Qəmər Salamzadə

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
QƏMƏR SALAMZADƏ
Qəmər Əliqulu qızı Salamzadə
Qəmər Salamzadə.jpg
Doğum tarixi 1908(1908-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri
Vəfat tarixi 1994(1994-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Bakı
Vətəndaşlığı
Peşələri Ssenari müəllifi, rejissor.
Təhsili

Qəmər Əliqulu qızı SalamzadəAzərbaycanın ilk qadın kinorejissoru, ssenarist.[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qəmər Salamzadə 5 may 1908-ci ildə Naxçıvanda dünyaya göz açıb. 1912-ci ildə ailəsi Tiflis şəhərinə köçür.Atası 1919-cu ildə burada menşeviklər tərəfindən qətlə yetirilir.Qəmər əmisi Rzaqulu Nəcəfovun himayəsində qalır.Hələ körpə ikən evlərində qırmızı cildli, qızıl xəttli "Molla Nəsrəddin" jurnalı görən, Naxçıvanın, Tbilisinin ədəbi mühitlərində böyüyən Qəmər xanım elə bir vaxtda özünə kinorejissorluq sənətini seçmişdi ki, hələ də Azərbaycanda qadınlar köhnəlik buxovundan bütövlükdə xilas olmamışdılar.Qəmər Salamzadə təhsilini Moskvada Dövlət Kinematoqrafiya Texnikumunda davam etdirmişdir. 20-ci illərin sonu, 30-cu illərin əvvəllərində "Azərkino”da çəkilən filmlərin sayı artdığına görə, rəhbərlik II kursu bitirdikdən sonra Qəmər xanımı geri çağırtdırır. Bakıya qayıdan tələbə "Qızıl kol” bədii filmində (1930) rejissor köməkçisi, "Əlsiz adamlar”da (1932) rejissor assistenti, "Rəqs edən bağalar” da (1935) II rejissor, "Dəcəl dəstə”də (1937) quruluşçu rejissor (A.Popovla birgə), "Səbuhi”də (1941) və "Bir ailə”də (1943) rejissor assistenti, "Ordenli Azərbaycan” sənədli filmində (1938) II rejissor, "Kənd təsərrüfatı sərgisi”ndə (1940) və "Şəfa nəğməsi”ndə (1944) rejissor və digər filmlərdə işləmişdir. Vaxtilə Bakıda çıxan "Raboçiy zritel” jurnalının (1930, N35) üz qabığında Qəmər xanımın şəkli verilmiş və bu sözlər yazılmışdır: "Azərkino”da işləyən ilk qadın kinorejissor köməkçisi – türk qadını Qəmər Nəcəfova”.Qəmər Salamzadənin arzusu milli kinomuzun inkişafına xidmət olsa da, 30-cu illərin repressiyaları bu xanımın geniş fəaliyyət göstərməsinə mane olub. Üzləşdiyi təzadlar onu da sarsıdıb. Çox vaxt azərbaycanlı xanımı hansısa çəkiləcək bir filmə rejissor təyin etsələr də, son anda ya bir erməni, ya da Moskvadan gəlmiş kimsə bu vəzifəni yerinə yetirirdi.Qəmər Salamzadənin "Azərbaycanfilm" Kinostudiyasındakı əsas fəaliyyəti Mehdi Hüseynin bu quruma rəhbərlik etdiyi dövrdən başlayıb. Beləliklə, "Səhər" romanının motivləri əsasında çəkilən filmdə, nəhayət ki, azərbaycanlı qadın - Qəmər Salamzadə öz töhfəsini verə bilib. Atası kimi Qəmər xanımın da mədəniyyətə marağı güclü olub. Hələ Bakıda Pedaqoji İnstitutda oxuduğu zamanlardan tamaşaya qoyulan əsərlərdə bir sıra rollar yaratmışdır. Sonralar isə nəcib insanların köməyi sayəsində Qəmər xanıma etimad göstərilib. Azərbaycanın ilk qadın kinorejissoru həm öz niyyətini, həm də ömrü yarıda qırılmış atası Əliqulu Qəmküsarın arzularını həyata keçirməyə qismən nail olmuşdu.Qəmər xanım əri, xalq rəssamı Salam Salamzadə ilə birgə böyük və mənalı ömür yaşamışdır. O, 1994-cü ildə 86 yaşında vəfat etmişdir. Bu gün fəxrlə deyə bilərik ki, bütün müsəlman Şərq aləmində ilk qadın kinorejissor olan Qəmər Salamzadənin adı Azərbaycan kino tarixinə qızıl hərflərlə yazılmışdır.

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Bir ailə (film, 1943)
  2. Dəcəl dəstə (film, 1937)
  3. Əlsiz adamlar (film, 1932)
  4. Qızıl kol (film, 1930)
  5. Ordenli Azərbaycan (film, 1938)
  6. Rəqs edən bağalar (film, 1935)
  7. Səbuhi (film, 1941)
  8. Şəfa nəğməsi (film, 1944)

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Parlaq zəka sahibi
  • Азербайджанской ССР кинематография. Кино: Энциклопедический словарь / Гл. ред. С. И. Юткевич; Редкол.: Ю. С. Афанасьев, В. Е. Баскаков, И. В. Вайсфельд и др. — Москва: Советская энциклопедия, 1987. — стр. 12.
  • Aqşin Babayev. "Pəncərədən görünən dünya" //Odlar yurdu.- 1990, avqust.- № 12-13.- səh. 6.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Dadaşov, A. Kinomuzun ilk qadın kinorejissoru: [Qəmər Salamzadə haqqında] //525-ci qəzet.- 2013.- 13 sentyabr.- S. 7.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]