Məşkəy (Uçalı)

Məşkəy kəndi
Məşkəy kəndi
	başq. Мәҫкәү
	53°58′49″ şm. e. 59°06′09″ ş. u.HGYO
Ölkə	Rusiya
Əhalisi
Əhalisi	409 nəfər (2010)
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi	453747
	Xəritəni göstər/gizlə Məşkəy kəndi

Məşkəy (başq. Мәҫкәү, rus. Москово) — Başqırdıstan Respublikasının Uçalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Naurız kənd şurasının tərkibindədir.

Etimologiya

Başqırd dilində “Uçalı” (başqırd. Үс алды) hərfi mənada “qisas” deməkdir. Rəvayətə görə, 14-cü əsrin sonunda müasir şəhərin yerləşdiyi yerdə Teymur Qızıl Orda xanı Toxtamışla vuruşdu və Toxtamışın tərəfdarları olan köçəri Cənubi Ural başqırdlarını qırdı. Başqa bir nəzəriyyəyə görə, şəhər yaxınlıqdakı göllərə görə adlandırılmışdır: Böyük Uçalı və Malye Uçalı. Göllərin adlarının mənşəyi ilə bağlı da bir neçə nəzəriyyə mövcuddur. Başqırd geoloqları hesab edirlər ki, göllərin adı yuşalı sözündəndir, bu da öz növbəsində yuşa sözündən əmələ gəlib - keçmişdə boya istehsalında istifadə olunan qum və gil yataqlarının rəng diapazonu üçün ümumi başqırd adı. Başqa bir ehtimal da ondan ibarətdir ki, yuşalı sözünün çöküntüləri Uralda geniş yayılmış “yeşəm” mənasını verən yuşa sözündən əmələ gəlməsidir. Nəhayət, başqa bir versiyada göllərin adının tatarca “qəzəbli” mənasını verən açulı sözündən götürüldüyü bildirilir.

Tarixi

Şəhərin yaxınlığında Malı Uçalı--II aşkar edilmişdir.Altı min ildən çox əvvəl,hündür bir sıldırım qayalıqda balıqçılar qəbiləsi daşda yaşayış üçün daş çuxur kəsmişdir.Üstü loglarla örtülür,içərisində mərkəz tikilir,onun ətrafında gildən qab qırıqları və yəşəm çaxmaq daşı,qaya büllur və topazdan müxtəlif alətlərə rast gəlinir.

İnzibati və Bələdiyyə Statusu

İnzibati bölgülər çərçivəsində Uçalı,Uçalinski rayonunun inzibati mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir.İnzibati bölgü kimi ayrı-ayrılıqda respublika əhəmiyyətli Uçalı şəhəri - rayonların statusuna bərabər olan inzibati ərazi vahidi kimi birləşdirilmişdir.Respublika əhəmiyyətli Uçalı şəhəri bələdiyyə bölməsi olaraq Uçalı Şəhər Qəsəbəsi kimi Uçalı Bələdiyyəsinin tərkibinə daxildir.

İqtisadiyyat

Şəhərin ən böyük sənayesi Rusiyada sink konsentratının mühüm istehsalçısı olan filiz emalı və emal fabrikidir.(Uçalı mədən-metallurgiya kombinatı,Ural mədən-metallurgiya şirkəti).

Demoqrafiya

Əhali:37,788 (2010-cu ilin siyahıya alınması), 37,196(2002-ci ilin siyahıya alınması), 32,404(1989-cu ilin Sovet siyahıya alınması)

2010-cu ilin siyahıya alınmasına görə,şəhər əhalisinin etnik tərkibi aşağıdaki kimi olmuşdur:

1.Başqırdlar:50.2%

2.Ruslar:26.6%

3.Tatarlar:20.9%

4.Digər xalqlar:2.3%

Təhsil

Uçalıda altı məktəb var.Uçalıdaki ali təhsil müəssisələrinə Başqırd Dövlət Universitetinin Uçalı filialı,Mədən-Metallurgiya Kolleci,İncəsənət və Mədəniyyət Kolleci daxildir.

Coğrafi yerləşməsi

Məsafələr:

rayon mərkəzindən (Şaran): 69 km,
kənd sovetliyindən (Naurız): 9 km.
ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Şatrım stansiyası): 79 km.

Əhali

Əhali
2002^[1]	2009^[2]	2010^[3]
470	▲485	▼409

Milli tərkibi

2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (99 %) üstünlük təşkil edir.^[2]

İstinadlar

↑ Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более Arxivləşdirilib 2017-10-25 at the Wayback Machine (rus.). 3 fevral 2012 tarixində.
1 2 Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года Arxivləşdirilib 2013-05-16 at the Wayback Machine (rus.). 2 yanvar 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 2 yanvar 2014 tarixində Arxivləşdirilmişdir.
↑ 2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıya alınması. Başqırdıstan Respublikası yaşayış məntəqələrində əhalinin sayı Arxivləşdirilib 2019-05-17 at the Wayback Machine (rus.). 20 avqust 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 20 avqust 2014 tarixində.

Xarici keçidlər

asmo-rb.ru — Başqırdıstan Respublikası Bələdiyyələr Şurasının rəsmi saytı

[:1-1] Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более Arxivləşdirilib 2017-10-25 at the Wayback Machine (rus.). 3 fevral 2012 tarixində.

[:2-2] 1 2 Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года Arxivləşdirilib 2013-05-16 at the Wayback Machine (rus.). 2 yanvar 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 2 yanvar 2014 tarixində Arxivləşdirilmişdir.

[3] 2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıya alınması. Başqırdıstan Respublikası yaşayış məntəqələrində əhalinin sayı Arxivləşdirilib 2019-05-17 at the Wayback Machine (rus.). 20 avqust 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 20 avqust 2014 tarixində.

[1]

[2]

[3]