Səməd bəy Cəmillinski

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Səməd bəy Cəmillinski
Əbdül Səməd bəy Cəmil oğlu Cəmillinski
bayraqNaxçıvan General-Qubernatorluğubayraq
avqust 1919 — mart 1920
Sələfi Əliyar bəy Haşımbəyov
Xələfi vəzifə ləğv olunub
Şəxsi məlumatlar
Təhsili Gəncə kişi gimnaziyası, Sankt-Peterburq Dövlət Universiteti
Doğum tarixi
Doğum yeri Cəmilli, Şuşa qəzası, Yelizavetpol quberniyası, Qafqaz canişinliyi, Rusiya imperiyası
Vəfat tarixi 1937in noyabrın 7 noyabr
Atası Cəmil bəy Məmməd bəy oğlu Cəmillinski (1864-1898)
Anası Həcər bəyim (X. Natəvanın Qızı)
Həyat yoldaşı Şəhla xanım Mir Cabbar ağa qızı Ağamirova
Uşaqları Cəmil bəy, Həcər xanım

Səməd bəy Cəmillinski (tam adı: Səməd bəy Cəmil bəy oğlu Cəmilinski; d.1892, Qarabağ - ö.?) — Qərbi Azərbaycanın (Naxçıvan mahalının) general-qubernatoru (1919-1920).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Səməd bəy Cəmilbəy oğlu Cəmillinski 1892-ci ildə Qarabağın Cəmilli obasında anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini molla məktəbində alsa da, təhsilini sonralar Gəncə gimnaziyasında davam etdirmişdir. Ali təhsilini isə Peterburqdakı Rusiya Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində almışdır.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

  • Xurşudbanu Natəvanın qızı Həcər bəyim xanımın oğludur.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1918-1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə bir müddət Qarabağ general-qubernatorluğu nəzdində Naxçıvan bölgəsinə dair xüsusi tapşırıqlar üzrə müvəkkil olmuşdur. 1919-cu ilin avqustunda Qərbi Azərbaycanın (Naxçıvan mahalının) general-qubernatoru təyin edilmişdir.

Qərargahı əvvəl Ordubadda yerləşmiş, sonra isə Naxçıvana köçürülmüşdü. Cəmillinski bölgənin idarə olunmasında, erməni-daşnak silahlı dəstələrindən təmizlənməsində, cari problemlərinin həllində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin xəttini həyata keçirməyə səy göstərmiş, qaçqınların yerləşdirilməsi və təmin olunması məsələlərinə böyük diqqət yetirmişdi. Cəmillinski Naxçıvan mahalı və ətrafının İrandan müdafiəsi və onun erməni qəsbkarılığının dəf olunması sahəsində mühüm işlər görmüşdür. Mahalın idarəçiliyi ilə əlaqədar olaraq yerli siyasi qüvvələrlə (Kəlbalı xan və b.) yaranan fikir ayrılıqları üzündən 1920-ci il fevralın sonunda vəzifəsindən getmək istəmiş və bu məqsədlə də hökumətdən başqa şəxslə əvəz olunmasını xahiş etmişdi. Azərbaycan Cümhuriyyətinin süqutunadək həmin vəzifədə qalmışdır.

Britaniyanın Lancashire Evening Post qəzetinin 5 aprel 1920-ci il tarixli sayında 1920-ci ilin mart ayına olan məlumata görə, Cəmillinskinin bölgədə Amerika hakimliyi meydana çıxandan bəri Azərbaycanın maraqları naminə mübahisəsiz Naxçıvan valisi olduğu ifadə edilir. 18-24 mart tarixlərində, eyni sərbəst buraxılışa görə, ermənilər müsəlman kəndlərinə basqın etdilər və yerli sakinləri qətlə yetirdilər.[1]

Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Əbdülsəməd bəy Cəmillinski mühacirət etmədi, vətənində qaldı. 1937-ci ilin noyabr ayının 7-sindən 8-ə keçə gecə güllələnmişdir.[2]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Cümhuriyyətinin daxili işlər nazirləri və silahdaşları: İstiqlal fədailəri: 1918-1920 / İ. Şahsevən; red. Z. Şahsevənli; elmi red. Ş. Qasımov.- Bakı: Mütərcim, 2017.- 476 s.
  • Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası]]. İki cilddə. I cild.Bakı, “Lider nəşriyyat”, 2004, 308
  • Aзepбaйджанская Демократиская Pecnублика (1918-1920)

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Monday 05 April 1920,  Lancashire Evening Post.
  2. Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyəti Xəbərləri. Onuncu buraxılış. Bakı. 2018. 22–24.