Oğlanqala

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Oğlanqala
39°35′13″ şm. e. 45°02′46″ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Muxtar respublika Naxçıvan MR
Rayon Şərur rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Mərkəzin hündürlüyü 853 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi 1.193 nəfər
Xəritəni göstər/gizlə
Oğlanqala xəritədə
Oğlanqala
Oğlanqala

OğlanqalaAzərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Eyniadlı bələdiyyənin mərkəzi. Keçmiş Ulya Noraşen kəndi.

Kəndin adının dəyişdirilməsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Naxçıvan Muxtar Respublikasının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarına görə (Bakı şəhəri, 7 fevral 1991-ci il, № 55—XII) indiki Şərur rayonunun Ulya Noraşen kəndi Oğlanqala kəndi və müvafiq olaraq Ulya Noraşen kənd Soveti də Oğlanqala kənd Soveti adlandırılmışdır.

Coğrafi mövqeyi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Rayon mərkəzindən 8 kilometr şimalda, Arpaçayın sahilində, düzənlikdədir. Yaxınlığında mərmər yatağı yerləşir.

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əhalisi 2915 nəfərdir.(2009 - cu il)[1] Əhali taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur.

Tarixi və mədəniyyət abidələri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Memarlıq abidələrindən qala divarları, üç bürc var. Kənd yaxınlıqda yerləşən eyni adlı qədii yaşayış məntəqəsini adını daşıyır.

Oğlanqala yaşayış yeri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şərur rayonunda eradan əvvəl 2-1-ci minilliklərə aid yaşayış yeridir. Arpaçay sahilindəki Qaratəpə dağındadır. Sahəsi 40 hektar, mədəni təbəqinin qalınlığı 5 metrdən artıqdır. Dağın şimal yamacı sıldırımdır. Digər yamaclar isə möhtəşəm müdafiə divarı ilə əhatələnmişdir. Divarlar uzunluğu 1.5 – 3 metr, qalınlığı isə 1 metrdən çox olan kobud yonulmuş nəhəng daşlardan tikilmişdir. Bu baxımdan abidə çox vaxt siklop tikililərə aid edilir. Divarların bəzi yerlərində üst-üstə qoyulmuş 4 cərgə daş qalmışdır. Dağın cənub-qərbində kiçik bürclərə oxşar yarımdairəvi tikililər var. Tikinti üslubuna görə Oğlanqala assurların dağ qalalarına oxşayır. Oğlanqalanın mərkəzindəki eni 70, uzunluğu 100 metr olan Narınqalada aşkar edilmiş daş sütun qalıqları vaxtilə burada müxtəlif ictimai binaların olduğunu göstərir. Narınqala hər tərəfdən divarlarla əhatə olunmuşdur. Oğlanqaladan eradan əvvəl 1-ci minilliyin ikinci yarısı və eramızın 1-2-ci əsrlərinə aid tufdan hazırlanmış dən daşları, son orta əsrlərə aid şirli və şirsiz saxsı məmulatı və sairə maddi mədəniyyət materilları da toplanmışdır. Əlverişli təbii-coğrafi və strateji mövqedə yerləşməsi Oğlanqaladan uzun müddət müdafiə istehkamı kimi istifadə olunduğunu göstərir. Oğlanqala yaşayış yerində apaılan tədqiqatlar (2006-2011) göstərir ki, Oğlanala Urartunun sərhədləri yaxınlığında yerləşmiş və onun ilk tarixi Urartulara qarşı mübarizə ilə bağlı olmuşdur. Oğlanqaladan tapılan keramika və digər nümunələr Oğlanqalanın Urartu ilə, həmçinin İran və Gürcüstanın digər cəmiyyətləri ilə ticarət əlaqələri saxladığını təsdiq edir. Saraydan tapılan və üzərində mixi işarələr olan təsərrüfat küpünün parçaları Oğlanqalanın yazı sistemini də Urartudan mənimsədiyini göstərir. Oğlanqalanın cənub-şərqində Dəmir dövrünə aid binaların tədqiqi yaşayış yerində əhalinin böyük qisminin maldarlardan ibarət olduğunu göstərir. Ehtimal ki, Oğlanqala müəyyən mərhələdə Urartunun e.ə. 9-cu və 8-ci əsrlərdə müharibələr apardığı və urartuların Etuini adlandirdığı kiçik tayfaların və dövlətlərin birliyinə daxil olmuşdur. Urartuların Etuini tayfalarını uzaq şimalda, Göyçə gölünün yaxınlığında yerləşdiyini xatırlasa da, qeyd etmək lazımdır ki, bu tayfalar Naxçıvanın qonşuluğunda yerləşən böyük tayfa birliyi olmuşdur. Antik mənbələr bu bu tayfaların yaşadığı ərazini Otena adı ilə xatırlamışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, bu bu vilayətin lokallaklaşdırıldığı ərazi Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin yayıldığı ərazi ilə üst-üstə düşür.Tədqiqatlar nəticəsində Oğlanqalanın əsas fəaliyyət dövrünün eradan əvvəl 9-4-cü əsrlər olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Yaşayış yerinin müasir dövrdək saxlanmış qala divarları eradan əvvəl 1-ci minilliyin əvvəllərində tikilmiş və antik dövrədək istifadə olunmuşdur.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]