Qar qoyunu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Qar qoyunu
}}
Qar qoyunu
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
İnfratip:Ağızçənəlilər
Sinifüstü:Dördayaqlılar
Sinif:Məməlilər
Yarımsinif:Vəhşi heyvanlar
İnfrasinif:Plasentalılar
Dəstə:Cütdırnaqlılar
Yarımdəstə:Gövşəyənlər
Fəsilə:Boşbuynuzlular
Yarımfəsilə:Keçilər
Cins:Qoyun
Növ: Qar qoyunu
Elmi adı
Ovis nivicola Eschscholtz, 1829
Sinonimlər
  • Ovis borealis Severtzov, 1873[1][2]
  • Ovis storcki J. Allen, 1904
  • Ovis alleni Matschie, 1907
  • Ovis middendorfi Kowarzik, 1913
  • Ovis lenaensis Kowarzik, 1914
Areal
şəkil
Mühafizə statusu
Status iucn3.1 LC.svgen:Least Concern
Az qayğı tələb edənlər
Least Concern (IUCN 3.1)
BTTSMB 15740
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı

Qar qoyunu[3] (lat. Ovis nivicola «qar olan sahələrdə yaşayan qoyun») — Boşbuynuzlular fəsiləsinə Qoyunlar cinsinə aid növ. Əsasən Şərqi Sibirdə yayılmışdır.

Bəzi müəlliflər bu canlını müstəqil növ hesab etməyərək, onları Ovis canadensis növünün Ovis canadensis nivicola yarımnövü hesab edirlər[4].

Xarici görünüş[redaktə | əsas redaktə]

Qar qoyunu

Orta ölçülərə malik qoyun yığcam bədən quruluşuna malikdir. Başı elədə böyük deyil. Qulaqları qısadır (11 sm). Boynu qısa və enlidir. Quyruğuda olduqca qısa və kökdür. Yetkin erkəklərin uzunluğu 140-188 sm, hündürlüyü 76—112 sm, çəkisi 56—150 kq təşkil edir. Dişilər nisbətən balaca olurlar. Uzunluğu 126—179 sm, hündürlüyü 76—100 sm, çəkisi 33—68 kq-dır. Ən iri fərdlər Kamçatka və Çukotkada rast gəlinir.

Genetika[redaktə | əsas redaktə]

Diploid qəfəsində cəmi 52 xromoson vardır. Bu isə digər qoyunlarda isə bu daha çoxdur.

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Qar qoyunları əsasən ot bitkiləri, şibyə və göbələklərlə qidalanır. Bu canlıların əsas araşdırmaçısı A. A. Danilkin qar qoyunlarının 320 növ bikti ilə qidalana bildiyini bildirmişdir. Yazdan payızın əvvəllərinə qədər əsasən müxtəlif növ bitkilərlə qidalanırlar. Payızın əvvələrindən isə giləmeyvə, şibyə və göbələklərlə qidalanırlar. Qar mövsümü isə onlar dırnqları ilə qarı qazıyaraq altda olan otlarla qidalanırlar.

Yaşayış yerləri[redaktə | əsas redaktə]

Yaşayış yerlərində əsas faktor qış ayları yemlə təminatla bağlədır. Bu cinsin adıda yaşadığı ərazilərlə bağlı verilmişdir. Onların qış ayları qidalanması üçün qarın qalınlığının 40 sm-dən çox olmamasıdır.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Onların meydana gəlməsi 40 və ya 100 min il öncəyə aid edilir. Kuril adaları, Aleut adaları, KamçatkaSaxalin ərazilərində yayılmışdılar.

Müasir arealı 1,4 milyon km² təşkil edir. Əsasən yayıldığı ərazilər dağlıq sahələr. Onlara Kamçatkanın dağlıq əraziləri, Koryak öndağlığı, Stanov silsiləsi, Stanov öndağlığı, Verxoyans dağları, Yablonov silsiləsi boyunca ərazilər qar qoyunlarının müasir arealıdır. XIX əsrdə areal Yenisey çayı hövzəsi və Taymır yarımadasında yerləşən Bırranqa dağları boyunca yayımışdı.

Qorunması[redaktə | əsas redaktə]

Beynəlxalq Təbiəti Qoruma Birliyinin siyahısında qar qoyunu az təhlükə qarşısında olan növ kimi qeydə alınmışdır. 1960—1990-ci ildə sayları 30—97 min baş, 1997—2003 ildə 50—58 min baş olaraq qiymətləndirilir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Павлинов И. Я., Россолимо О. Л. Систематика млекопитающих СССР / Под ред. В. Е. Соколова. — Москва: Издательство Московского университета, 1987. — 285 с. — (Сборник трудов Зоологического музея МГУ. Т. XXV). — 7780 экз.
  2. Филь В. И., Мосолов В. И. Снежный баран Камчатки. — Петропавловск‑Камчатский: Камчатпресс, 2010. — 170 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-9610-0143-3.
  3. Harris, R.B. & Tsytsulina K. "Ovis nivicola". IUCN Red List of Threatened Species. IUCN (2008). 29 yanvar 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 18 yanvar 2013.
  4. Данилкин А. А. Полорогие (Bovidae). — Москва: Товарищество научных изданий КМК, 2005. — (Млекопитающие России и сопредельных регионов). — 550 экз. — ISBN 5-87317-231-5.