Tatabanya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Tatabanya
Tatabánya33.JPG
Tatabanya şəhəri, 2008-ci ilin iyun ayı
Bayraq Gerb
Bayraq Gerb

47°35′10.18″N 18°23′41.46″E / 47.5861611°N 18.3948500°E / 47.5861611; 18.3948500Koordinatlar: 47°35′10.18″N 18°23′41.46″E / 47.5861611°N 18.3948500°E / 47.5861611; 18.3948500


Ölkə Flag of Hungary.svg Macarıstan
İcra başçısı Csaba Schmidt
Sahəsi 91,42 km²
Hündürlüyü 167±1 metr
Saat qurşağı CET[d], UTC+01:00UTC+02:00
Əhalisi 65.663 nəfər (1 yanvar 2018)[2]
Telefon kodu 34
Poçt indeksi 2800
Rəsmi sayt tatabanya.hu
Tatabanya — yerləşdiyi ərazi Macarıstan
Tatabanya
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Tatabanya (mac. Tatabánya) — Mərkəzi Transdanubiyada regionunda şimal-qərbi Macarıstanda yerləşən şəhər. Təxminən 65,849 əhalisi var. Komarom-Esterqom əyalətinin paytaxtıdır.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Şəhər Qerese və Vertes dağları arasındakı vadidə yerləşir və paytaxt Budapeştdən 55 km məsafədədir. Coğrafi mövqeyinə görə dəmiryol və avtomobil yollarının kəsişdiyi nöqtədə yerləşir. Vyana-Budapeşt dəmir yolu xətti də bu şəhərdən keçir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Arxeoloji qazıntılara əsasən insanların daş dövründən etibarən burada məskunlaşdığı məlum olmuşdur. 16-cı əsrdə Osmanlı türkləri bölgəni işğal etdi. O zamanlarda şəhərin sakinləri protestant idi. Daha sonra isə şəhərin feodal hakimləri olan Esterhazilər ərazini Roma-Katolik kilsəsinə qulluq edən almanlar və slovaklar ilə doldurdular.

1787-ci ilin əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, Alsoqallanın 580, Felsoqallanın isə 842 nəfər əhalisi vardı. Ərazinin kömür ehtiyatı bu dövr ərzində kəşf edilmişdir. Bu zaman daxilində şəhərin əhalisi artdı və daha sonra Tatabanya kəndi kimi formalaşan yeni mədən koloniyası yaradıldı.

Sənayeləşmə dövründə Macarıstanın bir sıra şəhərləri böyük sənaye mərkəzlərinə çevrildilər. 1 oktyabr 1947-ci ildə 4 kənd Tatabanya adı altında birləşdirildi və şəhər statusunu aldı. 1950-ci ildə Tatabanya Komarom-Esterqom əyalətinin paytaxtı oldu. 1980-ci ildə şəhərin 80 mindən çox əhalisi vardı.

Şəhərin sənayeləşməsi Sosialist hökumətinin süqutuna və 1989-cu ildə baş verən siyasi dəyişikliklərə qədər əhəmiyyətli olmuşdur. Bu mərhələdən sonra ağır sənayenin və mədənçıxarmanın əhəmiyyəti olduqca aşağı düşdü şəhərin iqtisadi strukturu olduqca dəyişdi.

İnfrastrukturu[redaktə | əsas redaktə]

2001-ci il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, Tatabanya 28,912 ev təsərrüfatına sahibdir[3] və onların 60% -i mərkəzi isitmə və telefonla təmin olunmuşdur. Demək olar ki, bütün evlər TV şəbəkəsinə çıxış əldə edə bilərlər. Şəhər yollarının 98 % -nə asfalt döşənmişdir və kütləvi nəqliyyat yaxşı səviyyədə təşkil edilmişdir.

Təhsili[redaktə | əsas redaktə]

Hal-hazırda şəhərdə iki kollec, on orta məktəb, 16 ibtidai məktəb, 18 uşaq bağçası və 5 körpələr evi var.

Mədəniyyət və idman[redaktə | əsas redaktə]

Şəhərdə yerləşən ənönəmli mədəniyyət mərkəzi Mari Yasay teatrıdır. Şəhərdə muzeylər və kitabxanalar da daxil olmaqla bir çox digər mədəniyyət mərkəzləri də var. Tatabanyanın 1910-ci ildə yaranan FC Tatabanya adlı futbol komandası və Tatabanya Carbonex KC adlı həndbol komandası var.

Turistik yerləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Toğrul heykəli;
  • Szelim mağarası;
  • Yaxınlıqda yerləşən dağların və kəndlərin də turistik əhəmiyyəti böyükdür; qonşuluqda yerləşən Tata əyalətində gözəl mənzərələri göl və orta əsrlərə aid mağara var.

Beynəlxalq əlaqələr[redaktə | əsas redaktə]

Qardaşlaşmış şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

Əməkdaşlıq etdiyi şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Tatabanya ilə əlaqəli mediafayllar var.