Mucibur Rəhman

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mucibur Rəhman
benq. শেখ মুজিবুর রহমান
Mucibur Rəhman
1950-ci il
Bayraq
Banqladeş prezidenti
Bayraq
17 aprel 1971 — 12 yanvar 1972
Baş nazir: Tacəddin Əhməd
Sələfi: vəzifə təsis edilib
Xələfi: Səyid Nazrul İslam
Bayraq
Banqladeş baş naziri
Bayraq
12 yanvar 1972 — 24 yanvar 1975
Prezident: Əli Səid Çoudxuri
Məhəmməd Məhəmmədullah
Sələfi: Tacəddin Əhməd
Xələfi: Əli Mənsur
Bayraq
Banqladeş prezidenti
Bayraq
25 yanvar 1975 — 15 avqust 1975
Baş nazir: Əli Mənsur
Sələfi: Məhəmməd Məhəmmədullah
Xələfi: Xondaker Muştaq Əhməd
 
Partiya: Bütün Hindistan Müsəlman Liqası (? - 1949)[1]
Banqladeş Avami Liqası (1949-1975)
Banqladeş Kirsak Sramik Avami Liqası
Təhsili: Maulana Azad Kolleci
Dəkkə Universiteti
Doğum tarixi: 17 mart 1920(1920-03-17)
Doğum yeri: Tonqipara, Benqal əyaləti, Britaniya Hindistanı
Vəfat tarixi: 15 avqust 1975(1975-08-15)
Vəfat yeri: Dəkkə, Banqladeş
Həyat yoldaşı: Şeyx Fazilatunes Mujib[2]
Uşaqları: Şeyx Hasina[2]
Şeyx Rehanna[2]
Şeyx Kamal[2]
Şeyx Camal [2]
Şeyx Rasel[2]

Şeyx Mucibur Rəhman (benq. শেখ মুজিবুর রহমান; d.17 mart 1920(1920-03-17) - ö.15 avqust 1975(1975-08-15)) — Banqladeş Respublikasının siyasi lideri və dövlətin qurucusu. Banqladeş Respublikası Müvəqqəti Hökümətin baş naziri olmuş və 1971-ci ildə Banqladeşin ilk prezidenti seçilmişdir. Xalq arasında Şeyx Mucib və ya sadəcə Mucib adlanan Mucibur Rəhman, Bangabandhu (benq. বঙ্গবন্ধু - Banqladeş xalqının dostu) adına layiq görülmüşdür. O, həmçinin Banqladeş xaqlnını atası adlanır. Onun qızı Şeyx Hasina 2009-cu ildə ölkənin baş naziri seçilmişdi.

Gənclik həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Mucibur Rəhman Britaniya Hindistanının Benqal əyaləti Gopalganc rayonu Tongipara kəndində anadan olmuşdur[3]. KəlküttəDakka Universitetlərində hüquq və siyasi elmlər ixtisaslarında təhsil aldı. Gənc yaşlarından İngilislərə qarşı azadlıq hərəkatına qoşulur və həbs edilir. 1949-cu ildə Avropa Birliyinin qurucuları arasında yer aldı və birliyin baş katibliyi vəzifəsini tutdu. 1955-ci ildə Pakistan Milli Məclisinə üzv seçildi. 1958-ci ildə inqilabla hakimiyyətə gələn Əyyub xana qarşı çıxdı. 1965-ci ildə Şərqi Pakistanın muxtariyyət verilməsi üçün proqram hazırladı. Ölkəni parçalamaq səbəbi ilə günahlandırılaraq həbs edilən Mucibur xalqın təzyiqi ilə azad edilir. 1969-cu ilin martında Əyyub xanın yerinə Yəhya xan hakimiyyətə keçdi.

Yəhya xan Mucibur Rəhmanın istəklərinə çox sərt münasibət bəslədi. Qərbi Pakistan ordusunu Şərqi Pakistana yeritdi. Şərqi Pakistan əhalisi Hindistana sığındı. Hindistan silahlı qüvvələri hesabına Qərbi Pakistanı məğlub etdilər. hakimiyyətə gələn Zülfüqar Əli Butto tərəfindən azadlığa buraxılan Mucibur 1972-ci ilin yanvarında Banqladeşin baş naziri olur. 1975-ci ilin əvvəllərindən prezident vəzifəsinidə ələ keçirdi. 1975-ci ilin 15 avqust tarixində çevrilişlə hakimiyyətdən getdi və ailəsi ilə birlikdə öldürüldü.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ahmad, Syed Nur; Baxter, Craig; Ali, Mahmud (1985). From martial law to martial law: politics in the Punjab, 1919–1958. Boulder, Colorado: : Westview Press. p. 338
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Kādira, Muhāmmada Nūrula (2004). Independence of Bangladesh in 266 days: history and documentary evidence. Dhaka: Mukto Publishers. p. 440.
  3. Rashid, Harun-or. "Rahman, (Bangabandhu) Sheikh Mujibur" Asiatic Society of Bangladesh. İstifadə tarixi:2015-11-8