Mübtəda

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Mübtədacümlənin baş üzvü olub, hərəkət və əlaməti xəbərlə müəyyənləşən şəxsi, əşyanı bildirir.

  • Mübtəda "kim?", "nə?" bəzən də "hara?" sualına cavab verir, ismin adlıq halında olan sözlər və birləşmələrlə ifadə olunur. Məsələn: Anar (kim?) Şuşaya gedir. Onların evləri (nə?) Şuşadadır. Şuşa (hara?) gözəl və qədim şəhərimizdir.
  • Mübtəda cümlənin ən müstəqil üzvü olur və qramatik cəhətdən heç bir üzvdən asılı deyil.
  • Mübtəda ismin adlıq halında olan sözlər və söz birləşmələri ilə ifadə olunur.
  • Mübtəda cümlədə haqqında danışılan şəxs və ya əşyadır.
  • Mübtəda təyinlə yanaşma, xəbərlə isə uzlaşma əlaqəsində olur, hər ikisində də əsas tərəfdir.
  • Cümlədəki əsas fikir mübtədaya görə nizamlanır.

Mübtədanın ifadə vasitələri[redaktə | əsas redaktə]

İsimlə- Alpər döyüşür.

Əvəzliklə- Hamı bizdədir.

Sifətlə- Qocalar əyləşdi.

Sayla- Üçüncüsü sizdədir.

Məsdərlə- Gülmək sənin peşəndir.

Feili sifətlə- Döyüşənlər mükafatlandırıldı.

Zərflə- Yuxarı isti idi.

I növ təyini söz birləşməsi ilə- Qədim dövr çox sirlidir

II növ təyini söz birləşməsi ilə- Vətən oğlu döyüşə hazır olmalıdır.

II növ təyini söz birləşməsi ilə- Onun fikri sizi sevindirmək idi.

Qeyri-təyini söz birləşmələri ilə- Gözü sürməlilər bizim qızlardır.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]