Nigar Şıxlinskaya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox character.png
Nigar Şıxlinskaya
Fotoqrafiya
Doğum tarixi
21 mart 1878(1878-03-21)
Doğum yeri Tbilisi, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 15 avqust 1931 (53 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Həyat yoldaşı Əliağa Şıxlinski
VətəndaşlıqFlag of Russia.svg Rusiya İmperiyası
Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg SSRİ
Peşəsi Tibb bacısı

Nigar Hüseyn Əfəndi qızı Şıxlinskaya (21 mart 187815 avqust 1931) — ilk azərbaycanlı şəfqət bacısı, ilk ali təhsilli azərbaycanlı qadın. Birinci Dünya müharibəsində yaralılara tibbi yardım göstərən Qadın Komitəsinin sədri, General Əliağa Şıxlinskinin həyat yoldaşı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Nigar Hüseyn Əfəndi qızı Şıxlinskaya 1878-ci ildə Tiflisdə anadan olmuşdur[1]. İlk azərbaycanlı şəfqət bacısıdır. Birinci dünya müharibəsinin iştirakçısıdır. Tiflisdə Zaqafqaziya Qızlar İnstitutunu bitirən (1889) ilk ali təhsilli azərbaycanlı qadındır. Rus, fransız, ərəb, fars dillərini mükəmməl bilirdi.

Tibbi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Nigar xanım ağlı, biliyi, dünyagörüşü ilə görkəmli sərkərdənin, doğrudan da, həyat dostu olur. Birinci Dünya müharibəsi başlayanda, yaralı əsgərlərə tibbi yardım üçün yaradılan Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin sədri seçilir. Nigar xanımın başçılıq etdiyi xəstəxana o qədər məşhurlaşıbmış ki, ora "Şıxlinski xəstəxanası” deyirlərmiş. O, həmçinin 1914-cü ildə yaradılan Qadın Xeyriyyə Cəmiyyətinin də sədri idi. Bundan başqa 1920-ci il martın 10-da Əliağa Şıxlinskinin və Fətəli Xan Xoyskinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyəti təsis edilir. Nigar Şıxlinskaya Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin "Şəfqət xidməti”nin banisi olur. Həmçinin Nigar xanım məqalələr yazır, dul qadınların, ailədən məhrum olmuş uşaqların haqlarını qoruyurdu.

İctimai fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1918-ci ildən Ə.Şıxlinski Qafqaza qayıdır. Bakıya qayıtdıqdan sonra Nigar xanım "Yeni fikir” qəzetində Azərbaycan ədəbiyyatına, dilinə aid məqalələr yazır. "Dilimizdə olan ərəb, fars sözlərini mümkün qədər əvəz edib Azərbaycan sözlərini işlətmək lazımdır. Çünki öz dilimizdə Azərbaycan sözləri çoxdur. Ərəb və fars sözlərini ancaq azərbaycanca əvəzi olmadıqda izahlarla işlətməliyik”,- deyə yazılmış məqalələri çapdan çıxır.

Vəfatı[redaktə | əsas redaktə]

1931-ci il avqustun 15-də generala ağır itki üz verir - Nigar xanım vəfat edir. Nigar xanımın anası Səadət xanım qızından bir il öncə dünyasını dəyişmişdi. Həm anasının ölümü, həm də bircə oğlunun Türkiyədə itkin düşməsi Nigar xanımı sarsıtmaya bilməzdi.

Nigar xanım Əliağa Şıxlınskinin xatirələrində[redaktə | əsas redaktə]

Ə.Şıxlinski "Xatirələrində” belə yazır: "Mənim hər şeyim: həm səadətim, həm də səhhətim onunla getdi "Bir yerdə keçirmiş olduğumuz iyirmi iki illik həyatın aydın səmasında bir bulud ləkəsi belə görünmədi”. "Mənim ölüm tariximi sevimli Nigar xanımın vəfatı günü ilə hesablayın”. Şıxlınski özü isə Nigar xanımdan 11 il sonra vəfat edir. Bu 11 il ərzində isə hər cümə axşamı günündə Nigar xanımın qəbrini ziyarət edir. Generalın 4 vəsiyyəti var və bu 4 vəsiyyətin dördündə də qeyd edir ki, məni sevimli Nigar xanımın yanında dəfn edərsiniz. Əliağa Şıxlınskinin Nigar xanıma həsr etdiyi "Ey Sevdiyim Dilruba”, "Ana və onun əziz Nigarına” adlı şeiri var. Şeirlər o qədər incə ruhla yazılıb ki,istər istəməz bir hərbiçinin qələmindən çıxmasına inanmaq çətindir. Amma bu həqiqətən də belə idi. Şair qəlbli general və onun zəngin dünyagörüşə malik xanımına yazdığı bu şeirlər o qədər gözəldir ki, hətta Üzeyir Hacıbəyov "Ey sevdiyim,ey dilruba” şeirinin 2 bəndinə romans bəstələmişdir. Əliağa Şıxlınski də elə Nigar xanımın vəfat etdiyi ayda 1942-ci ilin avqust ayında vəfat edir və Nigar xanımla yanaşı dəfn olunur.


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Nigar Şixlinskaya (1878 - 1940)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]