Oleandr hafı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Oleandr hafı
Daphnis nerii BMNHE813072 male up.jpg
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Buğumayaqlılar
Sinif: Cücülər
Dəstə: Pulcuqlular
Fəsilə: Haflar
Cins: Daphnis
Növ: Oleandr hafı
Elmi adı
Daphnis nerii (Linnaeus, 1758)
Areal
Distribution map Daphnis nerii.svg

Oleandr hafı (lat. Daphnis nerii) - Pulcuqluqanadlılar dəstəsinə, Haflar fəsiləsinə aid növ. Nəsli kəsilməkdə olan növdür.

Qısa təsviri[redaktə | əsas redaktə]

İri gecə kəpənəyidir. Qanadları açıq halda 90 -125 mm-dir. Ön qanadın uzunluğu 45 – 52 mm-dir. Ön qanadlar üzərində qradient ləkələrdən, qırmızı, çəhrayı, yasəməni, boz, ağ rənglərin qarışığından ibarət səciyyəvi “mərməri” naxış vardır. Arxa qanadlar çəhrayımtıl-boz rəngdə olub, üzərində nazik dalğavari xətt vardır, xarici kənarları bozumtul – yaşıldır. Başı, döşü, qarıncığı bozumtul – yaşıl rənglidir. Bığcıqları ağımtıldır. Tırtılı çox iridir (uzunluğu 11 sm), rəngi parlaq yaşılıdır (bel tərəfi sarımtıl – ağdır), qısa sarımtıl buynuzu vardır. [1]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Avropa, Asiya, Şimali Afrika, Cənubi Qafqaz, AzərbaycandaAbşeron, Lənkəran, Ordubad. [2]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Evritop növdür. Kəpənəklər maydan avqusta qədər uçur, güman ki, ildə iki nəsil verir. Qafqazın Qara dəniz (Suxumi) sahillərində 4-ə qədər nəsil verir. Kəpənəklər çox böyük məsafəyə 2 – 3 min km-ə qədər uçmağa uyğunlaşmışlar. Tırtılları oleandr (Nerium sp.) yarpaqları və qıfotu (Vinca herbacea) ilə qidalanırlar. Puplar torpaqda, oleandr bitkisinin dibində qışlayırlar.[3]

Sayı[redaktə | əsas redaktə]

R.Əffəndi tərəfindən Abşeronda 3, Lənkəranda 2 kəpənəyi qeydə alınmışdır.

Məhdudlaşdırıcı amillər[redaktə | əsas redaktə]

Abşeronda Oleandr bitkisinin məhv edilməsi bu kəpənəyin sayının kəskin azalmasına səbəb olmuşdur. Kəpənəklərin həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən tutulması və tırtılların toplanması da onun sayına mənfi təsir edir.

Qəbul olunmuş qorunma tədbirləri[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.

Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Tutulmasını qadağan etmək, oleandr bitkisinin sahəsini genişləndirmək, kəpənəyi süni surətdə çoxaldaraq təbiətə buraxmaq lazımdır.

Pupları[redaktə | əsas redaktə]

Pupları uzun, üzərində qara nöqtələr olur. Bu qara nöqtələr nəfəslikləri əhatə edir.

Oleander hawkmoth cat.jpg
Pup


Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, Bakı, II Cild, 2013
  2. Ламперт К., Холодковский Н. Атлас Бабочек и гусениц Европы и отчасти Русско-Азиатских владений. С. Петербург, изд. А.Ф.Деврiена, 1913, с.135;
  3. Миляновский Е.С. Фауна чешуекрылых Абхазии // Тр. Сухум. опытн. ст. эфиромасл. культур. Сухуми, 1964.190 с.;
  4. Эффенди Р.М. Высшие чешуекрылые Азербайджана, Автореф.дис.канд.биол.наук, Баку, 1971, 24 с.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Eyfema

Alp sarıcası

Qafqaz sarıcası

Avrorina sarıcası

Kürd sarıcası

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, Bakı, II Cild, 2013
  2. Ламперт К., Холодковский Н. Атлас Бабочек и гусениц Европы и отчасти Русско-Азиатских владений. С. Петербург, изд. А.Ф.Деврiена, 1913, с.135;
  3. Эффенди Р.М. Высшие чешуекрылые Азербайджана, Автореф.дис.канд.биол.наук, Баку, 1971, 24 с.