Pyotr Qruzinski

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Pyotr Qruzinski
gürc. პეტრე პეტრეს ძე გრუზინსკი (ბაგრატიონ-გრუზინსკი)
Təxəllüsü Tamarişvili
Doğum tarixi 28 mart 1920(1920-03-28)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 13 avqust 1984(1984-08-13) (64 yaşında)
Vəfat yeri
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı
Təhsili
Fəaliyyəti aktyor, şair, ssenarist, teatr rejissoru, tərcüməçi
Fəaliyyət illəri 1933—1984
Əsərlərinin dili gürcücə
Mükafatları

Knyaz Pyotr Petroviç Qruzinski (Baqration Qruzinski; gürc. პეტრე პეტრეს ძე გრუზინსკი (ბაგრატიონ-გრუზინსკი); 28 mart 1920, Tiflis13 avqust 1984, Tbilisi) — Baqrationi Evinin rəhbəri (1939-1984), sonuncu gürcü çarı XII Georgi sülaləsi nümayəndəsi, gürcü sovet ssenaristi, şairi, tərcüməçisi, kinoaktyoru, Gürcüstan SSR-nin əməkdar artisti (1979).

Həyatı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Pyotr Baqrationilər nəslindəndir. O, knyaz Pyotr Aleksandroviç Qruzinskinin (1888-1922) və knyagina Tamara Aleksandrovna Dekanozişvilinin (1897-1977) oğludur. Ərinin ölümündən sonra Tamara iki dəfə Gürcüstandan sürgün edilib (böyük oğlu Konstantinin ölümü zamanı Başqırdıstanda sürgündə idi).

1920-ci il martın 28-də Tiflisdə anadan olmasına baxmayaraq, Qruzinskiyə doğum haqqında şəhadətnamə yalnız 1922-ci ildə, atasının ölümündən sonra verilib. Bu fakt, David Baqrationi-Muxranski vəkil vasitəsilə Pyotrun və onun nəslinin əsl soyadının Sixarulidze olduğunu və onların Baqrationu ailəsinə aid olmadığını elan edikdən sonra 2019-cu ildə məhkəmə prosesinin predmetinə çevrilib.[1]

Pyotr Tiflisdəki 5 saylı dəmir yolu məktəbini bitirdikdən sonra 1937-ci ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin almanşünaslıq bölməsinə daxil olur və daha sonra gürcü filologiyası şöbəsinə keçid edir. 1941-ci ildə buraxılış imtahanlarını verməsinə baxmayaraq, lakin ona diplomunu müdafiə etməyə icazə verilmədi.[2]

Böyük qardaşı Konstantinin ölümündən sonra 1939-cu ildən ömrünün sonuna kimi o, Gürcüstanın sonuncu kralı XII Georginin nəslinin ən böyüyü idi. Gürcü monarxistlərinin bir hissəsi kral taxt-tacına iddialı sayılırdı.

Pyer Kobaxidzenin rəhbərliyi ilə Tbilisi Dövlət Universitetində tələbə teatrı açıldı, burada Pyotr Qruzinski rejissor assistenti kimi çalışmağa başladı və Puşkinin "Kiçik faciələr" və Lermontovun "Demon" əsərlərini səhnələşdirdi. Daha sonra A.S. Qriboyedov adına Tbilisi Rus Dram Teatrında rejissor assistenti işləyir və Xaşuri şəhərində əyalət teatrının direktoru olmaq təklifini alır. Gürcüstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında mədəniyyət şöbəsinin müdiri Pyotr Qruzinskiyə Mərkəzi Komitənin tövsiyəsi ilə Sergey Gerasimov adına Ümumrusiya Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun (müharibə zamanı Alma-Atada yerləşirdi) rejissorluq şöbəsinə daxil olmağı məsləhət bilsə də,o, bundan imtina edir.[2]

