Britaniya Hindistanı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Britaniya Hindistanı
PaytaxtıKəlkütə, Dehli
Rəsmi dilləriingiliscə
Dini
Hinduizm, islam, Siqhizm, buddizm, xristianlıq
İdarəetmə formasıKonstitusiyalı monarxiya
Tarixi 
• Yaranması
1858
• Süqutu
15 avqust 1947
Ərazisi
• Ümumi
  • 4.917.273 km² (1918)
  • 4.238.773 km² (1938)
Britaniya Hindistanının bayrağı

Britaniya Hindistanı (ing. British Raj) - Cənubi Asiyada (indiki Hindistan, Pakistan, Banqladeş,Myanma,Seylon) XVIII əsrin ortalarından 1858-ci ilədək Ost-Hind şirkətinin, sonra isə 1947-ci ilədək Britaniya imperiyasının hakimiyyətində olan ərazi.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Britaniya Hindistanının tərkibinə 1796-1802-ci illərdə Seylon (indiki Şri-Lanka); 1826, 18521885-ci illərdə ərazisinin tədricən işğalı nəticəsində 1935-ci ilədək Birma (indiki Myanma); 1839-1937-ci illərdə Ədən; 1811-1814-cü illərdə Yava; Böyük Britaniyanın Malayya və Sinqapurdakı mülkləri (Streyts-Setlments, 1826-1867) daxil edilirdi. 1858-ci ildə Ost-Hind şirkəti ləğv edildi və Britaniya Hindistanı biləvasitə Böyük Britaniya kraliçası Viktoriyaya tabe oldu. 1876-cı ildə Viktoriya Hindistanın imperatriçəsi elan edildi. Britaniya Hindistanı Londondakı Hindistan məsələləri üzrə stats-katib (nazir) və Kəlkətədəki (1911-ci ildən Dehlidəki) general-qubernator (vitse-kral) tərəfindən idarə olunurdu. O, müstəqil dövlətin bəzi atributlarına (hökumət, büdcə, ordu) və Qanunverici məclisə (1919-cu ildən) malik idi. Britaniya Hindistanının bütün sakinlərinin irqindən, milliyətindən, və dinindən asılı olmayaraq idarəçilikdə və məhkəmədə bərabərliyi rəsmən elan edilirdi. Britaniya Hindistanı 1919-1946-cı illərdə Millətlər Cəmiyyətinin üzvü olmuşdur.

Britanya hindistanın parçalanışı və birləşmiş krallıq hakimyətinin sonu[redaktə | mənbəni redaktə et]

Birləşmiş krallıq 2-ci dünya muharibəsindən sonra koloniyasının dəstəyi üçün azadlığı üçün söz vermişdi Britanya hindistanında üsyanlar baş verirdi bunların hamısı sepoylar yəni birləşmiş krallıqa xidmət edən əsgərlər tərəfindən bastırıldı brumaseylon isə britanya hindistanının hakimyətində deyildi 1947-ci ilin 15 avqustunda isə hindistan müsəlman və hind əhali olmaq üzrə 2-yə ayrıldı müsəlmanları çox olduğu yer pakistan və şərqi pakistan (1971)qədər yəni banqladeş hind əhali isə hindistan dövlətini qurdular hindistanda azadlıq uğrunda mübarizədə iki şəxs vardı Məhəmməd Əli Cinnah(müsəlman azadlıq hərəkatçısı) və Mahatma Qandi(hind hərəkat başçısı) 1947 ci ilin 15 avqust bölnməsindən 3 il sonra 1950-ci ildə respublika elan olunur və dominyonluğ ləvğ edilir bruma və ya Myanma əyaləti isə birləşmiş kralıqa bağlı əyalətdi 1948-ci ildə müstəqil olur və həmin il seylonda müstəqil olur belləlikl Britanya hakimyəti sona çatır amma indi myanmar xaric hamısı Millətlər Birliyinə üzv olur.

hindistan ərazisində muharibələr və problemlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hindistan ilə pakistan arasında problemli məsələ olan Kəşmir problemi hələdə ortadan qaldırılmayıb kəşmir əhalisi müsəlman ama idarəçisi hind olduğu üçün iki ölkə bir bir-birilə muharibə aparmış ama heç nə əldə etməmişdir çində hindistanın şimal bölgəsini ələ keçirmiş hind-çin muharibəsi kəşmirArunaçal Pradeş işgal etmiş və beləliklə hind-çin əlaqələri pisləşmiş ama çin-pakistan əlaqələri yaxşılaşmış və çinlilər kəşmir problemində pakistanlıların tərəfini tutmuşdur BMT isə döyüşü dayandırmışdır.

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]