Meğri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Meghri.jpg

Meğri (və ya Mığrı, Mehri) — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Zəngəzur mahalı ərazisindəki Meğri rayonunun mərkəzi, şəhər.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Mənbələrdə Mığrı[2], Mehri formalarında işlənir. Eyni zamanda yerli əhali - Meğri rayonunda yaşamış bütün azərbaycanlılar rayonun adını Mığn formasında işlədirdilər. İnzibati rayon kimi 9 sentyabr 1930 - cu ildə təşkil edilmişdir. Rayon ərazisi qədim Azərbaycan torpağıdır. VII əsrdən XI əsrə qədər ərəblərin işğalı altında olmuş, XI-XIII əsrlərdə səlcuq türklərin tabeliyində olmuşdur. XV-XVI əsrlərdə Səfəvilər dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur. 1730 -cu ildə ərazi türklər tərəfəindən idarə olunmuşdur. 1735-cı ildə rayonun ərazisi Nadir şahın hakimiyyəti altına keçmişdir. 1822-cı ildə yaradılan Azərbaycanın Qarabağ vilayətinin tərkibinə daxil olmuşdur. 1828-ci il Türkmənçay müqaviləsinə əsasən Azərbaycanın tərkibində Rusiyanın tabeçiliyinə keçmişdir. 1868-cı ildə yaradılan Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasının tərkibinə daxil olmuşdur. İndiki Ermənistanda 1920-ci il noyabrın 29-da sovet hökuməti qurulandan sonra Ermənistan adlanan respublikanın tərkibinə daxil edilmişdir. 9 sentyabr 1930 - cu ildə Meğri rayonu yaradılmışdır. Rayon mərkəzi Meğri 1958-cı ildə şəhər tipli qəsəbə statusu almışdır.

Toponim türk dilində «quruyan, az sulu çöl çayı olan dərə», «yüksəkliklərində aşırımı olmayan çıxılmaz dərə», «dalan kimi dərə» mənasında işlənən mukır, mukur sözünün[3] fonetik variant olan mığrı sözü əsasında formalaşmışdır. Relyef əsasında yaranan sadə quruluşlu toponimdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Meğri rayonunun ərazisində 1831-ci ildə 1143 nəfər azərbaycanlı, 1031 erməni, 1873c ildə 2997 nəfər azərbaycanlı, 3010 erməni, 1886-cı ildə 2611 nəfər azərbaycanlı, 4213 erməni, 1897-ci ildə 3998 nəfər azərbaycanlı, 5765 erməni, 1922-ci ildə 1545 nəfər azərbaycanlı, 6370 erməni, 1926-cı ildə 1985 nəfər azərbaycanlı, 6517 erməni, 1931-ci ildə 2329 nəfər azərbaycanlı, 7097 erməni yaşamışdır[4].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002. ISBN 5-8066-1452-2
  2. 207, s. 187
  3. Мурзаев Э.М. Словарь народных географических терминов, М., «Мысль», 1984. s.382
  4. erm. Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931). Հեղինակ: Զավեն Կորկոտյան. Յերեվան: Մելքոնյան ֆոնդի հրատ, 1932.; rus. Население Советской Армении за последние сто лет (1831-1931). Автор: Завен Коркотян. Ереван: Издательство «Мелконян фонд», 1932.; azərb. Son yüzildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831–1931). Müəllif: Zaven Korkotyan. İrəvan: «Melkonyan fond» nəşriyyatı, 1932. s. 167-169