhali bu burnu İr-Kappeya adlandırırdı. Bu isə çukot dilindən tərcümədə «morj tıxacı» mənasını verir. Bunu ilk dəfə 1823-cü ildə rus dəniz səyyahı Ferdinat Petroviç Vrangel qeyd kitabçasında qeyd etmişdir.

Nurun 1934-cü ildə məşhur sovet qütb araşdırmaçısı Otto Şmitdın şərəfinə adlandırılır.

Yaşayış məntəqəsinə 1962-ci ildə şəhər tipli qəsəbə statusu verilir.

1973 - 2008-ci illər ərzində Şmitd rayonununn inzibati mərkəzi olmuşdur. Rayon 2003-cü ildə ləğv edilmişdir.

Burada yerli əhəmiyyətli müəssisələr, hidrometroloji stansiya və hərbi hissə yerləşirdi.,

1976-cı ildə elektrik enerjisinin çatışmamazlığı səbəbindən 24 MVt güçü olan stansiya quraşdırılmışdır. 1999-cu ildə stansiya Nadım şəhərinə aparılmışdır.

2000-ci illərin əvvəllərinə qədər burada şimal əlaqə xətti stansiyası fəaliyyət göstərirdi[2]. 2014-cü ildə stansiya sökülmüşdür.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Hasilatın azalması səbəbindən son 20 il müddətində qəsəbənin əhalisi 10 dəfə azalmışdır. 2017-ci il məlumatına görə qəsəbədə cəmi 144 nəfər yaşayır.

Nəqliyyat[redaktə | əsas redaktə]

Корабли на рейде у Мыса Шмидта.jpg

Qəsəbədə liman fəaliyyət göstərir. Pırkaypiy kəndinə il boyu fəaliyyət göstərən yol mövcuddur. Bu istiqamətdə hər gün avtobuslar hərəkət edir. Qəsəbənin yolları İultinski-Eqvekinot avtomagistralına birləşir.

Hava əlaqəsi isə Şmitd hava limanı ilə təmin edilir.

İnanc[redaktə | əsas redaktə]

1991-ci ildən qəsəbəyə pravoslavlıq qədəm qoymuşdur. Bir müddət sonra burada məbəd ucaldılmışdır[3].

Hazırki vəziyyət[redaktə | əsas redaktə]

1930 - 2002-ci illər ərzində qəsəbədə orta məktəb fəaliyyət göstərirdi. Onun bağlanmasından sonra şagirdlər Rırkaypiy kənd məktəbinə köçürülmüşdür[4].

2013-cü ildə Çukot Muxtar dairəsinin rəhbərliyi əlalinidigər qəsəbələrə köçürməyi qərara alır.[5][6].

2014-cü ildə isə qəsəbədə yerləşən Mıs Şmitd aerodropunun bərpasını gerçəkləşdirirlər[7]. İnfrastrukturun inkişafı üşün 1,5 milyard rubl ayrılır.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. http://habstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/habstat/resources/867fee80497cbc9b8380df3fbd401489/%D0%A7%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8C+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F+%D0%A7%D1%83%D0%BA%D0%BE%D1%82%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%B0%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3%D0%B0+%D0%BF%D0%BE+%D0%BC%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%BC+%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%D0%BC+%D0%BD%D0%B0+1+%D1%8F%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%8F+2019+%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0.doc
  2. ТРРЛ «Север»
  3. Анадырская и Чукотская епархия
  4. МБОУ «Центр образования села Рыркайпий»
  5. "Население покидает чукотский поселок Мыс Шмидта". ДВ-РОСС. 17 июля 2013. İstifadə tarixi: 2013-10-20.
  6. Постановление Правительства Чукотского автономного округа от 17.04.2013 № 140 «Об утверждении региональной целевой программы „Оказание мер социальной поддержки гражданам, выезжающим из п. Мыс Шмидта Чукотского автономного округа в 2013 году“».
  7. "Восстановление аэродромов в Арктике". ИТАР-ТАСС. 11 августа 2014. İstifadə tarixi: 2014-08-14.