Məsdər

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Məsdər —

Her akşam votka rakı ve şarap

İçdikce delrir insan olur harap

Kurtar beni bundan, ne olurusn ya rabb

Bitsin artık şu serap, serap

Məsdərin feilə aid xüsusiyyətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Feil və ondan əmələ gələn məsdər eyni leksik məna bildirir. Məsələn, götür və götürmək sözlərinin leksik mənaları arasında fərq yoxdur. Amma qrammatik mənaları müxtəlifdir.
  • Məsdər təsdiq və inkarda işlənə bilir. Məsələn, təmizləmək və təmizləməmək.
  • Məsdər də feilin müəyyən növündə olur. Məsələn, görüş — görüşmək. Hər ikisi də qarşılıq bildirir.
  • Məsdər də təsirli və ya təsirsiz olur. Məsələn: oxumaq -təsirli, yerimək — təsirsiz.
  • Məsdər də feil kimi ətrafına söz toplayaraq məsdər tərkibi əmələ gətirir. Məsdər tərkibi bütövlükdə cümlənin mürəkkəb üzvü olur.

Məsdərin ismə aid xüsusiyyətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Məsdər isim kimi hallanır və mənsubiyyətə görə dəyişir. 3-cü şəxsdə məsdər mənsubiyyətə görə dəyişərkən, bəzən -maq2 şəkilçisi -ma2 şəklinə düşür. Məsələn, quşların oxumağı və quşların oxuması.
  • Məsdər isim kimi nə? sualına cavab verir.
  • Qoşmalarla işlənə bilir. Məsələn, dırmanmaq üçün, yeməkdən qabaq.
  • 3-cü şəxsdə xəbər şəkilçisi (-dır4) qəbul edib ismi xəbər olur (feili xəbər ola bilmir).

Məsdərin cümlədə rolu[redaktə | mənbəni redaktə et]

Məsdər cümlədə mübtəda, xəbər, tamamlıq, zərflik və bəzən qoşmalarla birlikdə işləndikdə təyin vəzifəsində çıxış edir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Ş.Sadıq, E.Nəcəfov, A.Əsədov — Azərbaycan dili, dərs vəsaiti. Bakı: Çaşıoğlu, 2009. — 272 s.