Əhəmənilər dövləti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əhəmənilər İmperiyası
Ariyānām Xšaçam

İmperiya
E.ə. 550 — E.ə. 330


Standard of Cyrus the Great (Achaemenid Empire).svg Achaemenid Falcon.svg
Əhəməni bayrağı Əhəməni gerbi
AchaemenidMapBehistunInscription.png
Əhəmənilər İmperiyasının ən geniş sərhədləri
Paytaxt Babil
Böyük şəhərlər Həmədan, Persepolis, Pasarqad, Suz
Dil(lər) Qədim fars
Din Zərdüştilik
Pul vahidi Darik
Sahəsi 8.000.000 km²
Əhalisi 50 000 000 nəfər
İdarəetmə forması Monarxiya
Sülalə Əhəmənilər
Varislik
Midiya
Lidiya
Makedoniya İmperiyası
Map achaemenid empire en.png

Əhəmənilər dövləti[1] — e.ə. VI əsrin ortalarından 330-cu ilədək Yaxın və Orta Şərqin bir çox ölkəsini hakimiyyəti altında birləşdirən qədim İran dövləti.

E.ə. 550-ci ildə sonuncu Midiya hökmdarı Astiaq üzərində qələbə çalmış İran şahı Böyük Kir tərəfindən yaradılmışdır.

Əhəmənilər (Haxamanişilər) qədim İran hökmdarları sülaləsi idi. Nümayəndələri: II Böyük Kir, II Kambiz, I Dara, I Kserks, I Artakserks, II Kserks, Soqdian və ya Sekudian, II Dara, III Artakserks, Arses, III Dara. Makedoniyalı İsgəndər Əhəmənilər sülaləsinə son qoymuşdur.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

E.ə 558-ci ildə II Kir İran tayfaları ittifaqına başçılıq etmişdir. Bu ittifaqın başçılığı altında e.ə 553-cü ildə Midiya dövlətinə qarşı üsyan baş verdi. Üsyanın mərkəzi Parsua (Fars) vilayəti idi. Midiya hökmdarı Astiaq Parsuadakı qiyamın qarşısını ala bilmədi. Nəticədə e.ə 553-550-ci illərdə Midiya-Əhəməni müharibəsi baş verdi. Bəzi Midiya əyanları II Kirin ətrafına yığıldı. Beləliklə, Midiya süqut etdi. Torpaqlarında Əhəməni dövləti yarandı.

Ümümi Tarix[redaktə | əsas redaktə]

  1. E.ə 550-ci ildə Midiya torpağları işğal olundu
  2. E.ə 546-cı ildə Lidiya və Yunan(Kiçik Asiya) şəhər-dövlətləri işğal olundu
  3. E.ə 545-539-cu illərdə Kiçik Asiyada işğallar həyata keçirdi
  4. E.ə 538-ci ildə Babilistan işğal olundu.
  5. E.ə 616-612-ci ildə Aşşur dövləti süqut etdi.
  6. E.ə Ⅶ əsrin 50-ci illəri Aşşur dövləti ilə Midiya arasında toqquşma oldu.

Əhəməni şahı II Kir- E.ə 550-522[redaktə | əsas redaktə]

Əhəməni şahı I Dara-E.ə 522-486[redaktə | əsas redaktə]

  1. E.ə 519-512-ci illərdə Egey dənizi adaları, Frakiya, Makedoniya, Hindistan(şm.-q) işğal edildi;
  2. İnzibati,Mədəni,Maliyə islahatları keçirdi;
  3. E.ə 500-493-cü illərdə Kiçik Asiyada yunan üsyanları;

I Kserks-E.ə 486-465[redaktə | əsas redaktə]

I Artakserks-E.ə 465-424[redaktə | əsas redaktə]

== II Kserks-E.ə 424 ==?

Soqdian(Sekudian)-E.ə 424-423[redaktə | əsas redaktə]

II Dara-E.ə 423-404[redaktə | əsas redaktə]

  1. E.ə 405-ci ildə Misir üsyanı

II Artakserks-E.ə 404-358[redaktə | əsas redaktə]

III Artakserks-E.ə 358-338[redaktə | əsas redaktə]

Arses-E.ə 338-336[redaktə | əsas redaktə]

III Dara-E.ə 336-330[redaktə | əsas redaktə]

Əhəməni-Yunan müharibəsi Əhəməni-Makedoniya müharibəsinə çevrilmişdi.Nəticədə III Dara məğlub oldu və Baktriya canişini Bess tərəfindən öldürüldü


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Əhəmənilər dövləti // Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası (10 cilddə). — IV cild. Bakı, 1980. — Səh.: 253.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Əhəmənilər dövləti ilə əlaqəli mediafayllar var.