Mingəçevir yazıları

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mingəçevir yazıları
Base of a column with Albanian inscription.JPG
Material qum daşı
Yazı alban əlifbası ilə qafqaz albanlarının dilində yazılmış kitabə
Yeri Mingəçevir kilsə kompleksi
Tarixi 1946
Saxlanılır Azərbaycan Tarix Muzeyi, Bakı
Commons-logo.svg Mingəçevir yazıları Commonsdа

Mingəçevir yazıları - Mingəçevir kilsə kompleksində qazıntılar zamanı tapılmış, üzərində Qafqaz albanlarının dilində mətnlər olan kitabələr.

Xaç daşı[redaktə | əsas redaktə]

Mingəçevir kilsə kompleksi ərazisində arxeoloji qazıntılar zamanı üzərində tovuzquşları və müqəddəs xaç təsviri olan alban yazılı daş aşkarlanmışdır. Daş bəzi araşdırmaşılara görə xaç altlığı, bəzilərinə görə isə qurbangah olmuşdur. Daşın üzərindəki mətni Jost Gippert deşifr etməyi bacarmışdır:

Xaç daşının 4 tərəfində olan yazılar
  1. Ağamız İsanın adı ilə! Bu sütunun ... üzərində ucaldılmışdır ... xaç
  2. Xosrovun 27-ci ilində
  3. ...birinci...
  4. Abas, Çolanın yepiskopu hazırladı bu(nu). [1]

Şamdan[redaktə | əsas redaktə]

Qazıntılar zamanı tapılan şamdan üzərindəki yazıları Volfqan Şulze 2003-cü ildə deşifr etmişdir. Şamdan ətrafındakı yazılar tam sıralanmadığı üçün düzgün cümlə qurmaq mümkün olmasa da, sözlər ayrılıqda deşifr olunmuşdur[2][3]:

  • Mən...kafirlik...qul...Allah..bu..yalvarış
  • Mən...siz..et..et..sevgi
  • Yanğın...

Digər şamdanda isə çox güman bir neçə sözün qısaltması olan Alban hərfləri, "İsa" və "oğul" sözləri oxunur.

Tağlar[redaktə | əsas redaktə]

Qazıntılar zamanı tapılan məbəd tağlarının üzərindəki bəzi yazıları da deşifr edən Şulze bunları belə açıqlamışdır:

  • Mən..ortada..çünki..ruh..

Digər tağın üzərindəki yazı "Mana.." deyə oxunmuş, sonrası zədələndiyi üçün tam deşifr edilə bilməmişdir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Gippert et al. 2009-10, §4.3.1
  2. Murav’ev, S.N. 1981. Tri ėtjuda o kavkazsko-albanskoj pismennosti. EIKJ VIII:222-325.
  3. Volfqanq Şulze. Das Alte im Neuen: Sprachliche Überlebensstrategien im Ostkaukasus. P. Schrijver & P.-A. Mumm (Hrsgg.). Sprachtod und Sprachgeburt. Schriftenreihe des Zentrums für Historische Sprachwissenschaft, Univ. München.