Sifət (nitq hissəsi)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Sifət — əşyanın əlamətini bildirən əsas nitq hissəsi. Sifət necə? nə cür? hansı? suallarından birinə cavab verir.

Sifətlər əsasən əşyanın əlamətini, keyfiyyətini və rəngini təyin edir. Əlamət dedikdə, əşyanın zahiri görkəmi, keyfiyyət dedikdə isə onun daxili xüsusiyyəti nəzərdə tutulur. Əşyanın rəngi də onun əlamətlərindən biridir.

Sifət həmişə ismə aid olur, isimdən əvvəl gəlir, cümlədə ən çox təyin və xəbər vəzifəsində işlənir.

Sifətin müqayisə dərəcələri[redaktə | əsas redaktə]

Sifəti başqa nitq hissələrindən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərindən biri onun dərəcələridir. Müxtəlif əlamə,keyfiyyət dəyişmələrini ifadə etmək üçün sifətlərin düşdüyü şəkillərə sifətin müqayisə dərəcələri deyilir.Sifətin müqayisə dərəcələri aşağdakılardır: Adi dərəcə Əlamətin normada olduğunu bildirən dərəcə adi dərəcə adlanır.O, bütün dərəcələrə meyar hesab olunur Məsələn:böyük,kiçik,enli,çalışqan. Azaltma dərəcəsi Əlamətin və keyfiyyətin adi dərəcədən nisbətən az olduğunu bildirən dərəcədir.Məsələn ağımtıl ,uzunsov, gödərək .2 üsul ilə düzəlir morfoloji və sintaktik. Çoxaltma dərəcəsi Əlamətin və ya keyfiyyətin normadan çox olduğunu bildirir.2 üsul ilə düzəlir morfoloji və sintaktik.Məsələn:xırdaca, zil qara, ağappaq.

Sifətin quruluşca növləri[redaktə | əsas redaktə]

Sifət quruluşca sadə düzəltməmürəkkəb olur. Sadə sifətlər bir kökdən ibarət olur.Azaltma və çoxaltma dərəcəsində olan sifətlərdə sadə sayılır. Düzəltmə sifətlər əsasən isimlərə və fellərə leksik şəkilçilər artırmaqla düzəlir. Mürəkkəb sifətlər isə sintaktik yolla əmələ gəlir: 1: Bir sadə bir düzəltmə sifətin birləşməsi ilə (bitişik yazılır) 2: Hər ikisi düzəltmə sifətlırin birləşməsi ilə; açıqürəkli (bitişik yazılır) 3 Əks mənalı sifətlərin birləşməsi ilə (defislə yazılır) 4 eyni sözün təkrarı ilə məs: dadlı-dadlı (defislə yazılır).