Mun Çe-İn

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Mun Çje İn
kor. 문재인, 文在寅
Moon Jae-in presidential portrait.jpg
bayraqCənubi Koreyanın 12-ci Prezidenti
10 mart 2017-ci ildən
Sələfi Pak Kın He
Şəxsi məlumatlar
Təhsili Kyonxi Universiteti
Doğum tarixi (68 yaş)
Doğum yeri Koce, Cənubi Koreya Cənubi Koreya

İmzanın şəkli
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Mun Çe İn (kor. 문재인: 24 yanvar 1953[1][2], Geoje[d], South Gyeongsang[d]) — 2017-ci ildən Cənubi Koreyanın hazırkı prezidenti olan Cənubi Koreyalı bir siyasətçi və hüquqşünasdır. O, əvvəllər 19-cu Milli Məclisin üzvü və Koreya Demokratik Partiyasının lideri No Mu Hyonun mülki işlər üzrə baş katibi və aparat rəhbəri vəzifələrində çalışıb.

Şimali Koreyalı qaçqın olaraq doğulan Mun, cənubdakı liman şəhəri Busan-da yoxsulluq içində böyüdü. Məktəbdə əla oxudu və "Kyung Hee" Universitetində hüquq təhsili aldı. Hüquqşünas oldu və daha sonra No Mu Hyon ilə insan hüquqları fəallığı ilə məşğul oldu. Yuşin Konstitusiyasına etiraz aksiyası təşkil etdiyi üçün həbs edildi. İnsan haqları qanununda çalışması nəticəsində Moon, 2002-ci ildəki uğurlu prezident seçkilərində uzun müddətdir müəllimi No Mu Hyonun kampaniya meneceri seçildi. Müxtəlif vəzifələrdə Roh rəhbərliyində çalışdı. 2012-ci ildə Mun 2012-ci il prezident seçkilərində Demokratik Vahid Partiyasına namizəd idi və burada (Park Geun-hye) Pak Qeunhaye-yə azca fərqlə uduzdu; Paka bu seçkidə yerli kəşfiyyat xidmətləri kömək etdi.

Mun, 2017-ci ildə Pak Qeunhaye-nin vəzifədən kənarlaşdırılmasının ardından Demokratik Partiyanın namizədi olaraq prezident seçildi.Prezident olaraq Mun, 2018-ci ilin aprel, may və sentyabr aylarında Koreyalararası zirvələrdə Şimali Koreya sədri (Kim Jong-un) Kim Çon-un ilə görüşləri nəticəsində beynəlxalq diqqəti qazandı və bu, onu Şimali Koreyalı həmkarı ilə görüşən üçüncü Cənubi Koreya prezidenti etdi. 30 İyun 2019 -cu ildə Koreya Silahsızlaşdırılmış Bölgəsində həm Kim, həm də ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşdü.

Mun Şimali Koreya ilə sülh yolu ilə birləşməyi dəstəkləyir.İqtisadi siyasətlə əlaqədar olaraq, chaebolların (konqlomeratların) islahatının tərəfdarıdır, O minimum əmək haqqını 16 % -dən çox artırdı və maksimum iş həftəsini 68 -dən 52 saata endirdi. Munun COVID-19 pandemiyasına cavabı zamanı ölkə daxilində və beynəlxalq aləmdə təriflər aldı və partiyasının 2020-ci il qanunverici seçkilərində tarixi bir qələbə qazanmasına kömək etdi.

Erkən həyat, təhsil və hərbi xidmət[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mun Çe İn 24 Yanvar 1953-cü ildə Cənubi Koreyanın Geoje şəhərində, Koreya Müharibəsinin bitməsinə az qalmış, atası Mun Yon-hyon və anası Kan Han-okun beş övladı arasında ikinci uşaq və böyük oğul olaraq dünyaya gəlmişdir.

Valideynləri Şimali Koreyanın Cənubi (Hamgyong) Hamyon əyalətindən olan qaçqınlar idi, Koreya müharibəsi zamanı Hungnamın boşaldılanda doğulduqları Hungnam şəhərindən qaçmışdılar. Atası Mun Yon-hyon, Cənubi Hamgyong əyalətinin Hamju bölgəsindəki Heungnam şəhərində əsas vəzifələrdən biri olaraq, xüsusən də Koreya koloniya xalqının düyülərini saxlayan kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri olaraq çalışdı.