Universitetin yazıçı gəncləri arasında ədəbi klub təşkil ediləndə Pyotr Qruzinski onun rəhbəri olur. Əlyazma ilə yazılmış “Anatemas” ədəbi antologiyası (“Anatema”; iki nömrəsi gənc yazıçılar tərəfindən nəşr edilmişdir; birincisi 1942-ci ildə, ikincisi 1944-cü ildə, üçüncüsü 1945-ci ildə hazırlanırdı) hakimiyyətin diqqətini cəlb edir. Pyotr 1945-ci il martın 27-də Gürcüstan SSR Dövlət Təhlükəsizliyi Nazirliyi tərəfindən "O, özünü Gürcüstanın sonuncu kralının ilk və yeganə varisi hesab edərək, orada monarxiya sistemini bərpa etmək arzusunda idi” ittihamı ilə həbs edildi.[2]. İş Gürcüstan SSR Ali Məhkəməsinin 8 aprel 1947-ci il tarixli hökmü ilə müxtəlif müddətlərə azadlıqdan məhrum edilmiş beş nəfərdən ibarət idi.

O, 1984-cü il avqustun 13-də Tbilisidə vəfat etmişdir. 1996-cı ildə Mtsxetada, Svetitsxoveli kafedralında yenidən dəfn edilib.[3]

Poeziya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şeirlərini 13 yaşından Tamarişvili təxəllüsü ilə yazmağa başlayıb. Yaradıcılıq fəaliyyətində ilk dəstəkçiləri "Mavi buynuzlar" ədəbi birliyinin üzvləri Titian Tabidze və Paolo Yaşvili olmuşdur.[2] Yaşviliyə yazdığı məktubda Boris Pasternak Moskvadan Pyotr Qruzinskiyə salamlarını göndərir, onu doğma adı ilə “Tezik” adlandırır.

Bir sıra film mahnıları sözlərinin bəstəkarıdır, musiqili komediyaların librettosunun müəllifidir. Pyotr Qruzinskinin sözlərinə məşhur mahnılar arasında - "Mimino" filmindən "Çito-qvrito" ("Balaca quş") (musiqi Giya Kançeli) mahnısı və Tbilisi şəhərinin himni "Tbiliso" (ad vokativ halda şəhərə müraciət kimi tərcümə olunur, musiqisi Revaz Laqidze) mahnıları da vardır. Kançeli və Laqidzedən başqa, Andrey Balançivadze, Otar Taktakişvili, Otar Tevdoradze də Qruzinskinin sözlərinə musiqilər yazıblar.

Ailəsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Baqrationi sülaləsinin gerbi
Gürcüstan müqəddəs knyazlarının Rusiya gerbi

Onun birinci həyat yoldaşı Ketevan Filimonovna Siradze (09.04.1915 -?) ilə 1939-cu ildə nikah bağlayır və bu nikah 1942-ci ildə pozulur. Onun bu evlilikdən Dali Petrovna Baqrationi-Qruzinskaya (17 oktyabr 1939-cu ildə anadan olub)adlı bir qızı dünyaya gəlir.

Qruzinskinin kinci həyat yoldaşı Liya Dmitriyevna Mqeladze (19.08.1926 (və ya 1924) -?) ilə 14 sentyabr 1944-cü ildə evlənirlər. Bu nikahdan Mzevinar Petrovna Qruzinskaya (d. 15.09.1945) və Nuqzar Petroviç Qruzinski (25.08.1950-ci il təvəllüdlü) adlı bir qız, bir oğlan övladı dünyaya gəlir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Царь не настоящий? Тяжба Багратиони может довести до эксгумации тел предков". sputnik-georgia.ru. Sputnik Georgia. 2019-03-13. İstifadə tarixi: 2021-04-21.
  2. 1 2 3 4 Рапопорт Александр Моисеевич. "«Сакартвело я помню страною гордых женщин и смелых мужчин…» Наблюдательное дело поэта Петра Багратиони-Грузинского". voplit.ru. Вопросы литературы. 2021, № 1. İstifadə tarixi: 2021-04-21.
  3. Манюта Олег. "Об авторе слов "Песни о Тбилиси"". rusmonitor.com. Русский Монитор. 2016-10-02. İstifadə tarixi: 2021-04-21.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kateqoriya:Gürcüstan SSR əməkdar artistləri