Ruspərəstlik

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Ruspərəstlik (rus. русофильство - русо[1]q.yun. φιλέω — sevirəm) — Rusiyaya, rus mədəniyyətinə, adamlarına və ya tarixinə ehtiram və sevgi.

Qeyri-slavyan ölkələri[redaktə | əsas redaktə]

Slavyan ölkələrdən yanaşı, Avropanın başqa ölkələrində mövcud olan ruspərəstlik kütləvi mədəniyyət tərəfindən yaradılmış steriotiplərindən ("ənənəvi rus qonaqpərvərliyi", "rus incəliyi", və s.) gəlir. Rus mentaliteti haqqında kitab müaəllifi olan, Robert Aleksandr deyib ki, sitat:[2]

Mən rusları onların dramatik, emosional xarakerlərinə görə sevirəm. Onlar sevməkdən qorxmurlar, zərər almaqdan qorxmurlar, şişirtməkdən və ya impulsiv şəkildə hərəkət etməkdən qorxmurlar.

Fransa və Böyük Britaniyadaki mədəni ruspərəstlik 1917-ci ilin inqlabından əvvəl başlamışdı. Onun mənbəyi Çar və ya Sovyet Rusiyasının siyasi reallıqları yox, Fyodor DostoyevskiAnton Çexov kimi yazıçıların tərəfindən təsvir edilmiş "rus ruhu" idi.[3] Britaniyada bu ruspərəstlik 1912 və 1922 illərin arasında mövcud idi və Roberta Rubenştein fikirinə görə o, Britaniya modernizminə və özəlliklə Virciniya Vulf kimi yazarlara təsir etmiş.[4]

Yunanıstanda XIX əsrin sonundan başlayaraq mövcud olan ruspərəstlik rusların pravoslavlığı ilə bağlıdır. Buna görə, Sovet dövründə onun əvəzinə ruslara və slavyanlara qarşılıq hissləri gəlib. Halbuki, həmin dövrdə Yunanıstan kommunistlərin arasında ruspərəstliyin dalğası yaşanırdı.[5]

Slavyan xalqları[redaktə | əsas redaktə]

Ukrayna[redaktə | əsas redaktə]

Hal-hazırda ruspərəstlik Ukraynanın cənubunda (Krım Muxtar Respublikası)[6] və şərqində (DonetskLuqansk vilayətləri)[7] separatçılıq şəkilində özünü göstərir.

Qalisiya bölgəsində yaşayan rusinlər öz milli kimliyinin iki bir-birinə qarşı olan anlayışı təkminləşdirdilər: biri Ukraynapərəst, o biri ruspərəst.[8]

Qərbi Ukrayna (XVIII əsrin sonu — XX əsrin əvvəli)[redaktə | əsas redaktə]

XIX əsrdə Qərbi Ukrayna Avstriya-Macarıstan İmperiyasının hissəsi olub. Orda hakimiyyət Rusiya İmperiyasına qarşı pərəstiş olan rus milli hərəkətin inkişafına mane idi. Qərbi Ukraynanın ziyalıları Rusiyanı bir xilaskarı və ümumi slavyan köklərinin nümayindəsi kimi görürdülər.[9][10][11] Müasir Ukrayna və Polşa tarixşünaslığında bu hərəkət moskvapərəstlik (ukr. москвофільство; pol. moskalefilstwo) adlanır.[12]

Başqa slavyan ölkələri[redaktə | əsas redaktə]

XIX əsrdə Bolqarıstanda da, Qərbi Ukraynadaki kimi ruspərəst fikirlər mövcud idilər.[13][14] Serbiyada da Rusiya həmişə yaxın mütəffiq kimi görünürdü.[15]

Slovakiya və Çexiyada ruspərəstlik panslavyanizm ilə bağlı idi.[16] Avstriya-Macarıstan tərkibində olan BohemiyaMoraviyada (müasir Çexiya) hökümətə müxalif olan çexlərin arasında ruspərəstlik ilə panslavyanizm hissləri var idi. Bu hisslər məsələn üçün İmperiya Şurasının üzvü olan, gələcək Çexoslovakiyanın ilk Baş Naziri Karel Kramarda və ondan da artıq, Bohemiya və Moraviyanın Nasional Sosialistlərdə var idi. Amma, çex müxalifətin başqa, demokratik və qərbpərəst hissəsi də var idi.[17]

Ruspərəstlər[redaktə | əsas redaktə]

Şəxslər[redaktə | əsas redaktə]

Siyasi partiyalar[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. С. И. Ожегов, «Словарь русского языка»: 70 000 слов/ Под ред. Н. Ю. Шведовой. — 23-е издание, испр., Москва: «Русский язык», 1991—917 с., ISBN 5-200-01088-8: «РУСО1… Первая часть сложных слов со знач. относящийся к русским, к русскому, напр. русофил (человек, любящий все русское), русофоб (человек, ненавидящий все русское)».
  2. An Interview with Robert Alexander
  3. French and British Female Intellectuals and the Soviet Union. The Journey to the USSR, 1929 – 1942 by Angela KERSHAW
  4. Roberta Rubenstein Virginia Woolf and British Russophilia, Journal of Modern Literature, Vol. 36, No. 1 (Fall 2012), pp. 150-152 (p. 150)
  5. 5,0 5,1 Petsinis, Vassilis (2016). "Russophilia as a Component of National Populism in Greece". Critique and Humanism (46): 281-298.
  6. Ukraine crisis fuels secession calls in pro-Russian south
  7. Who are the pro-Russian rebel separatists? 10 questions answered about the history of Ukraine and the tragedy of MH17
  8. Zayarnyuk, Andriy (2010). "Mapping Identities: The Popular Base of Galician Russophilism in the 1890s" Nəşr edən: Center for Austrian Studies. Austrian History Yearbook (41): 117-142.
  9. М.В. Кирчанов (апрель 2007) «Москвофильство» в первой четверти XX века
  10. Сергей Сокуров. Русофильство на Украине. История и современность
  11. А. В. Труханенко (составитель). Материалы круглого стола. Акценты. Русофильство в австрийской Галиции: современные исторические исследования и уроки. Львов: Ахилл, 2002, 88 с ISBN 966-7617-42-4
  12. Bogdan Horbal Rusofilstwo czy moskalofilstwo lub moskwofilstwo. Pryzczynek do diskusji nad neścilsościami terminologicznymi http://lemko.org/scholar/horbal/Moskwofilstwo.pdf
  13. Л. Троцкий Балканы и Балканская война ОРГАНИЗАТОРЫ КАТАСТРОФЫ Государственное издательство. Москва-Ленинград. 1926
  14. В. И. Косик Послевоенное церковное строительство в Болгарии и СССР
  15. Why are Russians so popular in Serbia?
  16. Diverging Voices, Converging Policies: The Visegrad States’ Reactions to the Russia-Ukraine Conflict by Jacek Kucharczyk and Grigorij Mesežnikov. p.102
  17. Rauchensteiner, Manfried (2014). The First World War and the End of the Habsburg Monarchy, 1914-1918. böhlau, 34-35.
  18. "Ja sam rusofil! Rusija je moja druga zemlja!". Kurir.
  19. Stefan Smuđa RUSOFIL VUJOŠEVIĆ: Kačket menjam, ali ostajem isti!
  20. "Tim Key Delves Into Daniil Kharms And That's All". Radio Times.
  21. "GAZODUC NORD STREAM 2 : GAZPROM EN PASSE DE TROUVER UN ACCORD AVEC L’UNION EUROPÉENNE ?". < l'EnerGEEK />.