Matiyen

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan ərazisində tayfalar (e.ə. VI-IV əsrlər)
1865 Spruner Map of the World under the Persian Empire - Geographicus - OrbisTerrarumPersici-spruner-1865.jpg

Matiyen, Matiyene, Mantiyen və ya MantiyeneGüney Azərbaycanın[1][2] qərbində padşahlıq adı idi. Strabon, Ptolemy, Herodot, PolibiBöyük Plini də daxil olmaqla qədim tarixçilər Medianın şimal-qərbində yerləşən bir bölgəni təyin etmək üçün Mantiane, Martiane, Matiana, Matiani, Matiene, Martuni kimi adları qeyd etmişlər.[3][4]

Etimologiyası[redaktə | əsas redaktə]

Matiyen adı, 800 il əvvəl Hurri əhalisini idarə edən Mitanni ilə əlaqəli ola bilər.[5] Matiyen adı, Matiyen xalqının şərqində yerləşən qonşu Matianus gölünə (Urmiya gölü) də tətbiq edildi.

Böyük ehtimalla Matiyen sözünün kökü "Mat" və ya "Mati", MadayMitan sözləriylə birgədir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Ehtimal ki, Hurro-Urartu dilində danışan Mannalılar, e.ə. VII və VIII əsrlərdə İskit-Kimmerilər tərəfindən tabe edildi. Matiyen, təxminən miladdan əvvəl 609-cu ildə Midiyalılar tərəfindən fəth edildi.

Matiyen, Əhəmənlərin fəthinə qədər Midiya İmperiyasının satrapına çevrildi. SaspirlərAlaradlar qəbilələri (Urartu qalıqları) ilə birlikdə Əhəmənlər İmperiyasının XVIII satrapyasının bir hissəsi oldu.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. The Cambridge history of Iran, Volume 2 by William Bayne Fisher, Ilya Gershevitch, Ehsan Yar-Shater, Peter Avery, pages 256-257
  2. Archaeology at the north-east Anatolian frontier, I.: an historical geography and a field survey of the Bayburt Province by A. G. Sagona, Claudia Sagona, pages 41-48
  3. History of the Medes Arxivləşdirilib 2011-05-13 at the Wayback Machine
  4. Kroll, S. "Places: 884179 (Matiane)". Pleiades. İstifadə tarixi: September 1, 2019.
  5. Bromiley, Geoffrey W. International Standard Bible Encyclopedia: E-J. 785.