Tanfilev adası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tanfilev adası
yap. 水晶島, rus. Остров Танфильева
Tanfil'yeva ISS cut.jpg
43°26′00″ şm. e. 145°55′00″ ş. u.
Ölkələr
Vilayət
  • Hokkayda prefekturası
Akvatoriya
Sahəsi 15 km²
Hündür nöqtəsi 15 m
Əhalisi 0 nəfər (2010-cu il)
Tanfilev adası xəritədə
Tanfilev adası
Tanfilev adası
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tanfilev adası yap. 水晶島 — ada Kuril adalarının cənubunda yerləşir. Rusiyanın Saxalin vilayəti Cənubi Kuril şəhər dairəsi ərazisində daxil edilir. Yaponiya adaya iddia edir. Yaponlar adanı Hokkaydonun Nemuro dairəsi ərazisinə daxil edilir[1][2][3]. Yaponlar adanı Habomay adaları qrupuna daxildir[4].

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Müxtəlif məlumata görə adanın sahəsi12,92[5]- 25 km² təşkil edir. Uzunluğu 8,3 km, eni 6,4 kilometrdir[5]. Adanın relyefi düzənlikdir[6], hündürlüyü 9-18 metrdir[7]. Ada əsasən ot bitkiləri ilə örtülüdür[8]. Ada Zelyonı adasından Zelyonı boğazı ilə ayrılır. Nemuro yarımadasından Sovet boğazı ilə ayrılır[9]. Aydın səmada Hokkaydodan aydın görünür. Ada Təbaşir dövrü suxurları ilə örtülmüşdür[10]. Yapon alimlərinin fikirinə görə ada Nemuro yarımadasının davamıdır[7] və Kuril adalarına daxildir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Adaya ilk ayaq basanlar Aynlar olmuşdur[7], hansıkı sahillərində balıq ovu ilə məşqul olurdular. Adanın ilkin adlarından biri Suysyo-cima olmuşdur[11]. Ada Meyci dövrü (1868—1912) ərzində yaponları maraqlandırır. Onlar adanı Hoyomay kəndi ərazisinə daxildir. Bir müddət sonra ada Habomay kənd vahidliyinə daxil edilir. Bu dövrdə adada 1000 nəfər yaşayırd[12][13]. Əhali balıq və krab ovu ilə məşğul olurdular. Hətta burada zavod fəaliyyət göstərirdi[11][14].

1945 ildə ada SSRİ qoşunları tərəfindən işğal edilir. Polis raportuna görə adaya 19 sovet əsgəri daxil olmuşdur[15]. Adaların əhalisi Hokkaydo adasına köçürülmüşdür.

1946-ci ildə ada Sovet geobotaniki Qavriila Tanfilevin şərəfinə adlandırılmişdir[5][16].

Son dövr[redaktə | əsas redaktə]

Часовня на острове Танфильева.png

1946 ildə adada SSRİ dövlət sərhəd xidmətinin əsgərləri yerləşdirilmişdir. Adada yaşayış yoxdur. Mövsüm ərzində işçilər ziyarət edir[17][18][19]. 1990-х və 2000-х illərdə Rusiya Yaponiyaya Kuril adalarına tam nəzarət etmədini nümayiş etdirmişdir. 1997 ildə rusların adata il ayaq basmasının 300 illiyi müünasibəti ilə xaç abidəsi qoyulmuşdur[20], 2005 ildə isə xaçın yerində kilsə zəngi inşa edilmişdir. Bu addımın atılması onun Hokkaydodan aydın görünməsi ilə bağlı olmuşdur. Yaponlar bunu təxribat hesab etmişlər[21][22].

Ada Kuril Dövlət Təbiət Qoruğu ərazisinə daxildir[23].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Nemura dairəsi xəritəsi  (yap.)
  2. Administrative map of Japan (As of April 1, 2014)  (ing.)
  3. Управление по вопросам Северных территорий общего департамента губернаторства Хоккайдо
  4. "Northern Territories Issue" (ing.). // Ministry of Foreign Affairs of Japan (1 mart 2011). — "The Northern Territories consist of four islands located off the northeast coast of the Nemuro Peninsula of Hokkaido. They are: Habomai, Shikotan, Kunashiri and Etorofu. The Northern Territories are not included in the Kurile Islands".
  5. 5,0 5,1 5,2 Пыжьянов Ф.И., Браславец К.М. "Остров Кунашир и Малые Курилы. Топонимический словарь. История в названиях на карте Сахалинской области." (1983, 1994). 24 may 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2013.
  6. Hoppō Ryōdo Mondai Taisaku Kyōkai. A Border yet unresolved : Japan's northern territories. — Northern Territories Issue Association, 1981. — С. 3. — 114 с.
  7. 7,0 7,1 7,2 "水晶島".
  8. Japan Volume 1. Pub. 158. Sailing Directions (enroute). — Annapolis, MD: ProStar Publications, 2007. — С. 9. — ISBN 9781577858195.
  9. Archibald G. W., Pasquier R. F. Proceedings of the 1983 International Crane Workshop. — International Crane Foundation, 1987. — С. 67. — 595 с.
  10. Hashimoto M., Uyeda S. Accretion Tectonics in the Circum-Pacific Regions: Proceedings of the Oji International Seminar on Accretion Tectonics, September 1981, Tomakomai, Japan. — Terra Scientific Publishing Company, 1983. — С. 114. — 358 с. — ISBN 9789027715616.
  11. 11,0 11,1 "水晶島(すいしょうとう)".
  12. "高塚正勝 (元島民)".
  13. Japan. Taishikan (U.S.), Japan. Sōryōjikan (New York, N.Y.). Information Office, Japan Information Center (New York, N.Y.). Japan report. — Japan Information Center, Consulate General of Japan, 1969. — С. 4.
  14. "水晶島". 独立行政法人 北方領土問題対策協会.
  15. Takemae E. Allied Occupation of Japan / translators: Robert Ricketts, Sebastian Swann. — A&C Black, 2003. — С. 88. — 751 с. — ISBN 9780826415219.
  16. Андреев Д. "Курильские байки. Кровавая бойня на Танфильева". // Газета «Рыбак Сахалина».— № 23.— 12.06.2014.
  17. "Три человека скончались на Курилах, возможно, от отравления метиловым спиртом" (3 yanvar 2011).
  18. "Массовое отравление на о. Танфильева Малой Курильской гряды". // Следственное управление следственного комитета РФ по Сахалинской области (3 января 2011). 27 aprel 2012 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 6 sentyabr 2011.
  19. Обозова Т. "Остров вареной кукушки". // Geo (журнал).
  20. Williams B. Resolving the Russo-Japanese Territorial Dispute: Hokkaido-Sakhalin Relations. — Routledge, 2007. — С. 116. — 240 с. — ISBN 9781134124992. 21.↑ Японцы нашли провокаторов в русской церкви. // Коммерсантъ (22 ноября 2005).
  21. "Японцы нашли провокаторов в русской церкви". // Коммерсантъ (22 noyabr 2005).
  22. Shelley F. M. Governments around the World: From Democracies to Theocracies. — ABC-CLIO, 2015. — С. 82-83. — 522 с. — ISBN 9781440838132.
  23. "«Malıy Kuril» yasaqlığı". // «Kurilski» qoruğunun rəsmi saytı.