Ailəsi sonda Busanda məskunlaşdı. Atası, Şimali Koreyada olduğu kimi, dövlət işçisi olmaq istəmədiyindən, corab satmaqla məşğul olur və ailəsi böyük borca düşür. Anası, yardım təşkilatlarından aldığı paltarları satmaq və briketləri çatdırmaqla əsas qazanan oldu. Mun bir dəfə verdiyi müsahibədə, ailəsinin velosiped və ya aylıq təhsil haqqı ödəyə bilməyəcək qədər kasıb olduğu üçün velosiped sürməyi bilmədiyini söylədi.

Mun, Kyungnam Liseyinə girdi və sinifinin ən yaxşı oxuyan tələbə oldu. Tam bir təqaüdlə Kyung Hee Universitetində hüquq fakültəsinə qəbul edildi. Universitetdə gələcək həyat yoldaşı (Kim Jung-suok) Kim Çunsok ilə tanış oldu.

Yuşin Konstitusiyasına qarşı tələbə etirazı təşkil etdikdən sonra tutuldu, məhkum edildi, həbs edildi və universitetdən qovuldu. Daha sonra orduya çağırıldı və Cənubi Koreyanın xüsusi təyinatlılarına təyin edildi, Panmunjomda balta qətl hadisəsi zamanı "Paul Bunyan Əməliyyatı" na qatıldı. Qayıdandan sonra, atasının ölümü onu bar imtahanına girməyə qərar verdi. Budist məbədi (Daeheungsa)Dayonqsa-ya imtahan vermək üçün getdi və 1979 -cu ildə iki turdan birincisini keçdi. 1980 -ci ildə təhsilini başa vurmaq üçün universitetə qayıtdı.

Elə həmin il ikinci turdan keçdi və Məhkəmə Tədqiqat və Təlim İnstitutuna qəbul edildi. O, sinifdə ikinci olaraq İnstitutu bitirdi, lakin tələbə olduğu müddətdə Pak Çon Hi-nin hakimiyyəti altında Yushin diktaturasına qarşı fəallıq göstərdiyi üçün hakim və ya dövlət ittihamçısı olmaq üçün qəbul edilmədi.Mun bunun əvəzinə xüsusi praktikaya getməyi seçdi.

Erkən karyera[redaktə | mənbəni redaktə et]

İnsan hüquqları üzrə vəkil[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vəkil olduqdan sonra, 1980-ci illərdə gələcək prezident No Mu Hyon yanında çalışdı.Roh ilə yanaşı, əmək hüquqları məsələlərini əhatə edən işlərə baxdı və əmək insan hüquqları sahəsində etdiyi işlərlə məşhur oldu.2009 -cu ildə No Mu Hyon intihar edənə qədər dost olaraq qaldılar.

1988 -ci ildə Cənubi Koreyanın mütərəqqi "Hankyoreh" qəzetinin qurucu üzvü idi.

No Mu Hyon rəhbərliyi[redaktə | mənbəni redaktə et]

No-nun israrına tabe olan Mun, prezidentliyə namizədliyi dövründə Rohun kampaniya meneceri oldu. No-nun qalibiyyətindən sonra Mun, prezident administrasiyasında müxtəlif vəzifələri tutan Rohun yaxın köməkçisi oldu. Mun, 2003-2008 -ci illərdə Vətəndaş Məsələləri üzrə Baş Prezident Katibi, Vətəndaş Cəmiyyəti üzrə Böyük Prezident Katibi və Baş Prezident Katibi vəzifələrində çalışdı. Milli Məclis 2004 -cü ildə No-nu işdən çıxartmaq üçün səs verəndə, Mun Konstitusiya Məhkəməsində No üçün qanuni nümayəndə heyətinə rəhbərlik etdi və qalib gəldi. Mun,No Mu Hyon qərargah rəisi olaraq, Koreyalararası 2-ci Zirvə hazırlıq komitəsinə rəhbərlik etdi, lakin zirvəyə qatılmadı.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Moon Jae In // Brockhauz Ensiklopediyası (alm.)
  2. Moon Jae-in // Munzinger Personen (alm.)