Tacikistan Konstitusiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tacikistan Konstitusiyası
tac. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон)
Növ konstitusiya
Elektron versiya
Tacikistanın gerbi

Tacikistan Respublikasının Konstitusiyası — 6 noyabr 1994-cü ildə qəbul edilmiş Tacikistanın əsas qanunu 10 fəsil və 100 maddədən ibarətdir. Tacikistan Respublikasının 1994-cü il Konstitusiyası yeni bir konstitusiya üçün referendum yolu ilə qəbul edildi[1].

Konstitusiyanın quruluşu[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Birinci fəsil: Konstitusiya quruluşunun əsasları;
  • İkinci fəsil: Bir şəxsin və bir vətəndaşın hüquqları, azadlıqları, əsas vəzifələri;
  • Üçüncü fəsil: Məclisi Oli (Parlament);
  • Dördüncü fəsil: Prezident;
  • Beşinci fəsil: Dövlət;
  • Altıncı fəsil: Yerli Hakimiyyətlər;
  • Yeddinci fəsil: Dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayəti;
  • Səkkizinci Fəsil: Hökm;
  • Doqquzuncu Fəsil: Prokurorluq;
  • Onuncu fəsil: Konstitusiyanın dəyişdirilməsi qaydası;

Konstitusiya güclü prezidentlik hakimiyyəti, tacik dilinin dövlət dili, millətlərarası ünsiyyət dili olaraq rus dilinin statusunu və Dağlıq Bədəxşan bölgəsinin muxtariyyətini təmin edir. Dəyişikliklər referendum yolu ilə edilə bilər; 1999 -cu ildə (bir palatalı parlamentin əvəzinə iki palatalı bir parlamentin yaradılması ilə) və 2003-cü ildə (prezidentlik müddətinin uzadılması ilə) tətbiq olundu. Dövlətin respublika forması, ərazi bütövlüyü, dövlətin demokratik, hüquqi, dünyəvi və sosial mahiyyəti dəyişdirilə bilməz (Maddə 100).

2016-cı ilin may ayında Emoməli Rəhmondan yenidən prezident seçkilərinin sayındakı məhdudiyyətləri aradan qaldıran və prezident üçün yaş məhdudiyyətini 35 ilə 30 yaşa endirən dəyişikliklər qəbul edildi[2].

Qeyd olunması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Tacikistan Respublikasının "Bayramlar haqqında" Qanununa (22 May 1998-ci il tarixli 628 saylı Qanunun versiyası) görə, 6 noyabr tarixində Tacikistan xalqı milli bayramı - Tacikistan Respublikasının Konstitusiya Gününü qeyd edir.

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Tacikistan SSR mövcud olduğu dövrdə dörd Konstitusiya qəbul edildi: 1929, 1931, 1937 və 1978-ci illərdə.

1931 -ci il Tacikistan SSR Konstitusiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

24 Fevral 1931 -ci ildə Cümhuriyyət Sovetlərinin IV Qurultayı tərəfindən qəbul edildi.

1937 -ci ildə Tacikistan SSR Konstitusiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Üçüncü konstitusiya 1 mart 1937-ci ildə Tacikistan SSR Sovetlərinin fövqəladə 6-cı qurultayı tərəfindən qəbul edildi.

Tacikistan SSR 1978 Konstitusiyası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Tacikistan SSR Ali Sovetinin 14 aprel 1978-ci il səkkizinci sessiyasında qəbul edilmişdir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. The Constitution of the Republic of Tajikistan, September 1999  (rus.); the English version given on the official site is the old 1994 Constitution.
    • The 1994 Constitution of the Republic of Tajikistan, in: Constitutions of the Participating Countries of the CIS, Russian Institute of Legislation and Comparative Law, Normal Publishing House, Moscow (2001), pp. 497-522.  (rus.)
  2. "Референдум в Таджикистане позволил Рахмону переизбираться до бесконечности". http://www.bbc.com/russian/news. 2016-05-23.